เด็กๆ กับของเล่นเป็นของคู่กันอย่างแยกไม่ได้อยู่แล้วค่ะ แต่คุณพ่อคุณแม่หลายๆ คนมักให้ความสำคัญกับของเล่นเป็นเรื่องรองจากหลายๆ อย่าง ทั้งที่จริงๆ แล้ว ของเล่นนั้นเป็นเสมือนสิ่งเสริมสร้างพัฒนาการของลูกได้ในอีกทางหนึ่ง บางครั้งเราเห็นลูกนั่งเล่น ก็คิดว่าลูกแค่สนุกจะไปได้เรียนรู้อะไร แต่นี่ละค่ะคือการเรียนรู้ของเด็กก่อนวัยเรียน การเรียนไม่ได้มีแต่ในห้องเรียนเท่านั้น แม้ยังไม่ถึงเวลาเรียนรู้ก็สามารถเรียนรู้ได้ อีกอย่างของเล่นก็เป็นเรื่องใกล้ตัวลูกมากทีเดียว เพราะฉะนั้นการให้ความสำคัญต่อของเล่นจึงต้องให้ความสำคัญไม่แพ้กับสิ่งใกล้ตัวลูกอื่นๆ เลยทีเดียว
วันนี้เรามีแง่มุมเกี่ยวกับของเล่นในด้านต่างๆ ที่น่าสนใจมานำเสนอคุณพ่อคุณแม่กันค่ะ เพราะเรื่องของเล่นของเจ้าตัวเล็กนี่ ไม่ใช่เรื่องเล็กแน่นอนค่ะ
ของเล่น...เสริมพัฒนาการได้จริงหรือ
การเล่นก็คือการเปิดประตูสู่การเรียนรู้ของลูกน้อย พัฒนาการทางร่างกายนั้นเกิดขึ้นทุกครั้งที่ได้ยินได้เห็น จับต้อง ลิ้มรส หรือได้กลิ่น การรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 นั้นส่งเสริมพัฒนาการทางร่างกายได้อย่างเด่นชัด และเมื่อได้ใช้ประสาทสัมผัสต่างๆ ร่างกายก็จะมีการส่งสัญญาณไปยังสมอง และเซลล์สมองจะมีการเชื่อมโยงใยประสาท ซึ่งเกิดขึ้นมากกว่าเดิมถึง 25% ยิ่งการเล่นมีความหลากหลายมากเท่าใด สามารถต่อยอดความคิดได้มากเท่าใด การเชื่อมโยงของเซลล์สมองก็จะมีมากขึ้นเท่านั้น เมื่อมีการเชื่อมโยงมาก สติปัญญาของเด็กในด้านต่างๆ ก็จะพัฒนาตามไปด้วย เป็นการเสริมพัฒนาการทางสติปัญญาอีกด้านหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ ความคิดรวบยอด การแก้ปัญหา รู้จักลองผิดลองถูก
เล่นอย่างไรให้สร้างสรรค์
หลายๆ คนมักคิดว่าของเล่นที่สร้างเสริมจินตนาการลูกนั้นควรจะเป็นของเล่นที่เขาสามารถสร้างรูปแบบต่างๆ ได้ด้วยตนเอง โดยอาจจะเป็นตัวต่อ หรือของเล่นที่ลูกสามารถสร้างสรรค์รูปร่างใหม่ๆ ขึ้นได้ แต่ของเล่นที่มีการจำลองแบบมาจากชีวิตประจำวันนั้นก็สำคัญไม่แพ้กัน เช่น เครื่องครัวจำลอง บ้านจำลอง เฟอร์นิเจอร์จำลองต่างๆ เพราะพื้นฐานของมนุษย์คือการเรียนรู้จากการจำลองแบบเป็นสิ่งแรก การได้เล่นของเล่นส่วนนี้จึงสำคัญไม่แพ้กัน เด็กจะได้เรียนรู้การแสดงบทบาทผ่านบทสมมติด้วย
เล่นให้เหมาะกับวัย...เล่นเท่าไหนถึงจะดี
