• แผลที่สะดือ (Granuloma)
  หลังคลอดและตัดสายสะดือ ลูกจะมีแผลที่สายสะดือ ถ้าแผลหายไม่ดีจะเป็นเนื้อแดงขึ้นมาคลุมสะดือ ต้องพาไปพบคุณหมอเพื่อจี้ตุ่มหรือติ่งเนื้อที่สะดือนี้ด้วยแท่งสารเคมี Siler Nitrate เพื่อทำให้ติ่งเนื้อหรือเนื้อเยื่อที่เกินมาบริเวณสะดือนั้นเปลี่ยนเป็นสีขาวและฝ่อไปในที่สุด ก่อนการจี้คุณหมอจะทาวาสลีนรอบๆ ผิวหนังของสะดือเพื่อป้องกันรอยดำที่อาจเกิดจากสารเคมี แต่ถึงจะมีรอยดำก็ไม่ต้องกังวล เพราะจะสามารถจางหายไปเองภายใน 4-5 วัน

  สะดือโป่ง

  น้องหนูบางคนกล้ามเนื้อหน้าท้องยังไม่แข็งแรง หลังคลอดสะดืออาจโป่งออกมาได้ โดยเฉพาะเวลาร้องไห้ จะเกิดยุบหนอพองหนอเลยทีเดียว ให้คุณแม่สังเกตให้ดี ถ้าสะดือโป่งออกมาใหญ่เกิน 2 เซนติเมตร แนะนำว่าให้พาไปพบคุณหมอนะคะ เพราะไส้อาจเลื่อนโป่งออกมาได้

  เลือดออกที่สะดือ

  เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในสมัยก่อน มักเกิดจากทารกขาดวิตามินเค ซึ่งเป็นสารป้องกันอาการเลือดออกในทารกแรกเกิด แต่ปัจจุบันพบน้อยลงเพราะทุกโรงพยาบาลจะฉีดวิตามินเค ให้กับเด็กแรกเกิดทุกรายเพื่อป้องกันภาวะนี้

  นอกจากนี้เลือดออกที่สะดือยังอาจเกิดจากการเช็ดหรือสัมผัสถูกสะดือแรงๆ จนเกิดแผลถลอกและเลือดออกซึมที่สะดือ โดยเฉพาะมักเกิดจากการใช้สำลีพันปลายไม้ถูไปมาบ่อยๆ หรือแรงเกินไป ควรเปลี่ยนมาใช้ผ้าบางๆ สะอาดซับที่สะดือหลังอาบน้ำแทนจะนุ่มนวลกว่า ทำความสะอาดด้วยความเบามือเป็นพิเศษนะคะ หากแผลที่เลือดออกไม่อักเสบ แผลก็จะค่อยๆ หายไปเองค่ะ

  สะดือจุ่น

  เกิดจากลักษณะกล้ามเนื้อหน้าท้องที่แตกต่างกัน และการปิดไม่สมบูรณ์ของเนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อท้อง โดยเฉพาะลูกน้อยที่คลอดก่อนกำหนด หรือน้ำหนักตัวน้อยจะพบได้บ่อย ทำให้มีบางส่วนของลำไส้เล็กและเยื่อบุช่องท้องผ่านวงรอบของสะดือออกมา เมื่อลูกร้องไห้บิดตัวหรือเบ่งถ่ายก็จะมีก้อนปูดออกมารอบสะดือ

  ถ้าสังเกตดูพบว่าก้อนปูดมีลักษณะนุ่ม กดแล้วยุบลงได้เมื่อลูกหยุดร้อง ก้อนนี้ก็มีแนวโน้มจะยุบลงเองได้ง่ายเวลาที่ลูกโต มีรายงานพบว่าถ้าขนาดไม่ใหญ่กว่า 2 เซนติเมตรมักจะปิดได้เองหลังอายุ 1 ปี เมื่อกล้ามเนื้อหน้าท้องลูกแข็งแรงมากขึ้น แต่หากเป็นก้อนแข็งกดไม่ยุบควรพามาพบคุณหมอค่ะ คุณหมอจะวัดขนาดไส้เลื่อน สะดือและแนะนำเป็นระยะว่ามีแนวโน้มจะปิดเองหรือไม่ หากอายุมากกว่า 2 ปี แล้วยังไม่ปิดคุณหมออาจจะให้ผ่าตัดแก้ไข

