มีหลายเรื่องที่ทำให้คนเป็นแม่กังวลได้ ยิ่งสารพัดเรื่องราวและเหตุการณ์ที่มาสกิดหัวใจนิดหน่อยเท่านั้น
ก็ทำให้แม่ท้องอย่างเราๆ เกิดความเครียดได้แล้วค่ะ และนอกจากภาวะแท้งแล้วหนึ่งในสาเหตุแห่งความกังวลของแม่ท้องก็คือ
การคลอดก่อนกำหนดนั่นเอง
การคลอดก่อนกำหนด คือ การคลอดก่อนอายุครรภ์จะครบ 37 สัปดาห์ซึ่งเป็นระยะเวลาที่ระบบการทำงานส่วนต่างๆ ในร่างกายทารกโดยเฉพาะปอดที่ยังทำงานได้ไม่เต็มที่ ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ที่รุนแรงตามมาอีกมากมาย โดยเฉพาะถ้าคลอดก่อน 34 สัปดาห์
ประเมินความเสี่ยง
คงดีกว่าหากคุณพ่อคุณแม่จะรู้จักตนเองมีปัจจัยเสี่ยงบ้างหรือไม่ เพื่อจะได้ดูแลตัวเองได้เหมาะสมและถูกวิธี ลองประเมินความเสี่ยงด้วยตัเองจากเช็คลิสต์นี้ก่อนค่ะ
- ตั้งครรภ์เมื่ออายุน้อยกว่า 17 ปี หรือมากกว่า 35 ปี
- ดัชนีมวลกาย นน. (กก.)/สูง (ม.)2 น้อยกว่า 19 หรือช่วงแรกของการตั้งครรภ์ไตรมาสแรก
- สูบบุหรี่
- ดื่มเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของแอลกอฮออล์
- ใช้สารเสพติด
- มีความเครียดสูง
- เคยมีประวัติการคลอดก่อนกำหนด
- มีภาวะแท้งคุกคาม
- เคยเป็นหรือเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น หนองในแท้/เทียม,เริมที่อวัยวะเพศ,ติดเชื้อ HIV ,ติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ (เช่น กระเพาะปัสสาวัอักเสบ,กรวยใตอักเสบ)
- การตั้งครรภ์แฝด
- เป็นโรคเกี่ยวกับเหงือกและฟัน (โรคปริทันต์)
- มีอาการน้ำเดินก่อนกำหนดคลอด
ที่มา : แบบประเมินความเสี่ยงต่อการเจ็บครรภ์ คลอดก่อนกำหนดของสตรีตั้งครรภ์ โรงพยาบาลศิริราช
หากตรงกับคุณหลายๆ ข้อ แสดงว่ามีปัจจัยเสี่ยงมาก ซึ่งยิ่งมากเท่าไหร่ก็ยิ่งมีความเสี่ยงในการคลอดก่อนกำหนดมากเท่านั้น แต่อย่าเพิ่งตกใจกันไปใหญ่นะคะ นี่เป็นการเช็คการคลอดก่อนกำหนดเบื้องต้นเท่านั้น เพราะความเสี่ยงที่ว่าไม่ได้ชี้ชัดว่าคุณแม่จะต้องคลอดก่อนกำหนดแน่นอนคอนเฟิร์มแต่อย่างใด แต่การสามารถเช็คตัวเองเบื้องต้นได้ ก็ปลอดภัยกว่าจริงไหมค่ะ
ปัจจัยเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด
แม้ว่าจะยังไม่ทราบต้นตอและสาเหตของการคลอดก่อนกำหนดที่แน่ชัด จึงเป็นภาวะที่เราควบคุมไม่ได้ แต่การที่แม่ท้องรู้ว่ามีความเสี่ยงอะไรบ้างที่อาจทำให้เกิดการคลอดก่อนกำหนดได้ ก็ลดความเสี่ยงด้วยการหลีกเลี่ยงสิ่งนั้น และช่วยสามารถยืดอายุครรภ์ออกไปได้อีก Modern Mom มีเรื่องน่ารู้สำหรับประเด็นนี้มาฝากกัน เพื่อทำให้ความเข้าใจได้ง่ายขึ้น เราขอแบ่งกลุ่มปัจจัยง่ายๆ ดังนี้ค่ะ
ปัจจัยส่วนบุคคล
เป็นข้อมูลส่วนตัวของคุณแม่แต่ละคน ว่าด้วยเรื่องของอายุ ประวัติการตั้งครรภ์และโรคประจำตัว ซึ่งประกอบไปด้วย
- การตั้งครรภ์ในช่วงอายุที่ไม่เหมาะสม นั่นคือ คุณแม่ตั้งครรภ์อายุน้อยกว่า 17 ปี และอายุมากกว่า 35 ปี มีความเสี่ยงมากกว่าคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ในช่วง 18-34 ปี
- ผอมเกินกว่าที่มาตรฐานกำหนดไว้ ตามดัชนีวัดมวลกาย (BMI) ก็นับว่ามีความเสี่ยงอยู่เหมือนกัน
