คุณชมพูเป็นคุณแม่ท้อง 3 ไปฝากครรภ์ที่ รพ.ประจำจังหวัดแห่งหนึ่งเมื่อประมาณปี 2542 ลูกคนแรกคลอดเอง โดยไม่ใช้ยาระงับความรู้สึกใดๆ เลย แต่เนื่องจากเป็นท้องแรกและต้องอ่อนล้าจากการเจ็บครรภ์คลอดเป็นเวลานานจนกระทั่งหมดแรงที่จะเบ่งทารกออกมา ขณะคลอดคุณหมอจึงต้องใช้คีมช่วยคีบศรีษะทารกออกมา จำได้ว่าหน้าลูกเป็นรอยช้ำสีม่วง เลยสงสารเขามาก คิดว่าตัวเองน่าจะพยายามมากกว่านี้
ดังนั้น ในคนที่สองซึ่งความเจ็บปวดและความกังวลต่อการคลอดก็ลดน้อยลงไป คุณชมพูจึงตัดสินใจจะคลอดแบบธรรมชาติอีกครั้ง แต่ในที่สุดคุณหมอก็ต้องช่วยดึงทารกออกมาด้วยเครื่องดูด พอลูกคนที่สองออกมาตรงศรีษะก็เป็นรอยปูดขึ้นมา แต่ไม่กี่วันก็หายไป ในท้องที่ 3 นี้คุณชมพูคิดว่าน่าจะได้คลอดแบบธรรมชาติจริงๆ โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือใดๆ มาช่วย แต่ในที่สุดพอใกล้คลอดคุณหมอก็ตรวจพบว่าทารกเป็นท่าก้น และในวันที่น้ำเดินจะคลอดแล้วทารกก็ยังไม่กลับหัวลงมา แถมส่วนนำเป็นเท้า หมายความว่า ถ้าคลอดเองเท้าข้างหนึ่งของทารกจะออกมาก่อน ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อทั้งคุณชมพูและทารกในครรภ์ คุณหมอจึงตัดสินใจให้ผ่าตัดคลอดจะปลอดภัยมากกว่า
ปัจจุบันลูกๆ ทั้งสามคนของคุณชมพูก็แข็งแรงดี แม้ว่าจะไม่ได้คลอดออกมาแบบธรรมชาติเลยก็ตาม คนแรกเป็นเด็กผู้หญิงชื่อน้องฟ้า อายุ 10 ขวบ และน้องพิงค์ อายุ 8 ขวบ
สาเหตุซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ที่ต้องทำการคลอดด้วยวิธีหัตถการทางการแพทย์
1. สาเหตุจากแรงช่วยการคลอด ได้แก่ แรงจากการหดรัดตัวของมดลูก และแรงเบ่งของมารดาที่ไม่เพียงพอหรือไม่ปกติ
2. สาเหตุจากส่วนนำหรือท่าของทารกที่ผิดปกติ
3. ขนาดของอุ้งเชิงกรานไม่ได้สัดส่วนที่เหมาะสมกับขนาดของศรีษะทารก
4. ภาวะแทรกซ้อนจากการตั้งครรภ์ เช่น รกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด
5. โรคของมารดา เช่น เบาหวาน หัวใจ ความดันสูง
6. ทารกแฝด
ประเภทของการช่วยคลอด
- การใช้คีมช่วยคลอด
(Forceps Extraction) คีมช่วยคลอดที่ใช้ทางการแพทย์เป็นโลหะ 2 ชิ้นปลายด้านหนึ่งเป็นด้ามจับ อีกด้านหนึ่งคล้ายรูปช้อน มีรูตรงกลาง การใช้คีมช่วยคลอดจะใช้ในกรณีที่มารดามีแรงเบ่งไม่พอ แพทย์จะใส่คีมเข้าไปอย่างเหมาะสมและช่วยดึงศรีษะทารกออกมาได้อย่างปลอดภัย เพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้ศรีษะทารกติดอยู่ในอุ้งเชิงกรานนานเกินไปซึ่งอาจส่งผลให้ทารกอยู่ในภาวะขาดออกซิเจน
