หมอนรองกระดูกเป็นส่วนที่อยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลังทุกข้อตั้งแต่คอถึงเอว มีหน้าที่รองรับน้ำหนักของร่างกาย ลดแรงกระแทก และทำให้หลังสามารถเคลื่อนไหวในทิศทางต่างๆ หมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท ชื่อของโรคนี้คงไม่มีใครอยากเป็น หรืออยากให้คนรู้จักเป็น เพราะจะมีอาการเจ็บและทรมานมาก หรืออาจส่งผลถึงการเสียสภาพการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อทำให้ไม่สามารถทำงาน หรือดำรงชีวิตประจำวันอย่างปกติได้ บางคนอาจจินตนาการความเจ็บนั้นไม่ได้และคิดว่าคนที่เป็นแสดงความเจ็บมากเกินไปหรือเปล่า หากจะให้เปรียบเทียบถึงวามเจ็บแล้ว ไม่ลองคิดถึงเมื่อเราเผลอเอาศอกไปกระแทกขอบโต๊ะแล้วรู้สึกเหมือนไฟช็อตวิ่งไปที่แขน ซึ่งเป็นอาการที่เราทนไม่ได้ ทั้งๆ ที่อาการนั้นเกิดจากเส้นประสาทแขนถูกกระทบกระเทือนเพียงแค่ครั้งเดียว เสี้ยววินาทีเดียว แต่ผู้ที่เป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทนั้น เส้นประสาทถูกกดทับจนกระทั่งอักเสบ ทำให้ปวดมากและปวดตลอดเวลา สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคหมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาทคือ การยกของหนังในท่าที่ไม่ถูกต้อง อย่างไรก็ตาม พบว่ามีผู้ป่วยหลายรายที่ไม่ได้ยกของหนักแต่ก็มีอาการของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้ กายวิภาคศาสตร์ของหมอนรองกระดูกสันหลัง หมอนรองกระดูกเป็นส่วนที่อยู่ระหว่างข้อกระดูกสันหลังทุกข้อ ตังแต่คอถึงเอว มีหน้าที่รองรับน้ำหนักของร่างกาย ลดแรงกระแทก และทำให้หลังสามารถเคลื่อนไหวในทิศทางต่างๆ หากไม่มีหมอนรองกระดูกสันหลังก็จะทำให้ก้ม เงย หรือเคลื่อนไหวหลังได้ไม่สะดวก ลองจิตนาการว่าหากกระดูกสันหลังของคนเราเป็นแท่งยาวๆ ที่ยาวตั้งแต่เอวจนถึงคอ โดยไม่เป็นชิ้นๆ และไม่มีหมอนรองกระดูก เราจะไม่สามารถก้มได้สะดวกหรือเคลื่อนไหวตัวไม่สะดวก แต่กระดูกสันหลังของคนเราเป็นท่อนๆ ทำให้เคลื่อนไหวได้คล่องแคล่ว ซึ่งต้องแลกกับความแข็งแรงเพราะเคลื่อนไหวมาก หลายทิศหลายทาง ความแข็งแรงก็ลดลงไป เปรียบเหมือนกับร่มพับ เช่น ร่มพับ 3 ตอนไม่แข็งแรงเหมือนร่มตอนเดียวหลายๆ คนลืมนึกถึงข้อนี้ และเคยชินกับการยก มักใช้การก้มไปยกของตรงๆ โดยไม่คำนึงถึงการบาดเจ็บที่อาจเกิดขึ้น ลองมาดูโครงสร้างของหมอนรองกระดูกกัน จากภาพตัดแนวตรง ด้านหน้ามาหลังของกระดูกสันหลัง พบว่าหมอนรองกระดูกมีลักษณะเป็นของเหลวหนืดอยู่ด้านใน ขณะที่ด้านนอกเป็นเนื้อเยื่อเหนียวหนา แข็งแรงล้อมรอบ เมื่อมีแรงกระแทกจากด้านบน หมอนรองกระดูกจะยุบตัวลง เหมือนลูกโป่งที่ถูกกดลง