จากที่เคยใช้ตรวจเพื่อผลทางการแพทย์เป็นหลัก แต่ตอนนี้มีพ่อแม่จำนวนไม่น้อยเริ่มนำเครื่องอัลตราซาวนด์มาใช้ เพื่อความจุดประสงค์ของความบันเทิงมากขึ้น ผมก็เลยอยากจะมาชวนคุยถึงเรื่องนี้กันสักหน่อยครับ
เมื่อพูดถึงเครื่องอัลตราซาวนด์ที่ใช้ตรวจคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ผมคิดว่าไม่เรื่องที่แปลกใหม่อะไร เพราะเครื่องมือนี้ได้ถูกใช้ในการตรวจคุณแม่มานานนับสิบปีแล้ว คุณแม่ที่ยังไม่ค่อยกล้า หรือไม่ค่อยอยากที่จะให้คุณหมอตรวจอัลตราซาวนด์แทบจะไม่มีให้เห็นแล้ว ที่พอจะมีมักจะเป็นคุณแม่ที่ตั้งท้องครั้งแรกและไม่ค่อยใส่ใจหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้สักเท่าไร มีคุณแม่บางคนที่ยังกลัวว่าเวลาตรวจแล้วจะทำให้เจ็บบริเวณที่ตรวจก็มี แต่คุณแม่แบบนี้ก็เหลือน้อยมาก ที่ผมเจอในปัจจุบันก็คือคุณแม่ส่วนมากที่มาตรวจกับผมมักจะรบเร้าให้ตรวจอัลตราซาวนด์ให้ทั้งๆ ที่ไม่ค่อยจะมีเหตุผลในการตรวจสักเท่าไร
เสียงที่เราได้ยินหรือภาษาอังกฤษใช้คำว่า Sound (ซาวนด์) เกิดจากการสั่นสะเทือนของวัตถุที่เป็นแหล่งกำเนิดเสียง โดยปล่อยเป็นคลื่นออกมากระทบกับตัวรับคลื่น อย่างในคนเราตัวรับคลื่นก็คือหู คลื่นเสียงที่ปล่อยออกมาในแต่ละวินาทีขจจะมีจำนวนมากน้อยแค่ไหนก็แล้วแต่การสั่นสะเทือนของแหล่งกำเนิดเสียงถ้าวัตถุสั่นสะเทือนแล้วปล่อยคลื่นเสียงด้วยความถี่ในช่วงประมาณ 20-20,000 คลื่นต่อวินาทีซึ่งเป็นคลื่นเสียงที่มนุษย์ได้ยินในชีวิตประจำวัน จะเรียกว่าคลื่นเสียงปกติ (Normal sound) แต่ถ้าปล่อยคลื่นเสียงด้วยความถี่ที่น้อยกว่านี้ เราจะเรียกว่า คลื่นเสียงความถี่ต่ำ หรืออินฟราซาวนด์ (Infrasound) ในทางตรงกันข้ามคลื่นเสียงที่มีความถี่สูงมากกว่าปกติ จะเรียกว่า อัลตราซาวนด์ (Ultrasound) คลื่นเสียงความถี่สูงๆ นี้คนเราไม่สามารถได้ยินแต่สัตว์บาชนิดอาจได้ยิน เช่น สุนัขจะได้ยินเสียงที่มีความถี่มากกว่ามนุษย์
จากการศึกษาทางการแพทย์พบว่าถ้าเราปล่อยคลื่นเสียงที่มีความถี่สูงไปกระทบกับวัตถุต่างๆ คลื่นจะสะท้อนกลับและสามารถแปลงออกมาเป็นรูปภาพได้ จึงเป็นที่มาของการคิดสร้างเครื่องตรวจอัลตราซาวนด์ขึ้นมาตรวจคุณแม่นั่นไงละครับ
- เครื่องอัลตราซาวนด์ทำงานอย่างไร ?
