โรงพยาบาลต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน ต่างมีทั้งความพร้อมและความขาดแคลนในด้านทรัพยากร ทั้งบุคลากร อุปกรณ์เครื่องมือ และเวชภัณฑ์ ที่ไม่เหมือนกัน บางโรงพยาบาลมีแพทย์ พยาบาลและทีมงานพร้อม แต่ขาดแคลนห้องผ่าตัด ห้องพักคนไข้โรงพยาบาลเอกชนบางแห่งมีอุปกรณ์เครื่องมือทันสมัยราคาแพง แต่มีคนไข้มารับบริการน้อย ในขณะที่คนไข้โรคเดียวกันนั้นเข้าคิวรอรับการตรวจรักษาที่โรงพยาบาลรัฐบาล
เมื่อยึดเป้าหมายเพื่อสุขภาพของประชาชน โดยมีคนไข้หรือผู้บริการเป็นศูนย์กลาง โรงพยาบาลหลายแห่งจึงร่วมมือกันเป็นเครือข่าย โดยการแบ่งปันทรัพยากรที่แต่ละแห่งมีอยู่ เพื่อให้สามารถใช้ทรัพยากรได้อย่างเต็มศักยภาพ เพิ่มประสิทธิภาพให้บริการแม้ว่าโรงพยาบาลจะเป็นโรงพยาบาลต่างสังกัดในภาครัฐหรือโรงพยาบาลภาครัฐกับเอกชน
การผ่าตัดข้ามโรงพยาบาล
คนไข้ต้อกระจกมีจำนวนมากในประเทศไทยส่วนมากเป็นผู้สูงอายุ มีจำนวนที่เข้าถึงบริการยากเนื่องจากอาศัยอยู่ในชนบทห่างไกล แม้จะมีโครงการรักษาผ่าตัดโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายจากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ก็ตาม จึงเกิดโครงการผ่าตัดต้อกระจกเคลื่อนที่ โดยจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจากโรงพยาบาลทั้งภาครัฐและเอกชน จัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ออกผ่าตัดต้อกระจกให้คนไข้ตามโรงพยาบาลชุมชนและชนบทห่างไกล จนถึงขณะนี้มีคนไข้ทีได้รับการผ่าตัดไปแล้วนับหมื่นคน
คิวรอผ่าตัดต้อกระจกในโรงพยาบาลศูนย์ต่างๆ ซึ่งรอนานนับหลายเดือน คนไข้บางคนรอคิวผ่าตัดจนสายตาที่ยังพอจะมองเห็นก็มีการผ่าตัดเคลื่อนที่นี้ช่วยลดจำนวนคนไข้ที่ต้องมาเข้าคิวรอได้ส่วนหนึ่ง จนหลายโรงพยาบาลคนไข้ที่มาตรวจสามารถนัดผ่าตัดได้เลย
คนแก่คนเฒ่าที่สายตาเลือนราง ได้มีโอกาสกลับมามองเห็นชัดเจนขึ้น เห็นโลกสดใสขึ้น และมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น
โรงพยาบาลจังหวัดแห่งหนึ่ง เคยมีศัลยแพทย์ระบบประสาทอยู่ 1 คน ต่อมาคุณหมอย้าย โดยยังไม่มีหมอใหม่มาแทน ทำให้คนไข้ระบบประสาท โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนไข้อุบัติเหตุทางสมองซึ่งต้องการการรักษาพยาบาลโดยเร่งด่วน ได้รับความลำบากที่ต้องส่งต่อ และบางรายอาการทรุดลงในระหว่างการเคลื่อนย้าย
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลจึงประสานกับโรงพยาบาลทหาร ซึ่งมีศัลยแพทย์ระบบประสาทให้มารักษาพยาบาลและผ่าตัดคนไข้ในโรงพยาบาลจังหวัด เกิดความร่วมมือระหว่างทีมงานทั้งสองโรงพยาบาล และคนไข้ได้รับการดูแลอย่างรวดเร็วและปลอดภัยมากขึ้น
คุณหมอผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อท่านหนึ่งทำงานที่โรงพยาบาลชุมชน ได้อาสาช่วยอยู่เวรและทำผ่าตัดคนไข้ฉุกเฉินที่โรงพยาบาลจังหวัด เนื่องจากโรงพยาบาลจังหวัดมีหมอโรคกระดูกเพียง 2 คน มีภาระงานมากและศักยภาพของโรงพยาบาลชุมชนแห่งนั้นไม่สามารถทำการผ่าตัดใหญ่ได้
ผลลัพธ์คนไข้ฉุกเฉินได้รับบริการรวดเร็วขึ้น แพทย์ได้ใช้วิชาชีพช่วยคนไข้และช่วยเพื่อนแพทย์ด้วยกัน
โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่ง อนุญาตให้ทีมผ่าตัดจากโรงพยาบาลศูนย์ที่อยู่ใกล้กันยืมใช้ห้องผ่าตัดได้กรณีที่ห้องผ่าตัดโรงพยาบาลศูนย์ไม่ว่าง
นอกจากคนไข้จะได้รับประโยชน์โดยตรงแล้วความสัมพันธ์ระหว่างทีมงานของสองโรงพยาบาลดีขึ้นทีมห้องผ่าตัดโรงพยาบาลเอกชนมีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้การผ่าตัดจากทีมโรงพยาบาลศูนย์