หากก้มตัวหรือแอ่นตัว เนื้อเยื่อที่อยู่ด้านตรงข้ามกับทิศทางที่เคลื่อนไปก็จะตึง เช่น ถ้าก้มตัว ด้านหลังของหมอนรองกระดูกจะตึง ของเหลวภายในจะดันมาด้านหลังถ้าแอ่นตัวเนื้อเยื่อของหมอนรองกระดูกที่อยู่ด้านหน้าก็จะตึง ของเหลวภายในจะดันตัวมาด้านหน้า ดังนั้น ถ้าก้มมากๆ หรือเร็วๆ ก็จะมีแรงกระชากก็จะทำให้หมอนรองกระดูกนั้นฉีกขาด ส่งผลทำให้ของเหลวที่อยู่ด้านในโป่งดันเนื้อเยื่อที่ล้อมรอบไปทางด้านหลังทำให้กดทับเส้นประสาท หรือถุงหุ้มไขสันหลังได้ ภาพที่ 1 ภาพตัดแนวตรงของกระดูกสันหลัง ที่ทำให้เห็นหมอนรองกระดูกสันหลัง ภาพที่ 2 ภาพวาดแสดงแนวของเส้นใยของเนื้อเยื่อ ที่วางทำมุมทแยงเฉียงกัน จากภาพที่ 2 เส้นใยของเนื้อเยื่อเหนียวๆ ที่หุ้มรอบของเหลวหนืดๆ นั้น จะพบว่าวางตัวเป็นชั้นๆ แต่ละชั้นวางตัวเฉียงต่อกันประมาณ 120 องศา ซึ่งการวางตัวตามแนวเฉียงสลับไปมานี้จะมีผลเพิ่มความแข็งแรงและรับน้ำหนักได้ดี แต่การหมุนตัวจนมากเกินไปอาจทำให้เกิดการฉีกขาดได้ ดังนั้น จากการวางตัวของหมอนรองกระดูกสันหลังและลักษณะการวางตัวของเส้นใยของเนื้อเยื่อบ่งบอกได้ว่า การก้มตัวและการบิดตัวเป็นทิศทางที่ส่งเสริมการฉีกขาดของเนื้อเยื่อด้านหลังของหมอนรองกระดูก งานเบาๆ กับหมอนรองระดูกปลิ้น ประสบการณ์ของผู้เขียน มีผู้ป่วยที่มีอาการของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทที่เกิดจากงานเบาๆ ซึ่งไม่สัมพันธ์กับน้ำหนักของที่ยกเลย ประวัติของผู้ป่วยรายนี้คือ เป็นชาย อายุประมาณ 33 ปี ก่อนเกิดอาการผู้ป่วยนั่งทำงานอยู่กับคอมพิวเตอร์ประมาณ 4 ชั่วโมงแต่ผู้ป่วยมีอาการไม่สบายอยู่แล้ว จึงสั่งน้ำมูก แล้วจึงแล้วจึงโยนลงถังขยะซึ่งอยู่ข้างๆ เก้าอี้ ปรากฏว่าทิ้งไม่ลงถังจึงก้มลงไปเก็บทิ้งใหม่ แล้วดึงตัวขึ้น จากนั้นก็เกิดมีอาการแปล๊บที่หลัง แล้วก็มีอาการปวดร้าวลงขาตามมา จากการวิเคราะห์พบว่า เมื่อผู้ป่วยนั่งอยู่นานๆ ถึง 4 ชั่วโมง โดยอาจนั่งอยู่ในท่าหลังโค้ง ซึ่งเป็นลักษณะท่าที่หลายๆ คนนั่งทำงาน หรือแม้กระทั่งอาจเป็นท่าของผู้อ่านที่กำลังอ่านบทความนี้ ซึ่งการนั่งในท่าลักษณะน้ จะมีการยึดต่อด้านหลังของหมอนรองกระดูกสันหลัง การยืดอยู่นานๆ จะมีผลต่อสภาพความยืดหยุ่นของเนื้อเยื่อด้านหลังของหมอนรองกระดูกสันหลัง คือ ทำให้ความยืดหยุ่นหรือความแข็งแรงลดลงไป เมื่อร่างกายอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนานๆ จะส่งผลทำให้เกิดการยืดตัว และการสังเกตได้จากในตอนเช้าๆ หลังตื่นนอนร่างกายก็มีความตึงไม่ยืดหยุ่นต้องทำการบิดขี้เกียจ หรือขยับตัวไปมาก่อน รถยนต์ที่จอดไว้นานๆ ไม่ได้ใช้งาน ยางรถก็สามารถแตกลายงาได้ คุณสมบัติความยืดหยุ่นของยางก็สูญเสียไป หรือเหมือนกับยางวง ซึ่งใช้รัดถุง หากทำการยืดเอาไว้นานๆ แล้วออกแรงกระตุกเพียงเล็กน้อยยางนั้นก็ขาดออกได้อย่างง่ายดาย ผู้ป่วยรายนี้ มีการก้มตัวลงไป การก้มตัวนั้น การก้มตัวนั้นก็เหมือนกับการกระชากยาง ยิ่งก้มเร็วก็เหมือนกับการประชากแรงๆ ขณะเดียวกันการก้มตัวของผู้ป่วยรายนี้ก็ไม่ใช่การก้มลงตรงๆ เพราะต้องเอี้ยวตัวไปด้านข้างด้วยส่งผลต่อการกระชากเส้นใยของหมอนรองกระดูกในแนวเฉียงตามการหมุนตัว ด้วยเหตุทั้งหมดนี้สามารถทำให้หมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาทับเส้นประสาทได้ สรุปว่าการประกอบกันของการอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนานๆ การก้มเอี้ยวตัวด้วยความรวดเร็ว ถือเป็นความเสี่ยง จึงทำให้แม้งานเบาๆ ก็สามารถทำให้เกิดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท และถ้าหากมีเรื่องน้ำหนักของสิ่งของที่ยกว่าหนักมาก จะสามารถทำให้เกิดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทได้ง่ายมากขึ้นเหตุการณ์ในลักษระนี้มีให้เห็นบ่อยมาก เช่น ในโรงงานอุตสาหกรรม พนักงานนั่งเย็บเสื้อผ้าอยู่นาน หลอดด้าย หล่นจึงก้มลงไปเก็บ พอยกตัวขึ้นก็เกิดปัญหาขึ้นได้ทันที ปัญหาการเกิดอาการปวดหลังในลักษณะนี้เป็นปัญหาที่หลายคนไม่เข้าใจ เพราะคิดว่าอาการปวดหลังจากหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทนั้นมีสาเหตุมาจากการยกของหนัก ทำให้พนังงานโรงงานมีปัญหา เรื่องการเรียกร้องค่ารักษาหรือชดเชยการบาดเจ็บ เพราะตัวลักษณะงานไม่ได้บ่งบอกว่ามีความเสี่ยงจากการยกของ ไม่น่าจะมีผลต่อการทำให้เกิดปวดหลังจากการยกของ การแก้ไขทำได้ง่ายมาก นั่นคือใช้วิธีการระมัดระวังตัว โดยเมื่อนั่งทำงานควรนั่งในท่านั่งที่หลังตรง หรืออาจนั่งพิงพนักพิงก็ได้ และท่านั่งอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนานๆ แล้วจะทำการเคลื่อนไหว ทำให้การขยับตัวไปมาก่อน เช่น บิดตัวไปมาช้าๆ และถ้าจะก้มตัวยึดหรือหยิบของ ให้พยายามหลีกเลี่ยง ท่าก้ม บิดตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ามีแรงกระชากร่วมด้วย หากต้องยกของหนักให้ใช้หลักการที่เคยลงไว้ในคอลัมน์คนกับงานที่ผ่านมา นั่นคือใช้กล้ามเนื้อขาแทนกล้ามเนื้อหลัง งดเข่า งอสะโพก พยายามให้หลังตรงเสมอขณะยกของ ทั้งนี้ผู้เขียนมุ่งหวังให้ผู้อ่านระมัดระวังและดูแลตัวเอง ไม่ต้องการให้เกิดความกลัวแต่ประการใด หวังว่าทุกท่านจะห่างไกลจากโรคปวดหลัง (update 14 มีนาคม 2007) [ ที่มา.. นิตยสารหมอชาวบ้าน ปีที่ 28 ฉบับที่ 325 พฤษภาคม 2549]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600