ห้องสมุด E-LIB : Health Library for Thai : จับตาปัญหาสุขภาพที่เด็กไทยต้องเผชิญ ปี 2007

ปี 2533 เด็กเป็นภูมิแพ้อากาศ 20% หอบหืด 4%
ปี 2538 เด็กเป็นภูมิแพ้อากาศ 40% หอบหืด 13%
ผลการสำรวจล่าสุด…ปี 2548 เด็กเป็นภูมิแพ้อากาศถึง 48% เฉพาะเด็กที่อยู่ในกรุงเทพฯ คิดเป็น 60% ของเด็กที่เป็นภูมิทั่วประเทศ

ปี 2546 มีรายงานออกมาว่า เด็กชั้น ป.1-6 กว่าแสนคนทั่วประเทศเป็นโรคอ้วนถึง 12% เพิ่มขึ้นจากปี 2543 ถึงเท่าตัวแต่ปี 2548 มีข้อมูลใหม่ว่า เด็กไทย 20% กำลังประสบปัญหา…โรคอ้วน!!!

จากตัวเลขที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ฉบับนี้ Modern Mom จึงขอนำเสนอสถานการณ์สุขภาพเด็กไทย ปี 2007 ว่ามีโรคใดบ้างที่พึงเฝ้าระวังนี่มิใช่การฟันธงว่าเด็กๆ ทุกคนต้องเป็นและมิใช่การกระพือข่าวให้คุณพ่อคุณแม่ตื่นตระหนกแต่เป็นการรายงานให้รู้เท่าทันและเตรียมพร้อมรับมือก่อนที่โรคเหล่านี้จะเกิดขึ้นกับลูกค่ะ

สุขภาพเด็กไทยปี 2007

เชื่อแน่ว่า…ในแต่ละปีคุณพ่อคุณแม่จำนวนไม่น้อยที่กังวลเรื่องสุขภาพของลูกเพราะในแต่ละปีที่เปลี่ยนผ่าน วิวัฒนาการทางเทคโนโลยีล้วนเจริญขึ้น ขณะเดียวกันเชื้อโรคต่างๆ ก็พัฒนาสายพันธุ์ไปด้วยเช่นกัน ดังนั้นในแต่ละปีสถานการณ์โรคคุกคามเด็กไทยจึงเปลี่ยนไปเรื่อยๆ และในปี 2007 นี้ Modern Mom ได้รวบรวมข้อมูลสถานการณ์โรคและสุขภาพของเด็กไทยจากผู้เชี่ยวชาญในแต่ละด้านมาฝากกันค่ะ

จากสภาพปัจจุบันพบว่าสถานการณ์สุขภาพเด็กไทยในปี 2007 นี้ เด็กจะมีโอกาสเจ็บป่วยง่ายและอัตราการป่วยเพิ่มมากขึ้นกว่าทุกปี เพราะสภาพเศรษฐกิจที่เร่งรัดให้พ่อแม่ต้องทำงาน การอยู่แบบครอบครัวเดี่ยว และสังคมที่มีการแข่งขันสูงนั้น ทำให้พ่อแม่ไม่มีเวลาดูแลลูก และต้องส่งลูกไปเรียนเร็วขึ้น เนื่องจากไม่มีคนเลี้ยง ซึ่งการส่งลูกเข้าเนิร์สเซอรี่นี้เท่ากับส่งลูกไปรับเชื้อโรค เพราะภูมิต้านทานยังต่ำและติดเชื้อได้ง่าย เพราะฉะนั้นแนวโน้มของโรคที่จะเกิดกับเด็กไทยในปี 2007 นี้ แม้มีการระบาดอยู่ทุกปีแต่ที่ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ คือ โรคไข้หวัดใหญ่ โรคไข้เลือดออก โรคอุจจาระร่วง โรคภูมิแพ้ โรคเครียด และโรคอ้วน

ทำไมลูกป่วยง่าย (ขึ้น)

