1. ลูกหายใจติดๆ ขัด เหมือนคัดจมูก หรือสังเกตได้ว่าลูกหายใจคล่องเพียงรูจมูกข้างเดียว

2. เห็นว่าลูกพยายามแหย่-แคะ หรือดันรูจมูกอยู่เรื่อยๆ

3. มีน้ำมูกสีเหลืองๆ เขียวๆ น้ำมูกปนหนอง หรือปนเลือดไหลออกมาจากรูจมูกข้างเดียว ลมหายใจมีกลิ่นเหม็น (มักจะเกิดจากการติดเชื้อ) มีอาการคล้ายไซนัสอักเสบซึ่งมักเป็นรายที่มีสิ่งแปลกปลอมติดแน่นค้างอยู่เป็นเวลานาน

4. การที่มีของติดค้างในรูจมูกนานๆ นั้น จะเกิดอาการอักเสบหรืออุดตันมาก-น้อย เร็ว-ช้าแค่ไหนขึ้นอยู่กับเจ้าสิ่งแปลกปลอมอันนั้นด้วยครับ เช่น ถ้าเป็นพวกเมล็ดผลไม้โดยมากไม่นานก็จะบวมพองขยายตัวขึ้น และอุดตันยิ่งขึ้น

5. ถ้าเป็นวัสดุที่มีผิวหยาบ มีส่วนแหลมคม หรือมีส่วนผสมของสารเคมี เช่น พวกตุ๊กตุ่น ลวด นอต เศษหิน เศษไม้เล็กๆ นานเข้าก็จะเกิดเป็นแผลในเยื่อบุช่องจมูก เกิดอาการปวดบวม อุดตัน มีน้ำมูกไหลและมีเลือดกำเดา แล้วก็มักจะมีกลิ่นเหม็นด้วยครับพวกวัสดุเล็กๆ ที่มีผิวเรียบ เช่น เม็ดพลาสติก เม็ดกระดุม ลูกแก้ว ก็มักจะติดค้างอยู่เป็นเวลานานโดยยังไม่มีอาการผิดปกติ กว่าพ่อแม่จะรู้ ลูกก็มีอาการมากแล้ว

1) ควบคุมสติสัมปชัญญะไว้ให้ดีซะก่อน แล้วหันมาปลอบโยนและให้กำลังใจลูกเพื่อเขาจะได้ผ่อนคลาย และกลัวน้อยลง อย่าตื่นตกใจจนเกินไป จนกลายเป็นทำอะไรไม่ถูก ทำให้สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายลง

2) ถ้าลูก 5 ขวบขึ้นไป บอกให้ลูกหายใจทางปาก และเงยหน้าขึ้น ส่องไฟฉายดูสิ่งแปลกปลอม และสิ่งที่เข้าไปอุดนั้น ถ้าเป็นชิ้นไม่โต หรืออยู่ไม่ลึกนัก ให้เอามือปิดจมูกข้างที่ไม่มีสิ่งแปลกปลอม แล้วให้สั่งน้ำมูกออกมา โดยไม่ต้องสั่งแรงนัก เพื่อไม่ให้แก้วหูได้รับการกระทบกระเทือน อาจทำให้ของแปลกปลอมหลุดออกมาได้

แต่หากอยู่ลึกเข้าไปในโพรงจมูกมักจะไม่หลุด ซึ่งควรรีบไปพบแพทย์ในทันทีครับเพราะคุณหมอมีทั้งความเชี่ยวชาญ และมีเครื่องไม้เครื่องมือที่จะตรวจสอบ และคีบมันออกมาได้โดยปลอดภัย

คำเตือน... ห้ามเขี่ย-แคะ-คีบ หรือดึงเองอย่างเด็ดขาด เพราะมีโอกาสพลาดพลั้งจนสิ่งแปลกปลอมนั้นกลับยิ่งจมลึกลงไป จนยากแก่การเอาออก บางครั้งหากตกไปด้านหลังโพรงจมูก อาจสำลักเข้าไปในหลอดลมได้

3) หากลูกอายุไม่เกิน 5 ขวบ หนทางที่ดีและปลอดภัยที่สุด ให้ลูกหายใจทางปากแล้วรีบพาไปพบคุณหมอ มีหลายรายเหมือนกันนะครับ ที่เด็กยังไม่มีอาการอุดแน่นหายใจไม่ออกโดยฉับพลัน แม้จะมีสิ่งแปลกปลอมเข้าไปในรูจมูก หรือเด็กบางคนที่ไม่กล้าบอกผู้ใหญ่ (อาจเพราะกลัวโดนดุหรือโดนตี) แล้วมีสิ่งของเข้าไปติดแน่นในจมูกจนมีอาการระคายเคือง หรือเริ่มแน่นจมูกแล้ว (ซึ่งพบในเมล็ดผลไม้ หรือของเล่นบางชนิดที่เริ่มพองตัวขึ้น)