ของเล่นบางอย่างที่ง่ายไป ลูกเล่นไม่เท่าไหร่ก็เบื่อ ไม่ท้าทาย ไม่เกิดการเรียนรู้และพัฒนาการที่เพิ่มขึ้น ในขณะเดียวกันของเล่นที่เลยวัยของลูก ยากเกินไป ลูกเล่นไม่ได้ เมื่อพยายามหลายๆ ครั้งเข้าก็ยังไม่ได้อีก ลูกก็จะสูญเสียความมั่นใจ
ที่สำคัญทั้งราคาและปริมาณของเล่น ไม่ใช่ตัวแปรที่สำคัญ จากผลการศึกษาล่าสุดนักวิจัยเชื่อว่า ถ้าให้ของเล่นแก่เด็กมากเกินไป จะทำให้เด็กลดความสนใจในของเล่นเหล่านั้นลง Claire Learner นักวิจัยด้านพัฒนาการเด็กวัย 1-3 ขวบชาวอเมริกัน เปิดเผยผลการวิจัยพบว่า เด็กที่มีของเล่นมากเกินไป โดยเฉพาะเด็กวัยต่ำกว่า 5 ขวบนั้น จะลดความสนใจที่จะเล่นของเล่นที่ตนมี เมื่อเปรียบเทียบกับเด็กที่มีของเล่นน้อยชิ้นกว่า และอาจทำให้พัฒนการต่างๆ ด้อยลงไปด้วย ทั้งนี้เพราะการให้ของเล่นเด็กมากเกินไป ทำให้เด็กรู้สึกตื่นเต้น และไม่สามารถใช้เวลาจดจ่ออยู่กับของเล่นชิ้นใดชิ้นหนึ่งได้นานๆ จนเกิดการเรียนรู้และมีพัฒนาการจากของเล่นชิ้นนั้นๆ แทนที่ลูกจะได้ประโยชน์ กลับกลายเป็นเสียเงินเปล่า
ก้าวทันโลกของ...ของเล่น
ปัจจุบันเทคโนโลยีได้ก้าวล่วงเข้ามาประชิดตัวลูกๆ ของคุณพ่อคุณแม่มากขึ้น แม้แต่ในเวลาเล่น เพราะมันแฝงอยู่ในของเล่นเด็กแทบทุกชนิด แม้แต่ในของเล่นของเด็กเล็กๆ !
อย่างเช่นของเล่นเด็กจากบริษัทใหญ่ในอเมริกา ที่เพิ่งจะเปิดตัวของเล่นไฮเทชุดล่าสุด คืออุปกรณ์สำหรับเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ตอย่างง่ายๆ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่การันตีความ ปลอดภัย สำหรับการท่องโลกออนไลน์ของหนูๆ วัยก่อนเข้าโรงเรียน
สถาบันครอบครัวแห่งอเมริกา เริ่มแสดงความกังวลต่อการรับสื่ออิเล็กทรอนิกส์ของเด็กๆ ก่อนวัยอันควร โดยเป็นที่รู้กันว่าเด็กก่อนวัย 2 ขวบ ไม่ควรดูรายการโทรทัศน์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งรายการที่ถูกออกแบบมาสำหรับเด็กวัยที่โตกว่า นอกจากนั้น เด็กๆ ไม่ควรดูโทรทัศน์มากกว่าชั่วโมงต่อวัน
เพราะฉะนั้นการที่เด็กเล็กๆ จะถูกชักจูงเข้าสู่โลกออนไลน์และอุปกรณ์ไฮเทคในวัยนี้ เป็นเรื่องสมควรหรือไม่ยังเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันอยู่ เพราะเทคโนโลยีก็จำเป็นสำหรับผู้คนในยุคนี้ ในขณะเดียวกันการเตรียมความพร้อมเพื่อเข้ากับการใช้ชีวิตในโลกแห่งความเป็นจริงในวัยนี้ เป็นเรื่องเหมาะสมแล้วหรือ ?
