เบาหวานชนิดที่ 1 ไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด โดยแต่พันธุกรรมอาจจะเป็นสาเหตุหนึ่งได้ และเบาหวานชนิดนี้สามารถเกิดได้ทุกช่วงอายุของคนเรา

เบาหวานชนิดที่ 2 มีปัจจัยการเกิด 2 ประการคือ ความอ้วนและพันธุกรรมเมื่อก่อนจะพบมากในวัยผู้ใหญ่ แต่เดี๋ยวนี้พบได้ตั้งแต่ตอนเด็กๆ เลยค่ะ

• น้ำหนักลด ทั้งๆ ที่กินเก่ง
• ปัสสาวะบ่อย บางคนเลิกปัสสาวะรดที่นอนแล้ว แต่อยู่ดีๆ กลับมาปัสสาวะรดที่นอนใหม่ หรือปัสสาวะบ่อยมาก หรือที่โถปัสสาวะมีมดขึ้น
• ปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน หรือมีอาการช็อก
• ที่สำคัญคือ ถ้าลูกน้ำหนักไม่ขึ้นเลย ต้องหาสาเหตุว่าเป็นเพราะอะไรซึ่งเบาหวานก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่ง แต่ต้องดูอาการอื่นๆ ประกอบด้วยค่ะ

กินอาหารไร้ประโยชน์ และให้พลังงานสูง เช่น อาหารฟาสต์ฟู้ดทั้งหลายอาหารที่มีน้ำตาลสูง อย่างขนมหวาน ขนมเค๊ก ไอศกรีม ช็อกโกแลต น้ำอัดลม อาหารติดมันหรือของทอด ซึ่งล้วนเป็นของโปรดของเด็กๆ ค่ะ อาหารพวกนี้จะให้พลังงานสูง โดยเฉพาะไขมันและน้ำตาล มิหนำซ้ำกินแล้วนั่งอยู่กับที่ด้วยจะไม่ให้อ้วนยังไงไหวเนี่ย

ชีวิตแบบคลิกเดียว ยุคดิจิตอลที่อะไรๆ ก็ง่ายไปหมด ลองคิดง่ายๆ นะคะจะดูทีวี หรือฟังวิทยุก็มีรีโมท จะเล่นเกมก็แค่คลิกเม้าท์ ของเล่นไร้ชีวิตอื่นๆ ดูจะไม่ดึงดูดความสนใจเด็กๆ เท่านี้เลย เด็กๆ ของเราจึงแทบไม่ต้องออกแรงกดคลิกเดียวทำได้สารพัด

กลัวลูกผอม บางบ้านมีความเชื่อว่าเลี้ยงลูกทั้งทีต้องให้อ้วนถึงจะดี เด็กจะได้แข็งแรง หรือบางคนเห็นว่าแรกเกิดลูกน้ำหนักน้อย เลยเร่งทำน้ำหนัก ซึ่งเป็นความเชื่อที่ผิดทั้งสิ้นค่ะ เพราะเด็กที่อ้วนจะทำให้เกิดโรคได้ง่ายกว่าเด็กที่น้ำหนักตัวพอดีๆ หรือกว่าเด็กผอมเสียอีก

เคยชิน เราคิดแทนลูกว่าน่าจะหิว เลยให้กิน ซึ่งเขาก็ไม่ได้หิว แต่กินเพราะความเคยชิน พอนานไปจะสร้างนิสัยการกินจุบจิบให้เขาได้

แบบอย่างที่ไม่ดี หลายบ้านที่ลูกไม่กินผักผลไม้แล้วบ่นว่าลูกกินยาก อาจลืมดูว่าเราเป็นแบบอย่างการกินที่ดีให้กับเด็กหรือไม่

• บริเวณซอกคอลูกจะมีคราบดำๆ ซึ่งพ่อแม่มักคิดว่าขี้ไคล แต่ที่จริงแล้วไม่ใช่และขัดไม่ออก ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าลูกอาจเป็นภาวะน้ำตาลในเลือดสูงได้

• ในเด็กอ้วนๆ อาจจะปัสสาวะบ่อยได้ หิวบ่อย กินเก่ง อ่อนเพลีย ผอมลง ปัสสาวะมีมดขึ้น หรืออาจไม่มีอาการอะไรเลย แต่คุณหมอตรวจพบโดยบังเอิญ

• เด็กที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงคือ อ้วนและมีประวัติทางพันธุกรรม เด็กกลุ่มนี้จำเป็นต้องตรวจเลือด เพื่อดูว่ามีระดับน้ำตาลในเลือดสูงหรือไม่

• โรคไตทำงานผิดปกติ มีไข่ขาวหรือโปรตีนในปัสสาวะรั่วมาในไต
• มีแผลรักษายาก กินยาแก้อักเสบแล้วยังไม่หาย
• อาจเกิดภาวะช็อกได้ (ซึ่งจะมีอากรเหนื่อย หอบ หายใจเร็ว ระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยนไป ความดันลด มีภาวะเสียน้ำเพราะปัสสาวะเยอะ มีสมดุลเกลือแร่ที่ผิดปกติ)