เคยสงสัยบ้างไหมคะว่า ทำไมเด็กสมัยนี้ป่วยง่าย ป่วยบ่อย และความรุนแรงของโรคเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ คุณหมอสมศักดิ์อธิบายปรากฏการณ์นี่ว่าเป็นเพราะทุกวันนี้การคัดเลือกพันธุ์เด็กที่เกิดมาไม่ได้เป็นไปตามธรรมชาติทั้งหมดแต่ส่วนใหญ่อาศัยเทคโนโลยีการเจริญพันธุ์ ขณะเดียวกันอายุของแม่ที่จะตั้งครรภ์เริ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ จากเดิมที่ไม่ควรเกิน 30 ปี ก็เพิ่มขึ้นเป็น 35 ปี ทำให้มีเด็กที่จำเป็นต้องคลอดก่อนกำหนด และมีน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์ ซึ่งทำให้อ่อนแอมากกว่าปกติอีกด้านการเจ็บป่วยบ่อยเกิดจากสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป มีมลพิษจะทำให้เกิดโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจและความแออัดก็จะช่วยให้เชื้อโรคแพร่กระจายได้ดี นอกจากนั้นการเลี้ยงดูของพ่อแม่ก็เป็นส่วนสำคัญเช่นกัน เพราะการที่พ่อแม่ไม่มีเวลาในการดูแลลูก ส่งลูกเข้าโรงเรียนเร็วมีความกดดันจากการแข่งขันกับเพื่อนบ้านหรือแม้กระทั่งพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ผูกติดอยู่กับอาหารฟาสต์ฟู้ดและโทรทัศน์ก็เป๋นสาเหตุสำคัญเช่นกัน

6 โรคพึงระวัง

หากสรุปความคิดรวบยอดจาการพูดคุยกับคุณหมอสมศักดิ์แล้ว จะพบว่าในปี 2007 จะมีโรคภัยเด็กที่คุณพ่อคุณแม่ระมัดระวังเป็นพิเศษอยู่ 6 โรค ซึ่งสามารถแบ่งต้นตอของการก่อให้เกิดโรคออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ โรคที่เกิดจากสิ่งแวดล้อม โรคที่เกิดจากพฤติกรรม และโรคที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมรวมกันค่ะ

1. ไข้หวัดใหญ่ เป็นเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่มีหลายสายพันธุ์ ในแต่ละปีสายพันธุ์ที่ระบาดก็จะเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ เพราะทุกปีองค์การอนามัยโลกต้องแจ้งเตือนไปยังเครือข่ายทุกซีกโลกว่า ปีหน้าไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใดจะระบาด โดยวิเคราะห์จากฐานข้อมูลที่เครือข่ายแต่ละประเทศส่งรายงายให้

สาเหตุ : ไข้หวัดใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัส มี 3 ชนิด คือ เอ บี และซี ชนิดที่ทำให้เกิดโรคที่พบบ่อยที่สุดคือ ชนิดเอ ติดต่อง่ายมากทางการหายใจ แพร่กระจายโดยละอองฝอยของการไอและจาม

อาการ : มีไข้สูง คัดจมูก น้ำมูกไหล เจ็บคอ ปวดกล้ามเนื้อมาก โดยเฉพาะเด็กมักมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเดิน และอ่อนเพลียยาวนานเป็นสัปดาห์ สำหรับเด็กโดยเฉพาะอายุระหว่าง 6 เดือน-1 ขวบ ที่ยังมีภูมิคุ้มกันไม่สมบูรณ์เท่าผู้ใหญ่ หากเป็นไข้หวัดใหญ่แล้วจะมีอาการรุนแรงมากกว่าช่วงวัยอื่น

การป้องกัน : ต้องรักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ควรให้ลูกกินอาหารที่มีประโยชน์ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และโรคนี้ติดต่อทางลมหายใจจึงควรหลีกเลี่ยงไม่ไปในที่ชุมชนแออัด หลีกเลี่ยงการส่งลูกเข้าโรงเรียนก่อนวัยอันควรด้วย

โรคที่ตามมา : โรคหลอดลมอักเสบ โรคปอดอักเสบ หูชั้นกลางอักเสบ หูชั้นในอักเสบ หากเป็นเด็กที่มีโรคประขำตัว เช่น โรคหัวใจหรือว่าภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือมีโรคปอดเรื้อรังอยู่อาจจะมีโอกาสเป็นโรคหูน้ำหนวกได้

2. ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ ทุกวันนี้คนทุกเพศทุกวัยเป็นโรคภูมิแพ้กันมากขึ้นค่ะโดยเฉพาะคนที่อยู่ในกรุงเทพฯ หรือจังหวัดที่มีมลพิษเยอะๆ เพราะมลพิษจะเข้าไปทำลายเยื่อบุเซลล์และทำให้สารภูมิแพ้แทรกซึมผ่านเข้าไปในร่างกายได้ง่ายขึ้น

สาเหตุ : โรคภูมิแพ้ถ่ายทอดทางพันธุกรรม และมีสิ่งแวดล้อมในการใช้ชีวิตประจำวันมาประกอบ ถ้าลูกมีพันธุกรรมอยู่แล้ว เมื่อไปสัมผัสกับสารที่ก่อตัวให้เกิดภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ละอองเกสรดอกไม้ ขนแมว ฯลฯ ก็จะทำให้อาการภูมิแพ้ของลูกกำเริบ ส่วนคนที่ไม่มีพันธุกรรมแต่ต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยมลพิษทางอากาศก็เป็นโรคภูมิแพ้ได้เหมือนกัน แต่มีเพียงส่วนน้อย

อาการ : ถ้าเป็นภูมิแพ้ทางเดินหายใจส่วนบน (แพ้อากาศ) จะมีน้ำมูก คัดจมูก จาม คันตา คันหู คันเพดาน ส่วนภูมิแพ้ทางเดินหายใจส่วนล่าง (หอบหืด) จะไอ หอบ แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงวี้ด ออกกำลังกายแล้วเหนื่อย

การป้องกัน : ภูมิแพ้เป็นโรคถ่ายทอดมาทางพันธุกรรมจึงไม่มีทางป้องกันได้ แต่สามารถหลีกเลี่ยงไม่ให้อาการภูมิแพ้กำเริบได้ด้วยการจัดสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมปราศจากสารก่อภูมิแพ้ และสอนให้ลูกรู้จักหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ

โรคที่ตามมา : โรคแถมที่ต่อเนื่องมาจากอาการภูมิแพ้หลายอย่าง เช่น โรคหอบหืด ไซนัสอักเสบ หลอดลมอักเสบ และปอดบวม

3. ไข้เลือดออก เป็นโรคระบาดอยู่ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะช่วงหน้าฝนที่มีน้ำท่วมขัง อันเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายซึ่งเป็นพาหะนำเชื้อไข้เลือดออก และโรคนี้พบได้ในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี และเด็กที่เป็นโรคไข้เลือดออกมากที่สุด คือ ช่วงอายุ 6-14 ปี

สาเหตุ : ยุงลายตัวเมีย ชนิด Aedes Aegypti ที่มีเชื้อไวรัสเด็งกี่เป็นพาหะกัดซึ่งยุงลายชนิดนี้กัดตอนกลางวัน ช่วง 09.00-11.00 น. และตอนบ่าย 14.00-16.00 น. (2-3 ชั่วโมงก่อนพระอาทิตย์ตกดิน)

อาการ : หลังจากที่ถูกยุงลายกัด เชื้อไวรัสเด็งกี่จะใช้เวลาฟักตัวประมาณ 3-16 วัน ลูกจึงจะเริ่มมีอาการไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศรีษะ ปวดรอบกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ และปวดกระดูก บางรายอาจพบว่ามีเลือดออกได้ แต่โดยทั่วไปอาการมักไม่รุนแรง

การป้องกัน : อย่าให้ยุงกัดโดยเฉพาะเวลากลางวัน เพราะเป็นเวลาหากินของยุงลาย กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง เช่น ภาชนะที่ใส่น้ำทั้งหลายควรมีฝาปิดมิดชิด อย่าให้มีน้ำขังในกระป๋อง กะลา หรืออาจจะฉีดวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกอย่างต่อเนื่อง

โรคที่ตามมา : ตับวาย ไตวาย สมองทำงานผิดปกติ

4. อุจจาระร่วง ช่วงปี 2549 ที่ผ่านมาโรคอุจจาระร่วงค่อนข้างอยู่ในกระแสความสนใจเป็นพิเศษ เพราะมีการค้นพบวัคซีนป้องกันโรคอุจจาระร่วงจากเชื้อไวรัสโรต้าจึงทำให้คุณพ่อคุณแม่ตื่นตัวกับโรคอุจจาระร่วงมากขึ้นกว่าปกติ