  สะดืออักเสบ

  ส่วนใหญ่เกิดจากการตัดสายสะดือด้วยอุปกรณ์ที่ไม่สะอาด ปนเปื้อนเชื้อโรค โดยเฉพาะการคลอดฉุกเฉินนอกโรงพยาบาลหรืออาจเกิดจากการใช้สารหรือผงแป้งที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อโรคสะดือเด็ก ซึ่งช่วงนี้เชื้อโรคเข้าทางสะดือได้ง่าย และน้องหนูภูมิคุ้มกันยังไม่แข็งแรงด้วย

  เมื่อสะดืออักเสบจะสังเกตได้ง่ายคือ ผิวหนังรอบๆ โคนสะดือจะแดง บวม สัมผัสดูจะรู้สึกร้อนๆ บางรายอาจมีหนองไหลจากสะดือ มีไข้ ดูดนมไม่ดี ซึมหรือกระสับกระส่าย หากลูกมีอาการเช่นนี้ควรรีบพาลูกน้อยไปพบคุณหมอทันที หรือหากเพียงสังเกตพบว่าสะดือลูกแดงเป็นวงกว้างมากกว่า 1 เซนติเมตรขึ้นไป แม้ว่าลูกจะไม่มีไข้ ดูดนมได้ดี ก็แนะนำให้ไปพบคุณหมอเช่นกันค่ะ คุณหมอจะพิจารณารักษาและจัดยาแก้อักเสบได้

1. ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนทำความสะอาดสะดือลูก

2. ใช้สำลีก้อนชุบแอลกอฮอล์ 70% บีบให้แห้งพอหมาด เช็ดทำความสะอาดอย่างเบามือ โดยเริ่มเช็ดที่โคนสะดือบริเวณที่ติดกับผิวหนังหน้าท้อง มายังปลายสะดืออย่างน้อยวันละ 1-2 ครั้ง อาจจะเป็นช่วงหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือหลังอาบน้ำและการเช็ดแต่ละครั้งให้เปลี่ยนสำลีก้อนใหม่ทุกครั้ง

3. เวลาอาบน้ำทุกครั้งพยายามอย่าให้น้ำโดนสะดือและซับให้แห้ง สะดือจะได้แห้งและหลุดออกไปเร็วค่ะ

4. เมื่อใส่เสื้อผ้าและผ้าอ้อมให้ลูก ควรให้ขอบผ้าอ้อมอยู่ต่ำกว่าสะดือลูก เพราะถ้าผ้าอ้อมสัมผัสโดนสะดือ เวลาลูกฉี่อาจจะซึมมาโดนทำให้ติดเชื้อง่ายขึ้น เปิดเสื้อโชว์พุงไว้บ้างนิดหน่อยก็ดีค่ะ เพราะการปล่อยให้สายสะดือได้สัมผัสกับอากาศจะช่วงเร่งให้แห้งและหลุดเร็วขึ้น

5. อย่าเอาผงหรือแป้งโรยสะดือเด็ดขาดเป็นการนำเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายน้องหนูได้

6. ช่วงที่สายสะดือยังไม่หลุดนี้ ควรให้ลูกนอนหงาย ไม่ควรให้ลูกนอนคว่ำในท่าทับสะดือ

7. หากเห็นว่าสายสะดือของลูกกำลังจะหลุดแหล่มิหลุดแหล่ อย่าดึงออกค่ะปล่อยให้หลุดเองตามธรรมชาติจะดีกว่า เพราะหากดึงอาจเกิดแผลเลือดออกและอักเสบได้

8. หลังจากที่สายสะดือหลุดแล้วอาจจะมีเลือดซึมออกมาจากสะดือ ถือเป็นเรื่องปกติ ให้ใช้ผ้าสะอาดซับเบาๆ เลือดจะหยุดไหลไปเอง

9. ช่วงที่สายสะดือหลุดแล้ว ยังต้องดูแลเรื่องความสะอาดค่ะ อย่าเพิ่งให้สะดือโดนน้ำ เพราะอาจจะอักเสบได้ ต้องดูแลจนกว่าสะดือจะแห้งสนิทนะคะ