แต่ก่อนอาจจะเข้าใจว่าเจ้าหนูจะไข้จะป่วยหลังฉีดทุกคนทุกครั้งแล้วล่ะก็
ไม่ใช่นะคะ เพราะปัจจุบันวัคซีนได้พัฒนาตัวยาไปมากแล้วค่ะ อาการป่วยไข้หรือผดผื่นจึงแทบจะไม่เกิดขึ้นเลย แต่หากเกิดอาการคุณแม่ก็สามารถรับมือได้ โดยใช้หลักการดูแลและใกล้ชิดค่ะ
1 Min. after
รับมือเจ้าหนูงอแง
ความเจ็บที่เหลือแทบจะไม่หลงเหลือเลยค่ะ เพราะความเจ็บหายไปตั้งแต่ดึงเข็มวัคซีนออก (ยิ่งเป็นคุณหมอเด็กมือเบาจะไม่เหลือความรู้สึกเจ็บแปล๊บไว้เลยค่ะ
แต่หากเจ้าตัวเล็กยังร้องอยู่ ให้อุ้มลูกในท่าพาดบ่า งานนี้คงต้องงัดวิธีปลอบโยนที่เคยได้ผล อันนี้สูตรใครก็สูตรใครนะคะ เด็กบางคนร้องเพราะเจ็บและตกใจ ถ้าเบี่ยงเบนความสนใจก็อาจช่วยได้ หรือบางคนแค่แม่ร้องเพลงกล่อมเบาๆ ก็ดีขึ้นแล้ว ลองหาวิธีดูนะคะ แต่ที่ต้องทำแน่ๆ คือกอดลูกไว้ให้เขารู้สึกปลอดภัยและอบอุ่นค่ะ
Trick : ของเล่นสุดโปรด
ก่อนไปฉีดวัคซีน ติดของเล่นสุดโปรดไปด้วยค่ะหลังฉีดแล้วพี่หมีอาจจะช่วยเป็นเพื่อนปลอบใจให้หนูได้หรือให้คุณหมอ (แกล้ง) ฉีดให้พี่หมีด้วย จะได้เป็นกันไงคะ
ทำไมไข้จับ
หลังฉีดวัคซีน
เมื่อวัคซีนเข้าสู่ร่างกายแล้ว แอนติบอดี้ซึ่งทำหน้าที่จัดการเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกายจะเข้าจัดการกับวัคซีน (ซึ่งเป็นเชื้อโรคที่ทำให้อ่อนแรงแล้ว) ที่เพิ่งเข้ามาใหม่ทันที แล้วช่วงที่แอนติบอดี้กำลังจัดการกับวัคซีนนี่ล่ะค่ะ จะทำให้เกิดอาการไข้ขึ้นมาได้แต่เมื่อแอนติบอดี้จัดการกับวัคซีนทั้งหมดแล้วร่างกายก็จะกลับเข้าสู่สภาวะปกติ ซึ่งหลังจากนี้ไปเมื่อแอนติบอดี้เห็นว่า มีเชื่อโรคชนิดเดียวกันนี้เข้ามาในร่างกายก็จะจัดการทันที เรียกว่าการฉีดวัคซีนเข้าไปเป็นการกระตุ้นให้แอนติบอดี้รู้จักเชื้อโรคแต่ละชนิดนั่นเองค่ะ สำหรับปฏิกิริยาของร่างกายที่เกิดขึ้นกับวัคซีนในเด็กแต่ละคนมีมากน้อยต่างกันค่ะ เด็กบางคนรับวัคซีนแล้วร้องแอะเดียวหาย ในขณะที่อีกคนร้องทั้งตอนฉีดและฉีดก็ยังไม่วายมีไข้และงอแง แต่ถึงแม้อาการไข้ที่เกิดหลังฉีดจะหายไปภายใน 48 ชั่วโมงก็ต้องดูแลกันเป็นพิเศษอยู่ดีค่ะ แต่ปัจจุบันมีวัคซีนให้เลือกสองแบบค่ะ คือแบบที่จะไม่เป็นไข้และเป็นไข้ โดยคุณหมอยะสอบถามคุณแม่ก่อนว่าต้องการเลือกฉีดแบบใด ส่วนเรื่องราคานั้นคงต่างกันแน่นอน แต่ก็ถือเป็นอีกทางเลือกหนึ่งนะคะ
2 Hrs. after
รับอาการไข้ต่ำ ตัวรุมๆ
ส่วนใหญ่หากจะเป็นไข้หรือตัวร้อนมักจะเกิดหลังฉีดวัคซีนประมาณ 2 ชั่วโมง สังเกตว่าถ้าลูกมีอาการซึม มีไข้ต่ำและตัวรุมๆ ร้องงอแง เพราะไม่สบายตัว ต้องรีบดูแลนะคะ (แต่ใช่จะเกิดขึ้นกับเด็กทุกคน บางคนก้ไม่เป็นค่ะ)
ถ้าลูกมีไข้ให้คุณแม่ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดตัวลูก เพื่อลดอุณหภูมิในร่างกายให้ต่ำลง แต่อย่าใช้น้ำเย็นจัดเช็ดตัวเพราะจะทำให้ร่างกายปรับอุณหภูมิไม่ทัน นอกจากนั้นความเย็นจะทำให้รูขุมขนหดตัว และยิ่งระบายความร้อนได้ไม่ดียิ่งขึ้นไปอีก จากนั้นให้ทานยาลดไข้หากคุณหมอสั่งยาลดไข้ให้ แต่หลังจากป้อนยาแล้วถ้ายังร้องงอแงอยู่ไม่ต้องให้ทานยาซ้ำแล้วค่ะ เพราะสิ่งที่ลูกต้องการที่สุดตอนนี้ไม่ใช่ยาลดไข้ แต่เป็นอ้อมกอดจากคุณแม่และคุณพ่อต่างหาก