1. อาหาร ตัวการสำคัญของความอ้วนและเบาหวาน จึงต้องจำกัดอาหารเหล่านี้

อาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล กินได้แต่ไม่มาก โดยเฉพาะพวกขนมขบเคี้ยวหรือน้ำอัดลม อาหารจังก์ฟูดทั้งหลาย เพราะประโยชน์น้อย แต่แคลอรีเยอะมาก

อาหารประเภทที่มีน้ำมันและจากการทอด ควรเลี่ยงไปใช้กรรมวิธี เช่น นึ่งหรือต้ม และควรเลือกกินเนื้อสัตว์ที่ไม่ติดมันหรือไขมันต่ำอย่างเนื้อปลา

น้ำหวาน / น้ำผลไม้ / น้ำอัดลม ไม่มีความจำเป็นต้องดื่มเลย ในน้ำผลไม้ที่หลายคนเข้าใจว่ามีประโยชน์ จริงๆ ก็มีน้ำตาลสูง และร่างกายไม่ได้นำไปใช้จึงแนะนำให้กินผลไม้สดเลยดีกว่า เพราะร่างกายจะได้นำกากไปใช้ในการช่วยขับถ่ายด้วย

กินผักเยอะๆ เพราะผักเป็นอาหารที่ช่วยทำให้อิ่มและไม่มีแคลอรี เด็กๆ หลายคนมักไม่ชอบกินผักลองเปลี่ยนรูปของผักโดยหั่น บด ซอยจนลูกเขี่ยไม่ได้หรือกินเป็นเพื่อนลูก ข้อสำคัญ ถ้าพ่อแม่จำกัดอาหารลูก แต่กินตามใจปากตัวเองลูกคงไม่ยอมทำแน่

กินเมื่อหิว ลดความเคยชินและอาหารระหว่างมื้อของลูกลงบ้าง จะช่วยจำกัดน้ำตาลและแคลอรีได้ เพราะโรคอ้วนมักเกิดจากการกินอาหารระหว่างมื้อและขนมขบเคี้ยว

2. การออกกำลังกาย จะมานั่งจิ้มรีโมท คลิกเมาท์อย่างเดียวไม่ได้แล้วค่ะ พ่อแม่ต้องทำกิจกรรมร่วมกับลูก และต้องเป็นกิจกรรมที่ลูกได้ใช้การเคลื่อนไหวร่างกาย เพื่อช่วยเผาผลาญพลังงาน และลดระดับน้ำตาลในเลือดไม่ให้สูงเกินไป และต้องทำอย่างสม่ำเสมอ ปัญหาอย่างหนึ่งของเด็กที่เป็นโรคเบาหวาน คือถ้าเด็กไม่มีอาการ เขาจะไม่สนใจทำอย่างจริงจัง เพราะไม่เห็นความสำคัญของโรคนี้ พ่อแม่จึงต้องเป็นแรงหนุนที่สำคัญในการดูแลลูกที่เป็นเบาหวานค่ะ

3. การดูแลตัวเอง เด็กเบาหวานจะติดเชื้อง่ายเวลามีบาดแผลจะหายยากกว่าเด็กทั่วไป การดูแลความสะอาดจึงต้องมากขึ้นด้วย ไม่ว่าจะเป็นดูแลมือหรือเท้า การสวมรองเท้าที่ป้องกันการเกิดบาดแผล ดูแลร่างกายให้สะอาด ฉีดวัคซีนป้องกันโรค ตัดเล็บให้สะอาด และตัดไม่ให้เกิดเล็บขบ เพื่อไม่ให้เกิดแผล เพราะว่าเนื้อและผิวหนังที่มีน้ำตาลสูงจะเป็นชื่นชอบของเชื้อโรค หากคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ดี ทำให้ระดับน้ำตาลสูงแล้วเกิดติดเชื้อ โอกาสที่เชื้อโรคจะลุกลามจะค่อนข้างง่ายด้วยค่ะ

4. ตรวจร่างกาย เด็กที่เป็นโรคเบาหวานจะต้องหมั่นไปตรวจตาและโรคไต เพราะภาวะน้ำตาลสูงจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเส้นเลือดเล็กๆ ที่บริเวณไตและดวงตา บางคนเกิดความเปลี่ยนแปลงที่จอตา หรือที่ไตทำให้การกรองของไตผิดปกติ บางรายมีไข่ขาว (โปรตีนในปัสสาวะ) รั่วมาในปัสสาวะได้ แต่ถ้าควบคุมเรื่องอาหารและระดับน้ำตาลในเลือดดีๆ โอกาสที่จะเกิดโรคแทรกซ้อนก็จะน้อยมากค่ะ