วันสองวันมานี้ผมได้รับโทรศัพท์จากคนไข้ท่านหนึ่ง เธอกำลังตั้งท้องประมาณ 3 เดือนเศษเห็นจะได้ วันนั้นเป็นวันหยุดเธอจึงใช้โทรศัพท์เป็นสื่อในการติดต่อแทนที่จะไปหาผมที่โรงพยาบาล
หนูปวดน่องซ้ายจังเลยค่ะ เพิ่งเป็นเมื่อเช้านี้เองและบวมด้วยจนหนูเกือบจะเดินไม่ได้เพราะอาการปวด เธอบอกอาการตามสาย
สงสัยเส้นเลือดที่น่องอักเสบ ผมบอกคุณเธอไปในทันทีเพราะอาการดังกล่าว เส้นเลือดดำอักเสบเพราะมีการอุดตันน่าจะนึกถึงเป็นอันดับแรกสำหรับผมซึ่งเป็นสูติแพทย์เพราะตำราบอกไว้ว่าคนที่กำลังตั้งครรภ์อยู่นั้น โอกาสที่จะเกิดเส้นเลือดดำอักเสบและอุดตันเกิดได้ง่ายกว่าโอกาสอื่นๆ และเส้นเลือดดำที่น่องดูเหมือนจะง่ายกว่าที่อื่นๆ ทางการแพทย์เรียกว่า DEEP VIEN THROMBOSIS หรือเรียกแบบย่อๆ และเข้าใจกันดีว่า DVT
ความจริงแล้วการเกิดก้อนลิ่มเลือดอุดตันที่เส้นเลือดดำนี้ มักจะเกิดขึ้นตรงบริเวณไหนก็ได้เกิดกับเส้นเลือดดำตื้นๆ ตามผิวหนังก็ได้ และเกิดกับเส้นเลือดดำที่อยู่ลึกๆ ในกล้ามเนื้อก็ได้เช่นกันเมื่อสงสัยว่าจะเป็น DVT ซึ่งหมายถึงจะมีลิ่มเลือดเกาะอยู่ตรงบริเวณนั้น ก็ทำให้เกิดความกังวลในใจของผมเป็นอย่างยิ่งว่า ถ้าลิ่มเลือดนั่นเกิดหลุดเป็นชิ้นเล็กๆ ขึ้นมา แล้วจะเกิดอะไรขึ้น เช่น ลิ่มเลือดขนาดเล็กๆ ดังกล่าวหลุดแล้ววิ่งไปอย่างรวดเร็วตามกระแสเลือด แล้วไปอุดตันที่ปอดล่ะ แค่คิดก็เสียวแล้ว
รีบไปโรงพยาบาลเลยนะครับ ผมบอกคุณเธอไปเช่นนั้น
ผมสงสัยว่าจะเป็นเส้นเลือดดำที่ขาอุดตันครับ คงจะต้องได้รับการรักษาในทันที หากเป็นเช่นนั้นจริง ฉะนั้นคงจะต้องตรวจดูให้แน่นอนว่ามีการอุดตันของหลอดเลือดดำอย่างที่สงสัยหรือไม่ ให้รีบไปเลยนะครับ ผมบอกไปตามสาย
แล้วการเกิดลิ่มเลือดดำที่ว่านี้มันเกิดขึ้นได้อย่างไร ?
