มะระต้านเบาหวาน


มะระ Bitter melon, Balsam pear, Leprosy gourd, Karela (อินเดีย)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Momordica charantia Linn. วงศ์ Cucurbitacea

ชื่อพ้อง ผักเหย (สงขลา) ผักไห่ (นครศรีธรรมราช) มะร้อยรู มะห่อย มะไห่ (ภาคเหนือ) สุพะซู สุพะเด (แม่ฮ่องสอน)

มะระเป็นไม่เถา โดยมีมือเกาะ ใบเป็นใบเดี่ยว รูปฝ่ามือ กว้างยาวประมาณ 4-7 เซนติเมตร ขอบใบหยักเป็นซี่ห่างๆ เป็นเว้าเป็นแฉกลึก 5-7 แฉก ใบและลำต้นมีขนสากอยู่ทั่วไป

ดอกมะระสีเหลือง ออกเดี่ยวตามซอกใบ ดอกแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน รูปแตร ปลายกลีบดอกแยกเป็น 5 แฉก เมื่อบานเต็มที่มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 2-3 เซนติเมตร

มะระในประเทศไทยส่วนใหญ่พบสองพันธุ์คือมะระขี้นก (มะระไทย) และมะระจีน


มะระขี้นก หรือมะระไทย

ผลเล็กๆ สั้นป้อม หัวแหลม ท้ายแหลม ผลยาวประมาณ 2-3 นิ้ว ผิวผลขรุขระ สีเขียวแก่ รสขมจัด ผลมะระเป็นทั้งอาหารและทางยา ผลดิบ ทำเป็นผักจิ้ม ต้มแกง ช่วยเจริญอาหาร

สำหรับสรรพคุณของมะระตามตำรายาไทยคือ

ราก แก้พิษ แก้พิษดับร้อน แผลฝีบวมอักเสบ สมานแผล
เถา แก้พิษทั้งปวง
ใบ แก้พิษ รักษาแผล
ดอก แก้พิษ
ผล แก้พิษฝี ดับพิษร้อน
เมล็ด ดับพิษทั้งปวง

ปัจจุบัน มีรายงานการวิจัยพบสารรสขมชาแรนทิน (charantin) ในผลของมะระขี้นก ซึ่งสารเป็นสารผสมสเตียรอยด์ ที่มีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด

ปัจจุบัน จึงพบว่ามีการใช้มะระ ในอาการต่างๆ ด้วยวิธีการต่างๆ กล่าวคือ

รักษาเบาหวาน ใช้ผลโตเต็มที่หั่นเนื้อตากแห้ง ชงน้ำดื่มต่างน้ำชา

ผลมะระต้มดื่มแต่น้ำเป็นยาแก้ไข้ ดื่มน้ำคั้นจากผลแก้ปากเปื่อย ปากเป็นขุย อมน้ำคั้นจากผลมะระ บำรุงระดู ดื่มน้ำคั้นจากผล ใช้ผลตำฟอกฝี แก้บวม แก้ปวด


มะระจีน

ผลยาวใหญ่สีขาวอมเขียว ผิวขรุขระ ร่องใหญ่ ผลยาวประมาณ 4-9 นิ้ว ส่วนที่ใช้ ยอดอ่อน ผลอ่อน ใบ ราก และเถา ส่วนประกอบ คาร์โบไฮเดรต เส้นใย โปรตีน แคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามิน เอ บี 1 บี 2 ซี มีสารรสขมชาแรนทิน ที่ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด เช่นกัน

มะระเป็นพืชที่นิยมปลูกกันมากในประเทศไทยแถบเอเชียและแอฟริกา มะระเป็นพืชปีเดียว สามารถปลูกได้ทุกฤดูกาลและปลูกขึ้นได้ดีกับดินทุกประเภทดินควรมีความชื้นสม่ำเสมอ และควรได้รับแสงแดดเต็มที่ตลอดทั้งวัน

