ผมเคยคุยกับผู้ทุกข์หลายๆ คนลองให้เขานึกถึงสิ่งที่ทำให้เขาทุกข์ หรือ ไม่ประสบความสำเร็จในชีวิตโดยให้เขาบอกถึงสิ่งที่ทำให้เขามีความทุกข์มาคนละอย่าง
บางสิ่งเป็นสิ่งที่เขาขาด ไม่มี หรือลืมทำไป จึงทำให้ทุกข์เช่นกัน สิ่งเหล่านี้บางอย่างก็เป็นสิ่งเล็กๆ น้อยๆ แต่ชีวิตอันยิ่งใหญ่ของเขากับเกิดเป็นความทุกข์ขึ้นมาเพราะสิ่งเล็กน้อยเหล่านี้เสมอๆ
ผมจึงเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเขาทำชีวิตเขาหายไปบางส่วน เพราะลืมทำ ลืมคิด หรือคิดไม่ถึง จึงทำให้ชีวิตเป็นทุกข์เพราะขาดสมดุลจากสิ่งเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ได้แก่
1. นึกถึงปัญหามากไป บางคนนึกถึงแต่ชีวิตที่มีปัญหา ไม่ได้หาทางออก แต่นึกถึงว่ามันจะเกิดขึ้นเรื่อยๆ บางทีมีปัญหาเพียงอย่างเดียว แต่คิดซ้ำๆ เกี่ยวกับปัญหานั้น จนกลายเป็นปัญหามีไว้ทำลายไม่ใช่มีไว้ให้คิด
2. ขาดเป้าหมายชีวิต อยู่ไปวันๆ หนึ่ง ไม่ค่อยนึกถึงอะไรเลย ไม่มีเป้าหมาย ทำให้ชีวิตแลดูกลวงๆ ไม่มีน้ำหนักไม่มีทิศทางจะทำอะไรก็ไม่รู้ว่าจะไปทำไม เพื่ออะไรเหมือนไม่ได้อยากได้อะไร เพราะไม่รู้ว่าอยากทำไปทำไมไม่แรงบันดาลใจ ขาดศรัทธาในชีวิต มนุษย์จำเป็นต้องมีเป้าหมายในชีวิต และควรตั้งเอาไว้หลายๆ อย่างและหลายๆ ด้าน ในแต่ละวัยของชีวิต จะมีเป้าหมายต่างๆ กัน พอโตขึ้นเป้าหมายอาจเป็นเรื่องงาน ชีวิต สังคม ครอบครัว และตัวเอง ฯลฯ
จงตั้งเอาไว้เถิดเป้าหมายชีวิตในหลายๆ ด้าน ในแต่ละวัยของชีวิต แล้วพยายามพิชิตมีนทีละอย่าง ผลออกมาก็มีสำเร็จ บ้างไม่สำเร็จ บ้างก็ไม่เป็นไร แต่พยายามให้พิชิตเอาไว้ เพราะเป้าหมายมีไว้พิชิต ไม่ใช่มีไว้ดูเฉยๆ
3. รักและเมตตาคนอื่นมากไป ความรักและเมตตามนุษย์เป็นสิ่งดี แต่ถ้ามีมากไปจะทำให้เราผูกใจติดแน่นกับบุคคลนั้น ทำให้เรารู้สึกเป็นทุกข์เดือดร้อนแทนเขาไปหมด จะเกิดเป็นอคติเข้าข้างเอาใจช่วยเขาทุกอย่างแม้ทำผิดก็ตาม ความรักและเมตตามากๆ นี้ ถ้าใช้กับลูกก็จะได้ลูกที่ขาดวินัยเอาแต่ใจตัวเอง เสียเด็ก ถ้าใช้กับแฟน คนรัก เขาก็จะเหลิง ได้ใจ และไม่เห็นคุณค่าของเรา อาจจะรำคาญเราด้วยซ้ำ ถ้าใช้มนุษย์ทั่วไปเขาอาจจะไม่เกรงใจลืมให้เกียรติ จึงจำเป็นต้องมีคำกำกับเมตตาและรักเอาไว้ด้วย นั่นคือ ต้องมี อุเบกขา
หัดวางเฉยเสียบ้าง ไม่สนใจไม่ใส่ใจหรือห่างออกมาบ้างไม่ใช่ต้องไปใส่ใจสนใจและเอาใจช่วยมากตลอดเวลาในทุกๆ เรื่องเท่ากับเราได้ปล่อยให้เขามีช่องว่างที่เป็นความอิสระของชีวิตของเขา ได้มีโอกาสมาแสดงความสามารถ และได้ช่วยตัวเองในบางเรื่องซึ่งอาจจะทำได้บ้าง ไม่ได้บ้าง ก็ไม่เป็นไร เขาจะได้รู้ว่าอะไรทำได้ อะไรทำไม่ได้ เขาจะได้ประเมินศักยภาพตัวเองได้ถูกต้อง อย่าลืมมีอุเบกขาเป็นตัวกำกับความเมตตาด้วยนะครับ
4. ขาดลักษณะของคนที่ขาดความสุข ความสำเร็จ
