คุณแม่หลายคนตั้งคำถามมานานแล้วว่า
ทำไมเด็กบางคนจำเก่งขณะที่บางคนกลับขี้หลงขี้ลืมทั้งที่สมองของลูกก็มีโครงสร้างเหมือนกัน อะไรคือปัจจัยที่ทำให้ความสามารถในการจำไม่เหมือนกันแต่คุณแม่รู้หรือไม่ว่าเราสามารถกระตุ้นให้เด็กมีความจำดีได้ตั้งแต่วัยทารกเลยทีเดียวค่ะ
สมองของลูกเริ่มจำเมื่อไหร่
ตั้งแต่ลืมตาขึ้นมาเด็กทารกก็เริ่มจำแล้วล่ะค่ะ สังเกตได้ตั้งแต่ครั้งแรกที่คุณแม่อุ้มลูกน้อยไว้แนบอก เมื่อลูกมองหน้าคุณแม่ลูกหยุดร้องพร้อมเอาหน้าซบอก นั่นแสดงให้รู้ว่าลูกจำคุณแม่ได้ตั้งแต่ในท้อง จากเสียง จากกลิ่น จนเมื่อลูกโตลูกก็เริ่มจำจากการสัมผัสหรือจำรูปร่างหน้าตาของแม่ หากไม่มีความจำลูกทำอย่างนี้ไม่ได้หรอกค่ะ คุณแม่จะเป็นคนแปลกหน้าสำหรับลูกทุกครั้ง
ความจำเป็นส่วนสำคัญให้ลูกสามารถทำความเข้าใจสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัวลูกจะเก็บข้อมูลต่างๆ ที่พบในแต่ละวันไว้ในสมอง มีการเชื่อมโยงข้อมูลซึ่งกันและกันและดึงมาใช้เมื่อต้องการ ที่สำคัญคือกระบวนการเหล่านี้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ
ความจำ 5 ลักษณะ
ตั้งแต่เกิดมาเด็กมีความจำ 5 ลักษณะดังต่อไปนี้ค่ะ ซึ่งคุณแม่ควรจะทำความเข้าใจก่อนและส่งเสริมให้ถูกทางนะคะ
จดจำเสียง ลูกน้อยจะจำเสียงที่คุ้นเคยได้ก่อน ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจที่จะได้เห็นลูกน้อยหัวเราะเอิ๊กอ๊าก เมื่อเราเรียกชื่อแกแม้แกจะไม่เห็นเราก็ตาม
จดจำภาพ ความจำลักษณะแบบนี้ทำให้เด็กๆ จำสิ่งที่เห็นได้ เช่น เมื่อคุณเดินเข้ามาในห้อง ลูกจะจำหน้าคุณได้ทันที หรือเมื่อได้เห็นของเล่นชิ้นโปรดก็ทำท่าดีใจ
จดจำกลิ่น มีหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าในช่วงแค่ 2-3 วันหลังคลอด ลูกน้อยจะแยกความแตกต่างระหว่างกลิ่นนมแม่ของตัวเองและนมแม่คนอื่นได้
จดจำการเคลื่อนไหว ลูกน้อยจะสามารถจำรูปแบบการเคลื่อนไหวหรือการกระทำที่แกเคยทำได้ เช่น แกได้เรียนรู้ว่าเมื่อสั่นกระดิ่งจะมีเสียงกรุ๋งกริ๋ง ครั้งต่อไปเมื่อเห็นกระดิ่งแกก็นึกเชื่อมโยงกับการสั่นครั้งนั้นได้
จดจำคำ ความทรงจำเกี่ยวกับคำต่างๆ สามารถทำให้ลูกจดจำและเข้าใจความหมายของมันได้ การจำคำของลูกทำงานตั้งแต่แรกเกิดแล้ว แต่จะแสดงผลให้รู้ว่าลูกเริ่มพูดได้ตัวอย่างง่ายๆ คือคำว่า "แม่" "พ่อ" ที่ลูกพูดได้ก็เกิดมาจากการจำคำของลูกนั่นเอง
กิจกรรมเพิ่มความจำวัยเบบี๋
3-6 Months ลูกจะใช้ความจำคาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน
กิจวัตรประจำวัน มองหน้าลูกใกล้ๆ ขณะเตรียมอาบน้ำตอนเย็น จะเห็นว่าลูกทำท่าตื่นตัว บิดเนื้อบิดตัวก่อนเห็นอ่างน้ำเสียอีก นี่เพราะแกจำขั้นตอนอาบน้ำได้ เช่น แกถูกถอดเสื้อผ้า ได้ยินเสียงน้ำ
