ขณะนี้มีปัญหาบ้านเมืองเกิดขึ้นมากมาย จนทำให้ประชาชนอย่างเราๆ ท่านๆ มีความกังวลเป็นอันมาก ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะเป็นปัญหาการเมืองการแตกความสามัคคี การฉ้อราชบังหลวง หรือพูดทับศัพท์กันว่าคอรัปชั่น ปัญหาอาชญากรรม ปัญหาเศรษฐกิจ และปัญหาอื่นๆ อีกมากมายปัญหาเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีความสัมพันธ์หรือมีสาเหตุส่วนใหญ่เกิดมาจากผู้คนเป็นคนที่บกพร่องทางคุณธรรมและจริยธรรม
คุณธรรม หมายถึง สภาพคุณงามความดีที่มีอยู่ในตัวบุคคล และจริยธรรม หมายถึง ธรรมที่เป็นข้อประพฤติปฏิบัติหรือศีลธรรม
คุณธรรมเป็นระบบของความคิด การตระหนัก การระลึกได้ นึกได้ ที่มีอยู่ในจิตใจของคนเราเกี่ยวกับข้อมูลทางด้านที่เป็นคุณต่อตัวเรา ต่อบุคคลอื่น ต่อสังคม ต่อประเทศชาติ เป็นกระบวนการที่ทำให้เกิดการดุลยภาพต่อตนเองและส่วนรวม เป็นระบบของความคิดแล้วมีการปฏิบัติ ก็จะทำให้เกิดผลอย่างชัดเจนของความสงบและสันติสุข
ความจริงคุณธรรมซึ่งเป็นสภาพของคุณงามความดีของบุคคลนั้นมีมากมายหลายประการ แต่สิ่งที่คนเราควรมีคุณธรรมที่เป็นพื้นฐานคือ ความเกรงกลัวและละอายต่อบาป ความเมตตากรุณา ความซื่อสัตย์สุจริตและความรับผิดชอบ ความเที่ยงตรงไม่ลำเอียง ความกตัญญูกตเวที ความอดทนและความพากเพียง และความไม่ประมาท เป็นต้น
คุณธรรมต่างๆ เหล่านี้เกิดขึ้นเองได้ยากหรือไม่ได้เลยถ้าไม่มีคนอบรมดูแลและสั่งสอนเสียตั้งแต่เล็กๆ ยกเว้นจะมีการปฏิบัติธรรมกันอย่างเข้มข้น จริงๆ จังๆ ในภายหลัง คุณธรรมจึงจะงอกงามได้
คุณธรรมต่างๆ เหล่านี้จะเกิดขึ้นไม่ดี ไม่ชัดเจน ไม่เข้มข้น ไม่คมชัด ถ้าการอบรมสั่งสอนกระทำอย่างไม่ต่อเนื่อง ลุ่มๆ ดอนๆ ไม่คงเส้นคงวา
คุณธรรมต่างๆ เหล่านี้แม้จะเกิดขึ้นมาดีพอสมควร หรือดีมากแล้ว แต่ก็มีสิทธิเสื่อมสลายได้ อาจจะเสื่อมเป็นพักๆ อาจจะเสื่อมเป็นระยะยาว อาจจะเสื่อมไปเลยก็ได้ถ้าบุคคลนั้นๆ ตกอยู่ในสิ่งแวดล้อม ชุมชนระบบและบรรยากาศที่เอื้ออำนวยหรือกระตุ้นให้ทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้องหรือทำความชั่วโดยเฉพาะตกอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ครอบงำ ส่งเสริมจนกิเลสและสิ่งชั่วร้ายงอกงามขึ้นงอกงามจนคิดว่าความชั่วร้ายเป็นสิ่งถูกต้องและดีงาม ก็ทำให้บุคคลนั้นมัวเมาหลงเชื่อว่า สิ่งที่ตนเองปฏิบัติ (ผิดๆ) นั้นถูกต้อง แม้จนกระทั่งตนเองต้องตกอยู่ในความทุกข์และความตกต่ำอย่างสุดๆ ก็อาจมิมองเห็นได้