Trick : ลดอุณหภูมิด้วยการดื่มน้ำสะอาดบ่อยๆ
น้ำที่ดื่มจะช่วยลดอุณหภูมิที่สูงขึ้นของลูกได้ที่สำคัญต้องทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ และทานผลไม้ด้วยเพื่อสุขภาพที่แข็งแรงนะคะ
Concern
- หากลูกมีอาการไข้ขึ้นสูง มีผื่นขึ้น ชัก หายใจลำบาก เสียงแหบ หอบ ซีด อ่อนเพลีย หรือตัวบวมควรรีบพบคุณหมอด่วนเลยค่ะ
- อย่าฉีดวัคซีนที่ทำให้ตัวร้อนพร้อมกัน เช่น วัคซีนรวมคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน พร้อมกับวัคซีนป้องกันไทฟอยด์ จะยิ่งทำให้ตัวร้อนหนักขึ้นไปอีกค่ะ
- หากอาการไข้ยังไม่หาย คุณแม่ควรพาลูกพบคุณหมอนะคะเพราะอาจจะเกิดจากสาเหตุอื่นได้
- คุณแม่ควรบอกคุณหมอด้วยทุกครั้ง หากหลังฉีดวัคซีนครั้งที่ผ่านมา เจ้าหนูเคยเป็นไข้ตัวร้อนหรือมีผื่นขึ้น เพื่อที่คุณหมออาจเปลี่ยนวัคซีนชนิดอื่นให้แทนค่ะ
2 Days after
ผื่นแพ้
หากเกิดผื่นขึ้นหลังฉีดวัคซีน ให้ดูแลรักษาไปตามอาการที่เกิดขึ้นค่ะ อย่าเพิ่งหายามาทาเองนะคะ ให้ลูกสวมเสื้อผ้าที่หลวมสบายตัว เพื่อให้อากาศถ่ายเทและให้สบายตัว แล้วอาการจะค่อยๆ หายไปเอง แต่หากผดผื่นยังไม่หายนานเกิน 2 วัน ควรพาลูกไปพบคุณหมอนะคะแล้วช่วงนี้อย่าเพิ่งพาลูกไปตากแดดตากลม เพราะเป็นช่วงที่ร่างกายลูกควรได้รับการพักผ่อนค่ะ
Trick : ปวดที่แผล ประคบด้วยน้ำอุ่น
แขนเล็กๆ เนื้อนิ่มโดนเข็มทิ่มลงอาจจะมีรอยแดง หรือบวมหลังถูกฉีดวัคซีนได้ค่ะ และอย่าเผลอไปจับไปยุ่งเชียวนะให้ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบเบาๆ บริเวณที่ฉีดวัคซีน แล้วอีกประมาณ 1 อาทิตย์ แผลที่เคยบวมแดงจะค่อยๆ ยุบหายไปเอง
1. ป้องกันแผลนูนที่แขนอย่างไรดี
การเกิดแผลนูนอาจจะป้องกันไม่ได้นะคะ แต่สามารถย้ายตำแหน่งที่ฉีดยา จากสมัยก่อนที่ฉีดที่แขน ในปัจจุบันคุณหมอก็มักจะเลือกฉีดที่ก้นแทน แต่หากเกิดเป็นตุ่มหนองและบวมคุณแม่ต้องระมัดระวังเรื่องความสะอาดเป็นพิเศษ แล้วหากยังเป็นหนองอยู่นานและบวมไม่หายควรพบคุณหมอด่วนนะคะ
2. ฝีจากวัคซีนดูแลอย่างไรดี
มักจะเกิดหลังการฉีดวัคซีนป้องกันวัณโรคค่ะ ส่วนใหญ่จะเกิดหลังฉีดไปแล้ว 1 เดือน แล้วไม่ว่าฝีจะเล็กหรือใหญ่อย่านำความเชื่อเรื่องการบ่งฝีมาใช้เด็ดขาด เพราะจะทำให้แผลเน่าเฟะ และดูแลยากเข้าไปอีกค่ะ แต่หากฝีแตกเองให้ใช้แอลกอฮอล์ทาเช้า-เย็น ทำแบบนี้ไปจนกว่าฝีจะแห้งยิ่งถ้าเป็นฝีที่ก้น คุณแม่ต้องรักษาความสะอาดให้ลูกมากเป็นพิเศษเลยค่ะ เพราะเป็นบริเวณที่อาจจะติดเชื้อจากอุจจาระและปัสสาวะได้ง่าย หมั่นทำความสะอาดและเปลี่ยนผ้าอ้อมให้ลูกบ่อยๆ ไม่เกิน 1 อาทิตย์ ฝีจะค่อยๆ หายไป แล้วจะเกิดรอยแผลเป็นอีก 3 เดือนต่อจากนี้ แต่หากเป็นฝีนานแถมฝียังอักเสบ ต้องรีบพาลูกพบคุณหมอจะดีกว่าค่ะ
จริงๆ แล้วการดูแลลูกหลังฉีดวัคซีนไม่ได้มีขั้นตอนการดูแลที่ยุ่งยากอะไรเลยนะคะ ที่สำคัญวัคซีนก็ยังมีประโยชน์นานัปการกับร่างกายของลูก และคำแนะนำเหล่านี้คงช่วยคลายกังวลให้คุณพ่อคุณแม่มือใหม่ได้เป็นอย่างดีค่ะ
(update 22 สิงหาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol.12 No.141 July 2007]
|