1) สื่อกับลูกได้ด้วยภาษาง่ายๆ ตรงไปตรงมา แม้โดยธรรมชาติของเด็กวัย 1-4 ขวบ จะเป็นวัยที่อยากรู้อยากเห็น อยากรู้อยากลองไปซะหมดทุกอย่าง แต่เขาพอที่จะเข้าใจสิ่งที่เราสอนหรือแนะนำ โดยเฉพาะอันตรายจากอุบัติภัยทั้งหลาย เช่น เรื่องการจับวัสดุทั้งหลายเข้าไปในปาก-หู-จมูก คุณพ่อคุณแม่สามารถสื่อสารกับลูกด้วยท่าทางสีหน้าประกอบไปด้วยอย่างชัดเจน เพื่อดึงดูดให้เด็กสนใจและจำได้

เช่น “ลูกจะเอาไอ้นี่เข้าจมูกไม่ได้นะครับ” (หยิบวัสดุนั้นขึ้นมา ชี้ที่จมูก แล้วโบกมือไปมา...ไม่ได้...ไม่ได้ พร้อมแสดงสีหน้าจริงจัง) หรือ “ถ้าลูกเอาใส่เข้าไปในจมูก ลูกก็จะเจ็บปวดมากๆ เลย” (ทำท่าจับจมูก และแสดงสีหน้าว่าเจ็บปวดมาก) เป็นต้น

2) ปัดกวาดเช็ดถูพื้นให้บ่อยยิ่งขึ้น เด็กเล็กมักนั่งเล่นกับพื้น เขาจึงชอบหยิบฉวยของที่อยู่บนพื้นเสมอ คุณพ่อคุณแม่ควรเพิ่มการทำความสะอาด แม้จะเมื่อยล้ามากขึ้นแต่สิ่งที่ได้ก็คือ บ้านของเราจะปลอดภัยยิ่งขึ้นครับ

3) อย่าให้ลูกเล่นเมล็ดผลไม้ คุณพ่อคุณแม่ควรสนับสนุนให้ลูกทานผลไม้ทุกวัน แต่ไม่ควรลืมและจัดการกับเมล็ดที่ตกหล่นเกลื่อนกลาด หรือเหลือทิ้งบนจาน เพราะเจ้าหนูพร้อมที่จะสนุกสนานด้วยการเอาเมล็ดผลไม้หยอดใส่ปาก ใส่หู หรือใส่รูจมูกได้ทุกเมื่อ

• หลีกเลี่ยงเบาะที่หนานุ่ม หรืออ่อนยวบ แล้วเด็กวัยนี้ก็ยังไม่จำเป็นต้องนอนหมอน หนุนหัว นอกจากจะไม่ได้ช่วยให้ลูกนอนสบายขึ้น ยังเป็นการเสี่ยงหากลูกพลิกตัวและศรีษะจมลงไปในหมอน จนขาดอากาศหายใจ

• เลือกซื้อสินค้าที่มีเครื่องหมายมาตรฐานอุตสาหกรรม เช่น จุกนมดูดเล่นที่ฐานแป้นใหญ่ซึ่งอาจอุดจมูกได้ แต่ที่จริงจะมีเกณฑ์ขนาดและบังคับให้เจาะรูอย่างน้อย 3 รู เพื่อไม่ให้เกิดการอุดตันจมูก

• หลีกเลี่ยง ของเล่นที่มีลักษณะครึ่งวงกลมขนาดพอดีใบหน้าทารก ทำด้วยวัสดุกึ่งแข็ง หรือยืดหยุ่น เนื่องจากมีขนาดพอดีกับใบหน้าเด็ก จึงมีเด็กทารกบางคนเอามาครอบพอดีปากจมูก จนเกิดเป็นสุญญากาศอุดแน่น ยิ่งร้องแล้วสูดหายใจเข้ายิ่งอุดแน่นสุดท้ายเสียชีวิต ดังนั้นพ่อแม่ต้องระวังผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะคล้ายๆ กัน ขนาดเท่าๆกัน เช่น ถ้วยน้ำ ชามพลาสติก เป็นต้น