จากนิทานปรัมปราหลายๆ เรื่อง หนูหรือกบตัวเล็กๆ มักจะฉลาดกว่าสัตว์สมองโตอย่างช้างหรือสิงโตจะเป็นไปได้ไหมว่าที่สัตว์บนโลกนี้ตัวไหนมีสมองเล็กจะฉลาดกว่าสัตว์ที่มีสมองใหญ่ และในทางกลับกันมนุษย์ก็เป็นสัตว์ที่มีสมองค่อนข้างกลางๆ กว่าสัตว์อื่นแต่กลับมีวิวัฒนาการที่น่าอัศจรรย์ใจกว่า ตกลงว่าสมองเล็กหรือสมองใหญ่ความฉลาดมีจากไหน เป็นคำถามที่เราจะมาค้นหาคำตอบกัน
เคยได้ยินที่เด็กๆ เถียงกันไหมคะว่าศรีษะของใครใหญ่กว่ากัน เพราะเชื่อว่าใครมีศรีษะที่ใหญ่โตจะเป็นผู้ที่ฉลาดกว่าและอาจจะได้สิทธิเป็นผู้ที่ฉลาดกว่าและอาจจะได้สิทธิเป็นผู้นำกลุ่มโดยเพื่อนๆ ในกลุ่มเถียงไม่ออก ซึ่งไม่แปลกเพราะทุกสิ่งอย่างบนโลกนี้มักวัดระดับด้วยขนาดของสิ่งนั้น ว่าสิ่งไหนใหญ่กว่าย่อมดีกว่าเป็นธรรมดา แต่วันนี้เราพูดถึงเรื่องสมองแล้วสมองที่ใหญ่กว่ามันดีกว่าฉลาดกว่าแน่หรือ
ในความจริงแล้วนั้นสมองขนาดใหญ่ที่สุดอย่างช้างนั้นก็ไมได้ฉลาดหรือมีความคิดสร้างสรรค์มากเท่าไรนัก เมื่อเปรียบเทียบกับหนูแฮมสเตอร์ ลิงชิมแปนซี หรือแมวและมนุษย์เองก็ไมได้มีความฉลาดน้อยกว่าช้างแต่อย่างใด โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักฟิสิกส์ระดับโลกอย่างไอน์สไตน์ ก็มีน้ำหนักของสมองอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ยเท่ากับคนทั่วไปไม่ได้มีสมองใหญ่โตจนเกินปกติด้วยซ้ำ
งานนี้เราสามารถอธิบายได้ว่า เหตุใดช้างถึงสมองใหญ่ เนื่องจากช้างมีความจำเป็นต้องใช้สมองควบคุมการทำงานของร่างกายไม่ว่าจะเป็นการเคลื่อนไหว การรับรู้ความรู้สึก และสัญชาตญาณการออกหากิน อย่างเช่นผิวหนังของช้างมีขนาดใหญ่มาก ถ้าหากมีเข็มจิ้มบนตัวช้างที่ใดที่หนึ่งระบบประสาทก็จะส่งตรงถึงสมองทันที ลองคิดดูว่าหนังช้างมีขนาดใหญ่แค่ไหน จึงไม่แปลกที่สมองต้องมีขนาดใหญ่เพราะต้องควบคุมการทำงานของร่างกายขนาดใหญ่หลายๆ อย่างในเวลาเดียวกัน ซึ่งไม่เกี่ยวกับความฉลาดความรอบรู้หรือความคิดสร้างสรรค์แต่อย่างใด
ส่วนมนุษย์มีสัดส่วนของสมองใหญ่กว่าสัตว์อื่นๆ เมื่อเปรียบเทียบกับสัตว์ที่มีน้ำหนักและขนาดตัวที่เท่ากัน แต่เราพบว่าสมองของมนุษย์มีความซับซ้อนซ่อนเงื่อนอยู่ในเนื้อสมองแต่ละซีก ฮันแน่...อยากจะรู้ต้นตอของความฉลาดแล้วล่ะสิ
About Baby Brain
สมองไม่ใช่เป็นแค่กล้ามเนื้อกลมๆ เท่านั้น แต่เมื่อเด็ก 1 คนถือกำเนิดขึ้นมาจะมีเซลล์สมองประมาณ 1 หมื่นล้านเซลล์พร้อมเรียนรู้อยู่แล้ว ซึ่งงานวิจัยทางการแพทย์พบว่าความฉลาดของเด็กเกิดจากกรรมพันธุ์ประมาณ 50% และการเลี้ยงดูรวมทั้งสภาพแวดล้อมที่อยู่รอบตัวเด็กอีกประมาณ 50%
ทั้งนี้เซลล์สมองจะมีมากที่สุดยามเมื่อเจ้าหนูอายุได้ 2 ขวบ และน้ำหนักสมองเพิ่มมากถึง 80% ทีเดียว จะเห็นว่าสอดคล้องกับพัฒนาการที่เจ้าหนูในวัยนี้ซนและต้องการทดลองหาประสบการณ์ และอยากเรียนรู้มากที่สุด โดยเฉลี่ยเมื่อเจ้าหนูโตจนอายุครบ 20 ปี อาจจะมีเซลล์สมองมากถึง 100,000 ล้านเซลล์เลยทีเดียว เมื่อเปรียบเทียบกับเซลล์สมองของปลาหมึกที่มีแค่ 300 ล้านเซลล์เท่านั้นเอง
ย้อนกลับมาที่น้ำหนักของสมองจะหยุดการเติบโตเมื่อเจ้าหนูอายุครบ 12 ปี ซึ่งต่อจากนั้นแม้น้ำหนักสมองไม่เพิ่มขึ้น แต่ความฉลาดของมนุษย์จะถูกกำหนดอยู่ที่ใยสมองและเซลล์สมอง ที่ถูกกระตุ้นจากสิ่งเร้าภายนอกผ่านประสาทสัมผัสทั่วร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นการกิน สัมผัส ได้ยินดม และมอง เป็นต้น ดังนั้นจะฉลาดหรือไม่ ต้องขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมภายนอกและแรงกระตุ้นด้วย ไม่ใช่ว่าพันธุกรรมดีแล้วจะฉลาดได้ในพริบตา
อ่านข้อมูลง่ายๆ ตรงนี้แล้วไม่ต้องถึงกับร้องโอ้โห เพราะความจริงแล้วไอคิวและขนาดของสมองของเด็กรุ่นใหม่มีขนาดใกล้เคียงกัน อย่าไปกังวลว่าลูกมีความสุขเข้าไว้การสร้างความฉลาดให้ลูกก็ไม่ใช่เรื่องที่ไกลเกินเอื้อมแล้วค่ะ
(update 29 เมษายน 2008)
[ ที่มา..
นิตยสาร MODERNMOM Vol.13 No.147 January 2008]
|