สาเหตุ : เกิดจากเชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย โปรโตซัว หนอนพยาธิ สารเคมี หรือสารพิษที่ปนเปื้อนในน้ำและอาหาร ซึ่งสามารถทำให้เจ็บป่วยได้ทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะในเด็กเล็ก และโรคอุจจาระร่วมยังเป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่งของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีด้วย

อาการ : ถ่ายอุจจาระเหลวมากกว่า 3 ครั้งใน 1 วันหรือถ่ายเป็นน้ำหรือมูกเลือดแค่ครั้งเดียวใน 1 วัน (ยกเว้นเด็กที่ดื่มนมแม่ อาจถ่ายอุจจาระนิ่มเหลววันละ 3-4 ครั้ง แต่ต้องไม่อาการอ่อนเพลียจึงจะถือว่าปกติค่ะ) ถ้าติดเชื้อไวรัส จะมีอาการไอ หวัด มีน้ำมูก พร้อมๆ กับท้องเสีย แต่ถ้าติดเชื้อแบคทีเรียจะไม่เป็นหวัด และอาเจียนไม่มากเท่าติดเชื้อไวรัส

การป้องกัน : สาเหตุของโรคอุจจาระร่วงส่วนใหญ่เกิดจากการดื่มน้ำและกินอาหารที่มีการปนเปื้อนเชื้อโรค หรืออาหารไม่สะอาดพอ ทางที่จะป้องกันโรคนี้ได้ง่ายที่สุดคือการเลือกกินอาหารที่สะอาด ล้างมือทุกครั้งก่อนกินอาหาร และต้องกินอาหารปรุงสุกใหม่ หากปรุงไว้นานแล้วควรอุ่นให้ร้อนก่อนกิน

โรคที่ตามมา : คงเป็น 2 อาการใหญ่ๆ คือ ช็อกเนื่องจากการขาดน้ำ เพราะเส้นเลือดมีปริมาณน้ำไม่เพียงพอก่อให้เกิดความดันเลือดตก ถ้าช็อกนานๆ ไตขาดเลือดไปเลี้ยงก็จะเกิดไตวาย และอีกอาการคือชัก เพราะขณะที่ร่างกายเสียน้ำมากๆ จะทำให้ขาดเกลือไปพร้อมกัน ถ้าร่างกายขาดเกลือมากๆ ลูอาจจะชัก ทั้ง 2 อาการที่กล่าวมาอาจทำให้ลูกเสียชีวิตได้ค่ะ

5. เครียด แม้ว่าดูๆ เหมือนจะเป็นโรคประจำตัวของผู้ใหญ่ แต่เด็กก็เป็นโรคเครียดได้เหมือนกัน ด้วยอารมณ์ที่อ่อนไหว บวกกับความนึกคิดยังปะปนอยู่ระหว่างเรื่องจริงกับเรื่องสมมติ ทำให้ลูกรู้สึกเครียดได้

สาเหตุ : ต้องบอกว่าการเลี้ยงดูจากครอบครัวมาเป็นอันดับ 1 ค่ะ ทั้งความสัมพันธ์ของคนในบ้าน และวิธีการถ่ายทอดความคิดความเชื่อ วัฒนธรรม และค่านิยมในบ้าน เช่น เร่งเรียนมากเกินไป ต้องเก่งที่สุด หรือการคาดหวัง กดดันลูกมากๆ ฯลฯ และตัวลูกเองก็มีส่วน เพราะหากไม่รู้จักผ่อนคลายและจัดการแล้วจะทำให้เครียดมากขึ้นไปอีกทั้งนี้ทั้งนั้นโรคเครียดในเด็กเล็กนี่ก็ต้องขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญค่ะ

อาการ : ลูกจะเปลี่ยนเป็นคนละคนจากที่เคยสนุกสนาน หัวเราะง่ายก็กลายเป็นคนขี้หงุดหงิด งอแง เด็กบางคนจะไม่ค่อยแสดงอารมณ์ที่ชัดเจน แต่เด็กบางคนจะเริ่มแยกตัวจากคนอื่น ก้าวร้าว โกรธง่าย ขว้างปาข้าวของ ใช้คำหยาบ บางคนถึงขั้นทุบตีพ่อแม่ก็มี