- เคยมีประวัติการคลอดก่อนกำหนด แม่ท้องที่เคยคลอดก่อนกำหนดมาแล้วก็มีโอกาสที่จะคลอดก่อนกำหนดในการตั้งครรภ์ครั้งถัดไปได้
- มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคตับ โรคไต ซึ่งทำให้เด็กเติบโตได้ไม่ดีเท่าที่ควร และอาจเป็นสาเหตุของการคลอดก่อนกำหนดได้
ปัจจัยเกี่ยวกับพฤติกรรมและการดำเนินชีวิต
- ความเครียด ทั้งความเครียดที่เกิดจากปัญหาในครอบครัว หรือมาจากการทำงาน โดยเฉพาะถ้ามีระดับความเครียดสูงจนมีอาการแสดงทางร่างกาย เช่น กินไม่ได้ นอนไม่หลับ ใจสั่น ฯลฯ
- การทำงานหนัก ที่ต้องยืนนั่งหรือเดินเป็นเวลานานรวมถึงการยกของหนักๆ และพักผ่อนไม่เพียงพอด้วย
- ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอลล์ ของต้องห้ามสำหรับแม่ท้อง ที่หากไม่หลีกเลี่ยงก็ทำให้คุณแม่เสี่ยงคลอดก่อนกำหนดได้
- สูบบุหรี่ คุณแม่ที่สูบบุหรี่เป็นประจำหรืออยู่ใกล้คนที่สูบบุหรี่เป็นประจำก็เสี่ยงเหมือนกันนะคะ
ปัญหาและภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์
- ภาวะแทรกซ้อนที่ทำให้เกิดการเจ็บครรภ์ หรือคลอดก่อนกำหนดขึ้นมาเอง เช่น โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ กรวยไตอักเสบ โรคเหล่านี้หากตรวจพบและรักษาโรคให้หายก่อน อาการเจ็บท้องก็จะดีขึ้น
- ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ที่ไม่สามารถให้ตั้งครรภ์ต่อได้ เนื่องจากมีอาการรุนแรงที่แพทย์จำเป็นต้องให้คลอดก่อนกำหนด ทั้งที่แม่ท้องเองยังไม่รู้สึกเจ็บท้องเพราะหากปล่อยไว้อาจเป็นอันตรายกับแม่ ภาวะเหล่านี้ที่พบมาก เช่น ครรภ์เป็นพิษแบบรุนแรงถึงขั้นชัก รกเกาะต่ำและเกิดการตกเลือด เกิดการอักเสบติดเชื้อที่โพรงจมูก มีน้ำเดินก่อนกำหนด ฯลฯ
- ภาวะแท้งคุกคาม คือ การตั้งครรภ์แล้วมีเลือดออก โดยเฉพาะในช่วง 3 เดือนแรก แต่เมื่อตรวจดูแล้วปากมดลูกไม่เปิดและไม่พบความผิดปกติอื่นใด
- ตั้งครรภ์แฝด ยิ่งแฝดหลายคนก็ยิ่งมีความเสี่ยง ส่วนหนึ่งเกิดจากท้องที่โตมากทำให้มดลูกยืดขยายมาก จึงอาจทำให้คลอดก่อนกำหนด
- เคยมีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น โรคติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ หนองใน เป็นเริม ติดเชื้อ HIV ฯลฯ
- เป็นโรคปริทันต์ มีงานวิชัยต่างประเทศที่พบความสัมพันธ์ของการตั้งครรภ์กับแม่ท้องที่มีปัญหากับช่องปากและฟัน โดยเฉพาะโรคปริทันต์หรือโรคปริทันต์อักเสบ ซึ่งแม่ท้องบ้านเราก็เป็นกันมาก ส่วนหนึ่งเพราะความเข้าใจผิดที่ว่าแม่ท้องทำฟันไม่ได้ หรือเข้าใจว่าการเป็นฟันผุเป็นเรื่องปกติของแม่ท้อง เป็นต้น และการละเลยเรื่องการตรวจเช็คสุขภาพช่องปากและฟัน
ทางที่ดีเมื่อพบว่าตัวเองตั้งครรภ์แล้วก็ควรรีบไปฝากครรภ์กับแพทย์ วิธีนี้ช่วยป้องกันและลดความเสี่ยงทางการคลอดก่อนกำหนดได้ทางหนึ่ง เพราะแพทย์สามารถประเมินความเสี่ยงการคลอดก่อนกำหนดได้ตั้งแต่ช่วงนี้ นอกจากนี้ หากมีอาการผิดปกติต้องรีบมาพบแพทย์ เท่านี้ก็ไม่ต้องหวาดหวั่นกับการคลอดก่อนกำหนดอีกต่อไปแล้วค่ะ
(update 15 มิถุนายน 2010)
[ ที่มา..
นิตยสาร MODERNMOM Vol.14 No.163 May 2009 ]
|