คุณหมอผ่าตัดอาวุโสท่านหนึ่ง ทำงานที่โรงพยาบาลเอกชน แต่เมื่อมีคนไข้หนักที่ต้องทำการผ่าตัดยุ่งยากในโรงพยาบาลจังหวัด ท่านจะมาช่วยหมอรุ่นน้องทำผ่าตัดทุกครั้งที่ได้รับการปรึกษาความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ของแพทย์อาวุโสนอกจากจะช่วยให้คนไข้ได้รับการรักษาที่ดีแล้ว ยังช่วยสอนหมอรุ่นน้องด้วย คุณหมอท่านนี้มาช่วยด้วยใจของความเป็นหมออย่างมีความสุข ท่านไม่เคยรับค่าตอบแทน
การส่งต่อคนไข้เพื่อตรวจวินิจฉัย
เกิดความร่วมมือระหว่างโรงพยาบาลรัฐและเอกชนหลายแห่งในการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ราคาแพงในการตรวจวินิจฉัย (CT Scan) การใช้เครื่องตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เป็นต้น โดยเอกชนคิดว่าตรวจในราคาต้นทุนสำหรับสิทธิหลักประกันสุขภาพและคนไข้ยากจน
นอกจากนั้นมีการสร้างเครือข่ายในการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการต่างๆ ระหว่างโรงพยาบาลรัฐและเอกชน ซึ่งช่วยลดการลงทุน และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้อุปกรณ์เครื่องมือ
การเอื้อเฟื้อด้วยมิตรภาพ
โรงพยาบาลทหารแห่งหนึ่ง มอบตู้อบบริบาลทารกป่วยให้โรงพยาบาลศูนย์ เนื่องจากโรงพยาบาลศูนย์มีแพทย์จบใหม่เชี่ยวชาญด้านทารกป่วยวิกฤติ (NICU) และคุณหมอเด็กท่านนี้รับย้ายทารกป่วยที่เกินขีดความสามารถของโรงพยาบาลทหารมารักษาพยาบาลให้
โรงพยาบาลทหารแห่งเดียวกันนี้ ไม่มีห้องผสมยาเคมีบำบัดสำหรับคนไข้โรคมะเร็ง
ทางโรงพยาบาลศูนย์ซึ่งลงทุนอาคารสถานที่และเตรียมทีมงานพร้อมตามเกณฑ์มาตรฐาน จึงรับหน้าที่จัดผสมยาเคมีบำบัดให้
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ได้จัดโครงการพัฒนาความร่วมมือระหว่างรัฐและเอกชน (Private Public Mix Award) โรงพยาบาลรังสีรักษาซึ่งเป็นโรคพยาบาลเอกชนและโรงพยาบาลจังหวัดใกล้เคียงร่วมมือกันโดยการส่งคนไข้มะเร็งที่ใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการฉายรังสี ให้มาฉายรังสีที่โรงพยาลเอกชน โดยคิดค่าใช้จ่ายจาก สปสช. ตามราคา สปสช. กำหนด
ผลจากโครงการนี้ ช่วยให้คนไข้มะเร็งสามารถได้รับการบำบัดรักษาใกล้บ้าน ไม่ต้องถูกส่งตัวไปรักษาต่อที่จังหวัดอื่น เป็นการลดปัญหาความยากลำบากและค่าใช้จ่ายของคนไข้และญาติ เพราะต้องเดินทางไปรักษาอย่างต่อเนื่องครั้งละ 5 วัน เว้น 2 วัน รวม 3-7 สัปดาห์ ซึ่งอุปสรรคเหล่านี้ส่งผลให้คนไข้หลายรายไม่สามารถเข้ารับการรักษาพยาบาลได้ครบตามที่แพทย์สั่ง แม้คนไข้จะไม่เสียเงินฉายรังสีก็ตาม
ส่วนโรงพยาบาลรังสีรักษา ได้ประโยชน์การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
ยกตัวอย่างเช่น การฝังแร่ผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกแร่ 1 ก้อน ราคา 35,000 บาท ใช้ได้ 6 เดือน ไม่ว่าจะใช้กับคนไข้ 1 ครั้ง หรือ 300 ครั้ง แร่ก้อนนั้นก็จะหมดอายุใน 6 เดือน การมีคนไข้มาใช้บริการมาก จึงเป็นการลดต้นทุนค่าใช้จ่ายสำหรับคนไข้แต่ละคน
สุดท้ายบทความนี้ ผมขอยกข้อเขียนของคุณหมอผู้ดูแลคนไข้ของโรงพยาบาลรังสีรักษาท่านหนึ่งมาฝากท่านผู้อ่าน
คนไข้มะเร็งที่มาที่เรา ไม่รู้ว่าเขาจะเสียชีวิตไปเมื่อไหร่ ฉะนั้นถ้าคุณมีอะไรดีๆ ที่จะทำให้เขาได้ ทำไปเลย...ถ้าทำได้ขอให้ทำวันนี้เลย วันนี้อาจเป็นวันสุดท้ายที่เราจะเห็นคนไข้คนนี้...นี่เป็นการสร้างสิ่งที่เรียกว่าเมตตาจิต ที่ลึกเข้าไปข้างใน...นี่เป็นการให้ด้วยใจไม่ใช่ให้เพื่อธุรกิจ...ผลที่คุณจะได้รับคือความสุขทางใจ
หากมีเป้าหมายที่จะทำเพื่อคนไข้และประชาชนหากมีเป้าหมายที่จะสร้างคุณค่าและความดี ปัญหาและอุปสรรคต่างๆ ย่อมคลี่คลายได้
(update 11 ธันวาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารหมอชาวบ้าน ปีที่ 29 ฉบับที่ 342 ตุลาคม 2550]
|