- เนื่องจากการใช้คีมช่วยคลอดอาจก่อให้เกิดการบาดเจ็บต่อช่องทางคลอดและทารกได้ เมื่อทารกคลอดด้วยการใช้คีมอาจเกิดรอยช้ำบนศรีษะและใบหน้า เนื่องจากผิวของทารกนั้นบอบบางและคีมที่ใช้มักทำด้วยโลหะ ดังนั้นการใช้คีมช่วยคลอดจึงจะใช้ในกรณีที่แพทย์พิจารณาว่ามีข้อบ่งชี้ในการช่วยคลอดชัดเจน และพิจารณาแล้วว่าทารกสามารถคลอดทางช่องคลอดได้ต้องการให้ทารกคลอดออกมาโดยเร็วที่สุดเพื่อป้องกันทารกจากภาวะขาดออกซิเจนเท่านั้น
- การใช้เครื่องดูดช่วยคลอด
(Vacuum Extration) โดยหลักการเดียวกันกับการใช้คีมช่วยคลอด นั่นคือเพื่อให้ทารกคลอดออกมาให้เร็วที่สุด ในรายที่มารดาไม่มีแรงเบ่งทารกและเมื่อศรีษะทารกอยู่ต่ำลงมาแล้วแพทย์จะสามารถใช้ถ้วย Eilastic นุ่มๆ หรือถ้วยเหล็กกลมวางบนศรีษะของทารกซึ่งก้นถ้วยจะถูกต่อสายไปยังเครื่องดูดสุญญากาศเมื่อเครื่องทำงานจะมีแรงดูดที่ศรีษะของทารก ช่วยให้ทำการคลอดทารกออกได้โดยง่าย การใช้เครื่องดูดนี้อาจก่อให้เกิดการบาดเจ็บของช่องทางคลอดและศรีษะทารกน้อยกว่าการใช้คีมทารกที่คลอดจากการใช้เครื่องดูดจะมีรอยนูนที่ศรีษะ เป็นน้ำหรือของเหลวที่มาคั่งอยู่ซึ่งจะหายไปเองและไม่เป็นอันตรายต่อทารก
- การผ่าคลอด
Cesarean Section Delivery การผ่าคลอด หมายถึง การผ่าตัดเปิดหน้าท้องและมดลูกเพื่อคลอดทารกออกมาปัจจุบันการผ่าตัดปลอดภัยต่อทั้งมารดาและทารก ในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ว่าจะต้องคลอดโดยการผ่าตัด การผ่าตัดจะถูกกำหนดวันขึ้นก่อนอยู่แล้ว แต่บางกรณีในภาวะที่ฉุกเฉินที่ทารกอยู่ในภาวะที่ขาดออกซิเจน หรือมารดาอยู่ในภาวะเสี่ยงสูง ก็อาจมีความจำเป็นต้องทำการผ่าตัดเอาทารกออกมาในทันที เพื่อความปลอดภัยต่อมารดาและทารก
ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดคลอด
1. ในกรณีที่ทารกมีขนาดใหญ่ หรือมีขนาดไม่สมดุลกับช่องเชิงกรานของแม่
2. ทารกในครรภ์อยู่ในภาวะขาดออกซิเจน เช่น สายสะดือพันคอ
3. มีปัญหาจากรก เช่น รกลอกตัวก่อนกำหนด หรือรกเกาะต่ำที่ไม่สามารถคลอดทางช่องคลอดได้
4. ส่วนนำของทารกไม่ใช่ศรีษะ เช่น ทารกท่าก้น หรือส่วนนำเป็นเท้าของทารกหรือทารกท่าขวางเป็นต้น หากทารกไม่กลับศรีษะลงสู่ช่องเชิงกรานการผ่าตัดจะเป็นวิะการที่ปลอดภัยที่สุด
5. มีภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์
6. คุณแม่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือโรคหัวใจ
7. มีทารกมากกว่าหนึ่งคนที่ไม่สามารถคลอดทางช่องคลอดได้
(update 14 สิงหาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.167 June 2007]
|
