อัลตราซาวนด์ที่อยากรู้ ตอนที่ 13
ฉบับที่แล้วผมแนะนำคุณแม่เรื่องการนับจำนวนการดิ้นของทารกในครรภ์ด้วยตัวเองไปแล้วนะครับ สำหรับเรื่องวิธีการนับและบันทึกการเคลื่อนไหวของทารกใน 1 วัน เรียกว่า Daily fetal movement record มีไว้เพื่อติดตามการตั้งครรภ์ที่มีภาวะเสี่ยงต่อการทำงานของรกลดลง
โดยนับผลรวมจำนวนครั้งของการดิ้นในช่วงเวลา 12 ชั่วโมงเริ่มตั้งแต่เวลา 0.800-20.00 น. และให้แบ่งช่วงนับการดิ้นของทารกในวันละ 3 ช่วง ได้แก่ 1 ชั่วโมงตอนเช้า 1 ชั่วโมงตอนเที่ยง และ 1 ชั่วโมงตอนเย็น แล้วบวกผลรวมของจำนวนครั้งของการดิ้นทั้ง 3 ช่วง ได้ผลเป็นจำนวนครั้งที่ทารกดิ้นต่อวัน ในแต่ละช่วงเวลานั้น ถ้าทารกดิ้นน้อยกว่า 3 ครั้ง ควรต่อเวลาไปอีก 1 ชั่วโมง และให้ทำเช่นนี้อีกในวันต่อไป หากทารกดิ้นน้อยกว่า 10 ครั้ง ต่อ 12 ชั่วโมงใน 2 วันติดกัน ถือว่าเป็นอันตราย คุณแม่ควรรีบไปพบแพทย์ที่ฝากครรภ์ทันทีนะครับ เพื่อแพทย์จะได้ตรวจอย่างละเอียดและต้องให้ทารกคลอดเลย
กระตุ้นการดิ้นของทารก
ถ้าทารกดิ้นน้อย หรือไม่ดิ้น ปัจจุบันจะมีการใช้เสียงกระตุ้นจากภายนอก สามารถกระตุ้นให้ทารกเคลื่อนไหวได้ ซึ่งเป็นการย่นระยะเวลาของการสังเกตการดิ้น
ในระยะแรกของการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์ จะมีอัตราการเต้นของหัวใจค่อนข้างเร็ว ซึ่งเป็นผลจากความสมดุลระหว่างระบบประสาท ในกรณีที่ทารกอยู่ในสภาวะปกติ เมื่อมีการเคลื่อนไหวเกิดขึ้นก็จะมีการกระตุ้นระบบประสาท ทำให้อัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้น
เครื่องตรวจการเต้นของหัวใจ
ในปัจจุบันมีการใช้เครื่องตรวจการเต้นหัวใจของทารกในครรภ์ในขณะที่ทารกหลับ หรือดิ้น ก็จะมีการเปลี่ยนแปลงการเต้นของหัวใจทารกในครรภ์ ด้วยข้อบ่งชี้ในการตรวจการเต้นของหัวใจทารกในครรภ์ที่พบบ่อยๆ ได้แก่
1. อายุครรภ์เกินกำหนด
2. ภาวะทารกเติบโตช้าในครรภ์
3. ภาวะความดันโลหิตสูงในขณะตั้งครรภ์
4. ความดันโลหิตสูงเรื้อรัง
5. ภาวะมารดาเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์
6. ภาวะทารกในครรภ์ดิ้นน้อยลง
7. ภาวะน้ำคร่ำลดน้อยลง
อายุครรภ์ที่ควรเริ่มทดสอบอยู่ระหว่าง 30-32 สัปดาห์ ในกรณีที่ครรภ์มีความเสี่ยงสูง หรือแม่มีภาวะแทรกซ้อนตามข้อบ่งชี้ดังที่ผมเล่ามาตอนต้น และควรทำการทดสอบซ้ำทุกๆ 7 วัน
อย่างไรก็ตาม กรณีที่ภาวะแทรกซ้อนมีความรุนแรงเพิ่มขึ้น เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง อาจต้องการทดสอบทุก 1-2 วัน
ในกรณีที่ทารกปกติ จะเรียกผลการตรวจว่าเป็น Reactive ซึ่งสามารถมีการเพิ่มขึ้นของอัตราการเต้นของหัวใจมากกว่า 15 ครั้ง ต่อนาที และนาน 15 วินาทีขึ้นไป เมื่อมีการดิ้น โดยมีอัตราการเต้นของหัวใจอยู่ระหว่าง 120-160 ครั้งต่อนาที การทดสอบต้องใช้เวลาสังเกตอย่างน้อยประมาณ 20 นาที ถ้าไม่ครบตามนิยามนี้ให้กระตุ้นด้วยการเคลื่อนไหวตัวทารกนาน 1 นาที
คุณแม่คงพอเข้าใจถึงการใช้เครื่องตรวจหัวใจของทารกในครรภ์แล้วในระดับหนึ่ง ผมจะขอเล่าต่อให้คุณแม่เข้าใจเพิ่มขึ้นอีกในฉบับหน้านะครับ.
(update 8 สิงหาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 25 ฉบับที่ 293 มิถุนายน 2550 ]
|