แม้คุณธรรมและจริยธรรมเป็นสิ่งที่สร้างได้ เจริญได้ แต่เป็นเรื่องที่เราต้องให้ความสนใจ ตั้งใจและมุ่งมั่นที่จะสร้างให้กับลูกของเรา และไม่เพียงแต่เราผู้เป็นพ่อแม่เท่านั้นที่จะช่วยกันสร้างเสริมให้กับลูกแต่ระบบสังคมภายนอกก็มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเป็นองค์ประกอบ มีการจัดรูปแบบ ปรับโครงสร้าง และจัดระบบให้เกิดบรรยากาศของการพัฒนาคุณธรรมและจริยธรรม
ดังนั้น ผู้ที่เป็นหัวหน้าครอบครัว ผู้นำชุมชน ผู้นำองค์กร ผู้นำประเทศชาติจึงต้องมีความศรัทธา มีความเชื่อมั่นมีการปฏิบัติและเป็นรูปแบบเป็นตัวอย่างที่ดีในด้านคุณธรรมและจริยธรรม ประเทศก็จะดำเนินไปสู่สภาวะแผ่นดินทองได้ทั้งในปัจจุบันและอนาคตอันยาวไกล
คุณธรรมในเด็กพัฒนาได้จากกระบวนการที่มีการควบคุมจากภายนอกไปสู่กระบวนการ ที่มีการควบคุมภายในจิตใจของเด็กเอง ในตำราฝรั่ง จะเขียนต้องจัดให้มีระบบ outer control ไปสู่ inner control ของตัวเด็กเอง
ดังนั้น พ่อแม่ควรคอยกำกับ อบรม สั่งสอน บอกกล่าว ควบคุม ปรับให้เด็กดำเนินไปตามแบบอย่างของคุณงามความดี เป็นการกำกับควบคุม จากพ่อแม่ที่ถือว่าเป็นการควบคุมภายนอก
แต่ธรรมชาติของเด็กทุกคนจะมีแนวทางไปตามความต้องการของตนเป็นหลัก เป็นไปตามใจของตน เพื่อพัฒนาไปสู่ความปัจเจกชน ไปสู่ความเป็นตัวของตัวเอง ซึ่งถ้าเราปล่อยให้เป็นไปตามกระแสจิตใจของเด็กจนเกินไปโดยไม่มีการควบคุม ไม่มีการกำกับจากภายนอกเด็กจะไม่รู้ตัว นึกไม่ออกว่าอะไรควรไม่ควร นึกไม่ออกว่าต้องหัดอดทนและรู้จักควบคุมตัวเองให้อยู่ในความดีงามถูกต้องบ้าง ระบบการควบคุมภายในจิตใจของเด็กจึงไม่เกิดขึ้นหรือเกิดขึ้นได้ยาก
เมื่อมนุษย์ปราศจากการควบคุมภายในใจของตนเอง ซึ่งเหมือนกับรถที่ไม่มีเบรก คนๆ นั้นจะดำเนินชีวิต หรือวิ่งไปตามวิถีแห่งชีวิต โดยไม่มีการระวัง ไม่มีการยับยั้งแม้ชีวิตกำลังจะดำเนินไปสู่ความเป็นอันตรายหรือหายนะ ซึ่งเราถือว่าเป็นบุคคลที่ขาดคุณธรรมและจริยธรรมในใจ
ในทางตรงกันข้ามพ่อแม่ที่มีศรัทธาและเห็นประเด็นของคุณธรรมและจริยธรรมเป็นเรื่องสำคัญ ก็ถือว่าเป็นบุญของเด็กที่จะได้รับการสร้าง สะสม เสริม หรือมีการพัฒนาระบบการควบคุมภายในใจด้วยตัวของเด็กเอง ซึ่งเราสามารถสร้างด้วยการให้เด็กรู้จักสวนกระแสความต้องการของตน มีการฝืนความต้องการของเด็ก ให้เป็นไปตามเหตุผลและเหตุการณ์อันสมควร ในที่สุดเด็กจะมีพัฒนาการของระบบการควบคุมภายในใจขึ้นมาเอง ซึ่งถือว่าเป็นการพัฒนาคุณธรรมและจริยธรรมอย่างดีเยี่ยม
ในระหว่างที่เราฝืนความต้องการของเด็ก การขัดใจ การขัดความต้องการของเด็กในโอกาส และเวลาอันสมควรนั้น แม้เด็กจะเสียใจบ้าง แต่ผลที่ได้รับมาจะมีค่าสูงมากคือ จะมีการพัฒนาของคุณธรรมและจริยธรรมอย่างยั่งยืนและถาวรให้เกิดขึ้นกับลูกของเรา
(update 30 มกราคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.161 December 2006]
|