เกมเล่นซ่อนหา ให้ลูกเล่นของเล่นสีสันสดใส ขณะที่ลูกดูของเล่นนั้นเสีย ถ้าลูกจะไม่มีท่าทีว่าอยากจะดูมันอีก นั่นแสดงว่าแกจำของเล่นนั้นไม่ได้ แต่ถ้าลูกพยายามดึงผ้าออกแสดงว่าตอนนี้ความจำของแกพัฒนาขึ้น และจำได้ว่ามีของเล่นอยู่ตรงไหน
1-2 Years ใช้ความจำฟังคำสั่ง เข้าใจ และจดจำ
ลองใช้คำสั่งสั้นๆ ง่าย เช่น ส่งผ้ามาให้แม่สิลูก (ต้องแน่ใจว่าลูกมองคุณอยู่ขณะที่บอก) ลุกจะสนใจจำสิ่งที่คุณบอกแล้วก็ส่งผ้าให้
เล่นจ๊ะเอ๋ เป็นช่วงที่ความจำมีประสิทธิภาพเต็มที่ เด็กส่วนใหญ่จึงสนุกกันมากกับการเล่นจ๊ะเอ๋กับพ่อแม่ เมื่อคุณใช้มือปิดหน้าตัวเอง หรือไปแอบหลังตู้ ลูกจะรู้แล้วว่าหน้าคุณอยู่ตรงไหน แกจะดึงมือคุณออกหรือไม่ก็พยายามแอบคุณพ่อคุณแม่บ้าง
2-3 Years ลูกใช้ความจำประยุกต์ความรู้ในสถานการณ์หนึ่งกับอีกสถานการณ์หนึ่ง
ให้ลองเล่นต่อชิ้นส่วนง่ายๆ จับเวลาจนแกต่อเสร็จ แล้วให้ต่ออันใหม่ แกตะต่ออันที่สองเสร็จเร็วกว่าอันแรก
Hot Tricks
สมาธิเข้าไว้ กว่าที่ลูกน้อยจะสามารถจำได้ ลูกต้องเพ่งความสนใจไปยังสิ่งที่ต้องการจำนั้นก่อน เทคนิคที่พ่อแม่จะช่วยลูกได้คือพยายามดึงความสนใจของลูกไปยังของสิ่งนั้น เรียกชื่อลูก เพราะการได้ยินชื่อตัวเองจะดึงความสนใจของลูกไว้ได้ หรือสบตาลูกเข้าไว้เวลาคุณแม่สอนหรือบอกข้อมูลใดที่ต้องการให้ลูกจำ ไม่ว่าจะเป็นชื่อของสิ่งนั้นๆ
สนุกเข้าไว้ เด็กก็เหมือนผู้ใหญ่หากกังวลใจหรือเครียดความจำก็จะลดลง ดังนั้นคุณแม่ลองวิธีการที่สนุกสนานและหลากหลายดูสิคะ อย่างเช่น ของเล่นที่เลือกให้ลูกก็ควรมีสีสันสดใส มีเสียงก็ช่วยให้ลูกจดจำของเล่นชิ้นนั้นมากกว่าชิ้นอื่นๆ ชมเชยลูกเมื่อลูกแสดงให้เห็นว่าจำได้ จะช่วยเสริมให้ลูกใช้ความจำเพิ่มขึ้นอีก หรือจะใช้เสียงเพลงหรือบทกลอน ให้ลูกขยับเนื้อขยับตัวแทนนั่งฟังเฉยๆ จะพบว่าลูกสามารถจำบทเพลงและเนื้อหาในเพลงได้
เชื่อมโยงเข้าไว้ ความจำแต่ละลักษณะจะเชื่อมโยงกับความเข้าใจและการเรียนรู้ของลูก หากความจำลักษณะต่างๆ เหล่านี้ถูกใช้ไปในการเรียนรู้บางสิ่งบางอย่างมากเท่าใด ลูกน้อยจะจดจำสิ่งนั้นได้ง่ายขึ้นเท่าใด เช่น ถ้าคุณต้องการสอนลูกให้รู้จัก "แมว" ก็ลองร้องเพลง "หนูมาลีมีลูกแมวเหมียว" ให้ลูกฟังดูสิคะ หรือให้ลูกทำเสียง "เหมียวๆ" เหมือนแมว วิธีการนี้ทำให้ลูกทั้งจำเสียงและจำคำ เปิดรูปแมวเหมียวให้ลูกดูช่วยเพิ่มความจำภาพเข้าไปด้วย และชวนลูกทำท่าแมว ก็ทำให้ลูกรู้จักและจำท่าทางการเคลื่อนไหว เพียงเท่านี้ลูกจะจำแมวเหมียวได้ไม่ลืมเลยล่ะค่ะ
รากฐานที่ดีของความจำสร้างได้ด้วยมือพ่อแม่ตั้งแต่วัยเบบี๋นะคะ ส่วนเมื่อลูกเติบใหญ่จนถึงวัยอนุบาลหรืออยู่ในวัยที่ต้องเรียนรู้หลากหลายมากยิ่งขึ้น ซึ่งเราเองสัญญาว่าจะมีเทคนิคช่วยจำสำหรับลูกวัย Kids มาฝากในฉบับหน้าแน่นอนค่ะ
(update 28 มิถุนายน 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol.12 No.139 May 2007]
|