สังเกตดูสิครับคนที่ประสบความสำเร็จมักจะมีลักษณะคือ หัวเราะบ่อยๆ และมีความสุขกับเพื่อนมนุษย์เสมอ การหัวเราะจะทำให้เปิดประตูของความสุขทางใจ เปิดรับความสำเร็จได้มากขึ้น แม้เราจะมีความสุขหรือไม่ค่อยสุขนักก็ควรหัดหัวเราะบ่อยๆ ส่วนความรักนั้น ควรมีไว้ในใจเสมอๆ กับผู้คนรอบข้าง จะทำให้เรารู้สึกเป็นมิตรและอบอุ่นใจ มองโลกในแง่ดี
ถึงไม่ค่อยมีความสุขและความสำเร็จนัก แต่ถ้าเราหัวเราะบ่อยๆ และมีความรักในใจเสมอ ก็เท่ากับเราดึงดูดความสุขและความสำเร็จมาใส่ตัวเราได้มากขึ้น
5. ขาดความใส่ใจในสิ่งที่ทำ ความใส่ใจนั้นสำคัญมากเป็นเสมือน สติ ที่จะควบคุมให้เราดำเนินกิจกรรมที่ควรทำอย่างเหมาะสมและมีคุณภาพ กิจกรรมที่เราจะต้องใส่ใจเสมอได้แก่ การงาน ความรัก และชีวิต
การงาน : จะทำให้ตัวเองมีค่า มีเงินใช้ มีความรับผิดชอบ เพิ่มวุฒิภาวะ
ความรัก : ทำให้มีความสุข มีกำลังใจ จงใส่ใจที่จะรักทุกๆ คน มากน้อยก็ได้ แต่ให้รักเอาไว้ก่อน แต่เราไม่จำเป็นต้องเป็นหรือทำอย่างทุกคนที่เรารักหรอก บางคนที่เรารักเขา แต่เราไม่ได้อยากเป็นอย่างที่เขาเป็นก็ได้ เพราะเราไม่ชอบ หรือเห็นความไม่ถูกต้อง ไม่ควร
ชีวิต : ทำให้มีโลกนี้ อยากมีชีวิตอยู่ และอยากทำความดีเพื่อโลกในอนาคตต่อไป เรื่องของชีวิตถ้าศึกษาใส่ใจมากขึ้น จะต้องใส่ใจทั้งเรื่องกาย (วัตถุ) จิตใจ (ความคิด ความรู้สึก ทัศนคติ) และจิตวิญญาณ (สิ่งที่จะต่อเชื่อมกับชีวิตในอนาคต เป็นเรื่องของการพัฒนาความดีและคุณธรรม) ถ้าเราใส่ใจทั้งสามอย่างนี้ จะทำให้เราก้าวไปสู่จุดหมายได้มากขึ้น ถ้าเราไม่ใส่ใจ เราจะเดินไม่ถึงจุดหมายดีๆ ของชีวิต
6. ขาดการถ่อมตน ไม่ว่าคุณจะเป็นใคร เก่งหรือไม่เก่ง ถ้ารู้จักถ่อมตนก็จะมีคนรักมากขึ้น ถ้าไม่ถ่อมตนก็จะมีแต่ศัตรูและคนหมั่นไส้
ถ้าอยากมีมิตรมากขึ้น ไม่อยากให้ใครเกลียด ก็อยากให้ถ่อมตนและเปิดใจสร้างมิตรให้มากขึ้น เช่น ยิ้มแย้ม ทักทาย ชมเชย และช่วยเหลือเขาก่อน
ถ้ารู้จักถ่อมตน ถ่อมใจ และทำให้เราเห็นคุณค่าของตนเองตามความเป็นจริง และเห็นคุณค่าของคนอื่นๆ ตามความเป็นจริงได้ทำให้สามารถเปิดใจรักคนอื่นได้ก่อน โดยไม่เรียกร้องให้เขารักเราก่อนอย่างที่ผ่านๆ มา
ลองสังเกตดูซิครับ มหาสมุทรตั้งอยู่ในที่ต่ำ จึงเป็นที่รวมแหล่งน้ำได้ตลอดปี ตลอดกาล ส่วนยอดเขาสูงเสียดฟ้า ไม่สามารถเก็บน้ำได้สักหยด
ฉะนั้น ถ้าใครอยากมีมิตร มีความสุข ต้องหัดถ่อมตัวเองไว้เสมอ ทั้ง 6 ข้อดังกล่าวนี้ เป็นข้อบกพร่องที่พบเห็นได้บ่อยของทุกคนเป็นเพราะเราลืมคิดหรือไม่นึกไม่ถึง ถ้าใครพยายามเติมให้เต็มหรือพัฒนาข้อบกพร่องเหล่านี้ได้ ก็เท่ากับคุณช่วยเติมเต็มชีวิตของคุณได้มากขึ้น ชีวิตก็จะไม่ขาดๆ หายๆ อีก ต่อไป
(update 7 เมษายน 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.163 February 2007]
|