มะระที่ปลูกในประเทศส่วนมากมีอายุเก็บเกี่ยวประมาณ 45-50 วัน การเก็บมะระควรเก็บวันเว้นวันเลือกผลที่โตได้ขนาด มีสีเขียวยังไม่แก่เกินไป ถ้าเริ่มมีสีขาวและเริ่มแตกถือว่าแก่เกินไป


มะระต้านเบาหวาน (ข้อมูลล่าสุด)

มะระเป็นผักที่พบได้ทั่วไปในเอเชียและแอฟริการู้จักในทางการแพทย์พื้นบ้านหลายประเทศว่ามีฤทธิ์ต้านเบาหวาน ช่วยระบาย และฆ่าเชื้อ ทางการแพทย์แผนไทยใช้เข้าตำรับยาแก้ไข้ที่มีอาการติดเชื้อต่างๆ

สารต้านเบาหวานในมะระได้แก่สารชาแรนทิน ซึ่งมีฤทธิ์ต้านเบาหวานได้ดีกว่ายา tolbutamide นอกจากนี้ พบสารไวซีน (vicine) โพลีเพปไทด์-พี และสารออกฤทธิ์อื่นที่กำลังศึกษากันอยู่ โพลีเพปไทด์-พีออกฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือกเมื่อฉีดแบบอินซูลินให้กับผู้ป่วยเบาหวานประเภท 1

ฤทธิ์ต้านเบาหวานของมะระได้ถูกศึกษาอย่างมากมาย ทั้งโดยการเพาะเลี้ยงเซลล์ การศึกษาในสัตว์ทดลอง และการศึกษาทางคลินิก สารจากมะระให้ผลทั้งในแง่การควบคุมปริมาณการหลั่งอินซูลิน และเปลี่ยนแปลงเมแทบอลิซึมของกลูโคส

การแพทย์ทางเลือกของสหรัฐอเมริกาแนะนำการใช้น้ำคั้นผสมมะระ (เชื่อว่าเป็นมะระจีน) เพื่อรักษาระดับน้ำตาลในเลือดผู้ป่วยเบาหวาน ทั้งนี้จากผลการศึกษาทางคลินิกและจากรายงานการแพทย์ทางเลือกประเทศต่างๆ เช่น อินเดีย ปากีสถาน ฟิลิปปินส์ แอฟริกาใต้ เป็นต้น โดยใช้น้ำคั้นผลสด 4 ช้อนโต๊ะ วันละ 3 เวลา

การแพทย์แผนอเมริกันใช้มะระทุกส่วน (ราก ลำต้น ใบ ดอก และผล) ในการดูแลสุขภาพและรักษาโรคหลายชนิด ที่เด่นคือโรคเบาหวานและความดันเลือดสูง

การศึกษาที่ประเทศแอฟริกาใต้ ปี พ.ศ. 2549 ถึงฤทธิ์ของการใช้สารสกัดมะระทั้ง 5 เพื่อลดปริมาณน้ำตาลในเลือดของหนูที่ทำให้เป็นโรคเบาหวานโดยใช้สารสเตรปโทโซโทซิน พบว่าปริมาณน้ำตาลในเลือดหนูลดลงทั้งหนูปกติและหนูที่เป็นเบาหวาน ผลการลดปริมาณน้ำตาลแปรผันตามปริมาณสารสกัดที่ได้รับ

ส่วนการทดลองให้สารมะระทั้ง 5 โดยฉีดเข้าหลอดเลือดกับหนูปกติและหนูที่ถูกทำให้มีความดันสูง (hypertensive Dahl salt-sensitive rats) พบว่าลดความดันช่วงบนและอัตราการเต้นของหัวใจของหนูทั้งที่เป็นปกติและมีอาการความดันสูงอย่างแปรผันกับปริมาณสารสกัดดังกล่าว การให้สารอะโทรฟีนต่อหนูไม่มีผลต่อการลดความดันเลือดในการทดลองนี้ จึงเชื่อว่าผลการลดความดันดังกล่าวไม่ได้เกิดจากกลไกโคลิเนอร์จิก