Toy Library : Toy for all
การเข้าถึงของเล่นคุณภาพสำหรับเด็กไทยนั้นยังเป็นเรื่องที่มีความเหลื่อมล้ำเสียเหลือเกิน เมื่อไม่นานมานี้ได้มีการจัดประชุมเรื่องของเล่นสำหรับเด็ก โดยมูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช.) ได้ระดมสมองจากนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญเรื่องเด็กมากมายเกี่ยวกับประเด็นที่ว่าด้วย ของเล่น ในแง่มุมต่างๆ หนึ่งในนั้นคือการเสนอให้มีการจัดตั้ง Toy Library : ห้องสมุดของเล่นขึ้น
เพราะเด็กๆ ทุกคนไม่มีโอกาสเข้าถึงของเล่นที่มีประโยชน์ในขณะที่เด็กรวยอาจมีของเล่นมากจนเหลือล้น บางครอบครัวไม่จนแต่ไม่เข้าใจว่าทำไมจึงต้องมีของเล่น เอาเงินไปเที่ยว ไปซื้อของกินจะดีกว่า ส่วนเด็กยากจนแทบหมดสิทธิ์ได้ของเล่นคุณภาพมาเล่น ได้แต่เล่นของเล่นตามมีตามเกิด ซึ่งบางอย่างไม่ได้ส่งเสริมพัฒนาการอะไรเลยหากแต่จะเป็นการเสี่ยงต่อสารปนเปื้อนและเพิ่มความก้าวร้าวอีกต่างหาก
จริงๆ แล้วห้องสมุดของเล่นมีอยู่ในหลายประเทศทั้ง สหรัฐฯ สหราชอาณาจักร นิวซีแลนด์ ฮ่องกง ฝรั่งเศส ละตินอเมริกา บางประเทศสนับสนุนโดย UNESCO แม้แต่ในดินแดนปาเลสไตน์ซึ่งมีภาวะสงครามตลอดเวลา หรือประเทศอินเดียก็มีรถตู้เคลื่อนที่คอยช่วยเด็กยากจน ในเมืองไทยจึงอยากเห็นผู้เกี่ยวข้องผลักดันในเรื่องนี้บ้าง เพราะของเล่น ไม่ใช่แค่เรื่องเล่นๆ นะคะ
ของเล่นที่ดีที่สุด
คงไม่ยากที่จะฟันธงว่าของเล่นอะไรที่ดีที่สุดสำหรับลูก เป็นของเล่นที่ไม่ต้องซื้อ หาไม่ยาก และเล่นแล้วนอกจากจะเสริมพัฒนาการครบทุกด้าน ยังได้ของแถมเป็นความรักความผูกพันอีกต่างหาก คงเดาได้แล้วใช่ไหมคะว่าของเล่นชิ้นนั้นก็คือตัวคุณพ่อคุณแม่นั่นเอง ที่เป็นของเล่นแสนสนุกที่สุดสำหรับลูก ลูกจะยิ่งเพลิดเพลินเมื่อได้เล่นกับพ่อแม่ ยิ่งในเด็กเล็กๆ การทำสีหน้าและท่าทาง ไม่ว่าจะเป็นห่อปาก ยิ้ม ยักคิ้ว ทำตาโต ทำหน้าตาหยอกล้อกับลูก สิ่งต่างๆ เหล่านี้จะช่วยดึงดูดความสนใจของลูกได้มาก การเล่นกับลูกนอกจากจะช่วยเสริมสร้างพัฒนาการของลูกแล้ว ยังเป็นการสร้างความรัก ความผูกพันระหว่างกันด้วย นี่คือของแถมที่คุณพ่อคุณแม่จะได้รับของเล่นที่ดีที่สุดค่ะ
(update 6 ตุลาคม 2008)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ vol. 15 Issue 177 April 2008 ]
|