หัวตรวจก้อนกลมๆ หรือเป็นรูปสี่เหลี่ยมที่วางบนหน้าท้องหรือหัวตรวจที่เป็นแท่งสำหรับสอดเข้าไปในช่องคลอดของคุณแม่ภายในจะมีผลึกคริสตัลบรรจุอยู่ เมื่อเปิดเครื่องอัลตราซาวนด์กระแสไฟ้ฟ้าจะไปกระตุ้นให้ผลึกคลิสตัลในหัวตรวจเกิดการสั่นสะเทือนปล่อยคลื่นเสียงที่มีความถี่สูงจนหูเราไม่ได้ยินออกมา คลื่นเสียงที่ปล่อยออกมาเมื่อกระทบอวัยวะต่างๆ ในร่างกายก็จะสะท้อนกลับมาที่หัวตรวจแล้วไปเกิดเป็นสภาพที่จอรับภาพ อวัยวะที่มีน้ำบรรจุอยู่จะให้ภาพสีดำบนจอภาพ ในขณะที่อวัยวะที่เป็นของแข็ง เช่น กระดูก จะให้ภาพสีขาวบนจอภาพการส่งผ่านคลื่นเสียงไปและกลับจากหัวตรวจจะดีขึ้นถ้ามีสื่อช่วยการสัมผัสระหว่างหัวตรวจกับหน้าท้องหรือผนังช่องคลอด ดังนั้น เวลาตรวจคุณหมอจึงต้องใช้เจลทาที่หน้าท้องหรือทาหัวตรวจก่อนใส่เข้าไปในช่องคลอด
- พัฒนาการของเครื่องอัลตราซาวนด์
แรกเริ่มเดิมทีเครื่องอัลตราซาวนด์สร้างขึ้นมาเพื่อใช้ตรวจแผ่นโลหะว่าเป็นโลหะบริสุทธิ์ชนิดเดียวหรือมีหลายชนิดปนกันต่อมาจึงนำมาใช้กับคนเรา
ในช่วงแรกที่นำเครื่องอัลตราซาวนด์มาใช้กับคุณแม่ที่ตั้งครรภ์เมื่อสัก 20 ปีก่อน พบว่าภาพของลูกน้อยและอวัยวะอื่นๆ ในครรภ์ที่ตรวจได้มองไม่ค่อยชัด เห็นอวัยวะต่างๆ ในลักษณะเป็นจุดๆ ต่อมาดีขึ้นเห็นเป็นภาพสองมิติแต่เป็นภาพนิ่ง ต่อมาจึงเห็นภาพเคลื่อนไหวได้เลยขณะที่ตรวจ สมัยก่อนเห็นแค่นี้ก็ตื่นเต้นกันมากแล้วทั้งหมอทั้งคนไข้
ในปัจจุบันพัฒนาการยิ่งก้าวหน้ามากขึ้นไปอีก จากภาพ 2 มิติ ซึ่งเป็นภาพแบนๆ ก็สามารถมองเห็นเป็นภาพ 3 มิติที่มีความกว้างและลึกได้ ช่วงแรกก็เห็นแค่ภาพนิ่งๆ แต่เดี๋ยวนี้เห็น 3 มิติในลักษณะที่เคลื่อนไหวได้ด้วยหรือที่บางคนเรียกว่าภาพ 4 มิติก็มี
อัลตราซาวนด์ 3-4 มิติในปัจจุบันยังมีพัฒนาการอย่างไม่หยุดยั้งเหมือนกับเครื่องคอมพิวเตอร์หรือกล้องถ่ายรูปที่มีพัฒนาการไปเรื่อยแทบจะทุกวันอยู่แล้ว เชื่อว่าอีกไม่นานภาพ 3-4 มิติในอนาคตอันใกล้จะชัดมากยิ่งขึ้นไปอีก สำหรับวิธีการตรวจซึ่งเดิมจำเป็นต้องเรียนรู้วิธีใช้ค่อนข้างมาก ปัจจุบันก็ใช้ง่ายขึ้นมากจนมีข่าวว่ามีดาราฮอลลีวู้ดบางคนซื้อเครื่องอัลตราซาวนด์ไปตรวจดูลูดในท้องของเมียตัวเองก็มี
- อัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิง
เดิมการตรวจอัลตราซาวนด์เป็นเรื่องที่คุณหมอจะเป็นผู้ตรวจและจะตรวจก็ต่อเมื่อมีความจำเป็นต้องตรวจเท่านั้น เช่น สงสัยว่าลูกในท้องมีการเจริญเติบโตไม่ดี สงสัยว่าอาจเป็นครรภ์แผด สงสัยว่ารกจะเกาะต่ำ หรืออีกสารพัดปัญหา การตรวจด้วยอัลตราซาวนด์สามารถให้คำตอบเหล่านี้ได้อย่างแม่นยำทีเดียว
แต่ก็อย่างที่เล่าตอนต้นแล้วครับว่าการตรวจอัลตราซาวนด์เดี๋ยวนี้ทำง่ายมาก แทนที่จะตรวจกันเพราะเหตุผลทางการแพทย์เท่านั้น ก็กลับมีการตรวจกันด้วยเหตุผลอื่นกันมากมาย เช่น ตรวจเพราะอยากรู้เพศลูก อยากเห็นหน้าตาลูก บางคนก็อยากเก็บรูปลูกในท้องไว้เป็นที่ระลึก บางคนก็เก็บไม่กี่รูปในขณะที่บางคนเก็นรูปลูกในท้องแทบจะทุกเดือนทำเป็นอัลบั้ม ในขณะที่บางคนถ่ายเป็นวิดิโอก็มี แล้วแต่จะคิดมาทำกัน การตรวจอัลตราซาวนด์ในลักษณะนี้ในสหรัฐอเมริกาเรียกว่า การตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิงครับ
กาาตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิงในสหรัฐอเมริกาและยุโรปบางประเทศรุดหน้ากว่าเมืองไทยมาก ในบ้านเราส่วนมากตรวจโดยคุณหมอ แต่ต่างประเทศเดี๋ยวนี้ตรวจกันโดยคนที่ไม่ใช่หมอกันแล้ว บางคนก็เป็นพวกที่พอมีความรู้ทางการแพทย์ เช่น นักเทคนิคการแพทย์ ในขณะที่บางคนไม่มีความรู้ทางการแพทย์เลยก็มี ที่หนักที่สุดก็คือมีการตรวจในร้านถ่ายรูปเหมือนการไปถ่ายรูปเลยก็มี
เครื่องอัลตราซาวนด์ในปัจจุบันที่ตรวจแบบ 2 มิติ ได้รับการยอมรับแล้วว่ามีความปลอดภัย แต่เครื่องอัลตราซาวนด์รุ่นใหม่ที่ตรวจแบบ 3-4 มิติ ซึ่งจำเป็นต้องใช้เครื่องเสียงที่มีความถี่มากขึ้นไปอีก ยังไม่มีข้อมูลที่มากพอว่ามีความปลอดภัยและไม่ทำให้ทารกพิการแน่นอน ดังนั้นก่อนที่คิดจะตรวจกันไปเรื่อยก็น่าจะคิดถึงเรื่องนี้ไว้ด้วย
การตรวจอัลตราซาวนด์ไม่ว่าชนิดใดด้วยผู้ที่ไม่ได้การฝึกอบรมมามากพอ มีโอกาสบอกผลการตรวจผิดได้ง่ายมาก ผมเคยเห็นอัลตราซาวนด์ของคุณแม่ไม่น้อยที่เคยตรวจอัลตราซาวนด์มาแล้วเห็นผลว่าปกติ แต่คลอดออกมาลูกปากแหว่งก็มี ในขณะที่บางคนตรวจแล้วหมอบอกว่าลูกปากแหว่งจนเครียดอยู่ตลอดการตั้งครรภ์แต่พอคลอดออกมาแล้วพบปกติก็มี
ถ้าคิดมากขึ้นในระดับสังคม การลงทุนซื้อเครื่องอัลตราซาวนด์ซึ่งมีราคาแพงเพียงเพื่อตรวจลูกน้อยในท้องเพื่อความบันเทิง น่าจะเป็นการลงทุนที่น่าเสียดาย เพราะประเทศของเรายังต้องการประโยชน์ของเครื่องมือนี้สำหรับผู้ยากไร้อีกมาก นอกจากนี้การตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิงแต่ละครั้งใช้เวลาไม่น้อยเลย ถ้านำคุณแม่เหล่านี้มาตรวจร่วมกับผู้ป่วยรายอื่นที่มีความจำเป็นมากกว่า น่าจะเป็นการเบียดบังเวลาที่คุณหมอควรจะให้แก่คนที่จำเป็นมากกว่ามากเกินไป
- อนาคตของอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิง
ในหลายรัฐของสหรัฐอเมริกาการตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิงโดยบุคคลที่ไม่ใช่หมอถือเป็นเรื่องผิดกฎหมาย ส่วนการตรวจโดยหมอในบางรัฐถือว่าเป็นการประกอบวิชาชีพที่ไม่บังควร ในขณะที่บางรัฐถ้าพิสูจน์ได้ว่าการตรวจของคุณหมอเป็นการตรวจเพื่อความบันเทิง ก็จะถือว่าผิดกฎหมายเช่นเดียวกัน
ในประเทศไทยเราการตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิงเพิ่งจะเริ่มมีการทำกันเมื่อไม่นานมานี้ และส่วนมากก็ทำกันในโรงพยาบาลเอกชนซึ่งไม่ได้ไปกระทบการบริการผู้ป่วยอื่นที่จำเป็นมากกว่ามากนัก จึงยังไม่เห็นว่ามีปัญหาอะไร อย่างไรก็ตามผมหวังว่าการให้บริการตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อความบันเทิงในบ้านเรา ควรจะได้มีการวางกฎเกณฑ์กันให้ระบบจะได้ไม่เกิดปัญหาในอนาคต และลดความสิ้นเปลืองที่ไม่จำเป็นของทั้งคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ โรงพยาบาลที่ให้บริการ และของสังคมที่ยังขาดแคลนบริการอย่างบ้านเรา
(update 12 มีนาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol.12 No.135 January 2007]
|