การศึกษาที่ประเทศญี่ปุ่น ปี พ.ศ. 2549 พบว่าไทรเทอร์พีนอะไกลโคนจากสารสกัดแอลกอฮอล์ของผลมะระแห้งจำนวน 2 ชนิด แสดงผลลดปริมาณน้ำตาลในเลือดหนูทดลองที่เป็นเบาหวาน (หนูเบาหวานตัวผู้พันธุ์ ddY) สารดังกล่าวคือ epoxydihydroxycucurbitadiene และ trihydroxycucurbitadien-al

ผลการศึกษาจากคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี พ.ศ. 2549 พบว่า สารสกัดโปรตีนจากผลมะระเมื่อให้โดยการฉีดเข้าใต้ผิวหนังหนูลดปริมาณน้ำตาลในซีรั่มของหนูปกติและหนูที่เป็นเบาหวานชนิด STZ อย่างมีความสัมพันธ์กับปริมาณโปรตีนสังเกตได้ที่ชั่วโมงที่ 4 ในหนูเบาหวาน และชั่วโมงที่ 6 ในหนูปกติ สารสกัดดังกล่าวมีผลเพิ่มปริมาณอินซูลินในพลาสมาเป็น 2 เท่าในเวลา 2 ชั่วโมงหลังการฉีดสารสกัดเข้าใต้ผิวหนัง เมื่อให้สารสกัดโปรตีนผลมะระในเซลล์ตับอ่อนหนูพบว่าเซลล์มีการหลั่งอินซูลินเพิ่มขึ้นภายใน 5 นาที และมีฤทธิ์นาน 30 นาที แต่ไม่มีผลกับการหลั่งกลูคากอน

การศึกษาสารสกัดโปรตีนในเซลล์กล้ามเนื้อและเซลล์ไขมันหนู (rat adipocytes) พบว่าสารสกัดโปรตีนของมะระเพิ่มปริมาณการนำกลูโคสเข้าสู่เซลล์ การทดลองในเซลล์ไขมันหนูให้ผลที่ 4 และ 6 ชั่วโมงหลังให้สารสกัด แสดงว่าสารสกัดโปรตีนจากผลมะระมีฤทธิ์กระตุ้นการหลั่งอินซูลินและออกฤทธิ์คล้ายอินซูลินด้วยทำให้เกิดผลการลดน้ำตาลในเลือดของสัตว์ทดลอง

การศึกษาที่สาธารณรัฐมอริเชียส ปี พ.ศ. 2550 พบว่า การคั้นผลมะระมีฤทธิ์ต้านการดูดซึมของกลูโคส กรดอะมิโนไทโรซิน และของเหลวข้ามลำไส้หนูทดลองในห้องปฏิบัติการอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อให้ ATP ในปริมาณควบคู่กับน้ำคั้นผลมะระลดลงอย่างมีนัยสำคัญจึงมีการตั้งสมมุติฐานว่าสารออกฤทธิ์ในน้ำคั้นผลมะระยับยั้งการขนส่งแบบแอกทีฟทรานสปอร์ตของกลูโคสไทโรซีน และของเหลวโดยยับยั้ง ATP ที่ต้องใช้ในการขนส่งสารเหล่านี้

โดยภาพรวม การกินมะระหรือดื่มน้ำส้มคั้นผลมะระช่วยคุมปริมาณน้ำตาลในเลือดผู้ป่วยเบาหวานได้แน่นอนโดยมีผลการศึกษาทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนดังข้างต้นแต่ถ้าเอาไปทำเป็นมะระขี้นกต้มเค็มก็คงไม่เสริมสุขภาพ (เค็มเกิน ความดันเพิ่ม).


(update 21 มิถุนายน 2007)
[ ที่มา.. นิตยสารหมอชาวบ้านปีที่ 28 ฉบับที่ 338 เมษายน 2550]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600