การป้องกัน : ควรแก้ที่ต้นเหตุของปัญหา คุณพ่อคุณแม่ควรจัดสรรเวลาให้ได้ใกล้ชิดกับลูกมากขึ้น พาลูกออกไปพักผ่อนด้วยกันทั้งครอบครัว ทำกิจกรรมสร้างสรรค์จินตนาการ และควรจะลดกิจกรรมที่เน้นวิชาการต่างๆ นอกห้องเรียนลงด้วย

โรคที่ตามมา : โรคเครียดเรื้อรัง โรคซึมเศร้า โรคทางเดินอาหาร โรคปวดศรีษะ ไมเกรน โรคปวดหลัง โรคความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจ โรคภูมิคุ้มกันต่ำลง เป็นหวัดง่าย และหากสะสมไปจนโตที่ร้ายแรงที่สุดคือการฆ่าตัวตาย

6. อ้วน เป็นปัญหาไฮไลต์สำคัญที่หนีไม่พ้นและท่าเป็นห่วงมากที่สุด เชื่อว่าปีหน้าสถานการณ์โรคอ้วนของเด็กจะไม่ได้ลดน้อยลงไปกว่าปีที่ผ่านมา เพราะพฤติกรรมการกินที่มีมากขึ้นขณะที่สวนทางกับการออกกำลังกายและกิจกรรมอื่นๆ ที่มันลดลง

สาเหตุ : องค์การอนามัยโลกบอกไว้ว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดโรคอ้วนขึ้นอยู่กับ 4 ปัจจัยหลัก คือ การกินอาหารที่ให้พลังงานสูงซึ่งจะควบคุมกันระหว่าง หวาน มัน เค็ม แซบ อาหารจังก็ฟู้ด อาหารในปริมาณมากแม้จะกินจืด และไม่ออกกำลังกาย

อาการ : เพียงดูด้วยตาคุณแม่จะรู้ได้ทันทีว่าลูกชักจะเจ้าเนื้อไปแล้ว และอาจจะใช้วิธีทดสอบง่ายๆ คือให้ลูกยืนตัวตรง แล้วเหลือบตามองปลายเท้า ถ้าไม่เห็นปลายเท้าตัวเองก็แปลว่าท้วมไปหน่อย แล้วจึงค่อยพิจารณากับเกณฑ์มาตรฐานของเด็ก โดยใช้น้ำหนักเทียบกับส่วนสูงอีกที

การป้องกัน : You Are What Eat คุณพ่อคุณแม่ต้องดูแลในเรื่องการกินของลูก ด้วยการเลือกอาหารที่มีคุณภาพ หลีกเลี่ยงอาหารรสหวานมันเค็มจัด รวมไปถึงฟาสฟู้ดส์ แต่เพิ่มการกินอาหารที่มีคุณภาพ เน้นอาหารโปรตีนสูง เช่น ไข่ ปลา หรือเนื้อแดง ผัก ผลไม้ และการออกกำลังกายสม่ำเสมอ

โรคที่ตามมา : โรคไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวานชนิดผู้ใหญ่ (เบาหวานชนิดที่ 2) โรคระบบทางเดินหายใจ โรคความดันโลหิตสูง และหัวใจขาดเลือด โรคกระดูกและข้อการเข้าสู่วัยรุ่นเร็ว ส่วนเรื่องจิตใจก็อาจจะทำให้เกิดปมด้อย ไม่ค่อยมีความมั่นใจด้วย

ไม่ว่าแนวโน้มของโรคภัยไข้เจ็บของเด็กในปี 2007 จะเป็นเช่นใด ข้อมูลที่ได้นำเสนอไปนี้คงพอทำให้คุณพ่อคุณแม่รู้เท่าทันและเฝ้าระวังโรคต่างๆ ที่จะมาคุกคามสุขภาพของเจ้าตัวเล็กได้พอสมควรนะคะ.

(update 11 พฤษภาคม 2007)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol.12 No.136 February 2007]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600