โดยปกติแล้ว การไหลเวียนของโลหิตในร่างกายของเรานั้น มักจะมีการไหลเวียนอยู่ตลอดเวลาไม่เคยหยุด แต่ถ้าหากการไหลเวียนมักเกิดติดขัดไหลเวียนไม่ดี เช่น ในกรณีที่คุณนั่งบนเครื่องบินนานๆ โดยไม่ค่อยได้ยืดเส้นยืดสาย คุณที่นั่งทำงานอยู่กับโต๊ะเป็นเวลายาวนาน ไม่ได้ลุกขึ้นมาเดินบ้าง คุณที่เป็นอัมพาตอยู่กับที่ และคุณผู้หญิงที่กำลังตั้งท้องที่โตขึ้น ผมหมายถึงมดลูกที่ตั้งครรภ์นะครับ เมื่อมดลูกโตขึ้นมันก็จะกดทับเส้นเลือดใหญ่ในช่องท้อง ทำให้เลือดจากส่วนขาทั้งสองข้างโดยเฉพาะเส้นเลือดดำในขา มันจะไหลกลับหัวใจด้วยความลำบากขึ้นเพราะถูกกดทับอยู่บริเวณในช่องท้อง ก็เลยทำให้เลือดไหลกลับลำบากขึ้น นั่นแหละเป็นต้นเหตุที่ให้เกิดลิ่มเลือดหละ และสุดท้ายมันก็เกิดการอักเสบบริเวณนั้น จึงทำให้ ปวด บวม แดง แล้วก็ร้อน ตามสูตรของการอักเสบทั้งหลาย
อย่างไรก็ตาม ถ้าก้อนเลือดที่เกิดขึ้นไม่ใหญ่อะไรมาก อาจจะไม่มีอาการอะไรเกิดขึ้นก็ได้และบางครั้งจุดที่เกิดการอักเสบกดทับ เกิดขึ้นที่ขา แต่ไม่มีอาการบอกให้รู้ จนกระทั่งมันไปอุดตันที่ปอด นั่นแหละจึงเกิดขึ้นเป็นเรื่องใหญ่ขึ้นมา
คนไข้ที่คุณหมอนัดมาที่ ER มาถึงแล้วค่ะ พยาบาลประจำแผนกห้องฉุกเฉินโทร.ไปบอกผมที่บ้าน
โอเค ช่วยเรียนคุณหมอประเสริฐด้วยนะครับว่าผู้ป่วยมาแล้ว คุณหมอประเสริฐทราบ CASE แล้วและติดต่อแพทย์แผนก X-RAY เพื่อทำการ ULTRASOUND แล้ว ผมบอกกับพยาบาลห้องฉุกเฉินว่าผมได้ปรึกษาแพทย์ผู้ชำนาญเกี่ยวกับโรคทางหลอดเลือดแล้วครับ
โดยปกติโรงพยาบาลชั้นนำทั้งหลายมักจะมีแพทย์เฉพาะทางต่างๆ ทั้งหลายครบถ้วน เช่น แพทย์เฉพาะทางโรคทางหลอดเลือด เขาก็มีเหมือนกัน
แพทย์เฉพาะทางโรคหลอดเลือด เขาจะดูแลรักษาเรื่อง DVT (DEEP VIEN THROMBOSIS) นี้ด้วย ก่อนอื่นแพทย์เขาจะทำการวินิจฉัยว่า ใช่ DVT จริงหรือไม่ ถ้าจริงเขาก็จะให้การรักษาทันที เพื่อทำการสลายลิ่มเลือดอุดตันที่จะเกิดขึ้นกับปอดและหัวใจซึ่งอันตรายมาก
คนไข้ผมกำลังตั้งครรภ์อ่อนๆ ดังนั้นจึงใช้ตรวจด้วยเครื่อง ULTRASOUND ซึ่งปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์อยู่แล้ว เพื่อตรวจดูว่าเลือดไหลเป็นปกติดีอยู่หรือไม่ และมีลิ่มเลือดอยู่บริเวณไหน อย่างไร
โชคดีครับที่ผู้ป่วยของผมรายนี้ไม่พบว่ามี DVT ก็ดีครับถือว่ากันไว้ดีกว่าแก้เพราะถ้าใช่ DVT และไม่ได้ป้องกันไว้แต่ต้น แล้วเกิดไปอุดตันที่ปอดหรือหัวใจเข้า ก็กลายเป็นเรื่อง ย.ต.ห. (ยุ่งตายห่า) เลยทีนี้
(update 16 มิถุนายน 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.165 April 2007]
|
