พัฒนาการกล้ามเนื้อมือและนิ้วของลูก ซึ่งควบคุมโดยสมอง ส่วน พาไรทัลโลบ มีส่วนสำคัญในการเรียนรู้โลกที่นับวันจะกว้างและน่าสนใจขึ้นเรื่อยๆ ของลูก เรามาดูกันดีกว่าว่าแต่ละเดือนในขวบปีแรก เจ้าตัวน้อยจะมีพัฒนาการของกล้ามเนื้อมือและนิ้วอย่างไรบ้าง
สมองส่วนที่ควบคุมการทำงานของการใช้มือกำและจับสิ่งของคือ พาไรทัลโลบ ก็คือส่วนเดียวสกับที่ควบคุมด้านการมองเห็นเพราะมือและตาเป็นอวัยวะที่ต้องทำงานประสานกันค่ะ
สำหรับเด็กเล็กที่ยังพูดไม่ได้ มือเป็นอวัยวะที่สำคัญในการบ่งบอกภาษา เช่น การพยายามคว้าหรือกำ คุณพ่อคุณแม่ก็พอจะรู้ว่าลูกต้องการอะไร ที่สำคัญมือน้อยๆ นี้ยังเป็นบั๊ดดี้ในการเริ่มสำรวจโลกไปพร้อมกับดวงตาอีกด้วย ซึ่งกล้ามเนื้อและนิ้วมือของลูกในขวบปีแรกจะมีพัฒนาการเพิ่มขึ้นทุกเดือนค่ะ
- กำกำ แบแบ
- เดือนแรก ลูกมักจะกำมือ โดยเฉพาะในช่วงสัปดาห์แรกลูกมักกำมือแน่นเกือบตลอดเวลา จะมีปฏิกิริยาคว้าจับซึ่งเป็นไปเองโดยอัตโนมัติ เมื่อวางนิ้วลงบนฝ่ามือของลูกเขาจะกำแน่นทันที หลังจากนั้นประมาณ 2-3 สัปดาห์ แรงคว้าจับจะคลายลง แต่ก็ยังคงกำมืออยู่และมักเอากำปั้นเข้าปากค่ะ
- Tip กระตุ้นการคลายมือและนิ้วของลูก ด้วยการจับทีละนิ้วให้กางอ้าและเหยียดออกจะช่วยบริหารกล้ามเนื้อมัดเล็กของลูกให้แข็งแรงมากขึ้นค่ะ
- พยายามคว้าจับ
- การหยิบฉวยสิ่งต่างๆ ของลูกวัย 2 เดือน จะเป็นไปตามการสั่งงานของสมองมากขึ้นค่ะ นิ้วมือคลายเหยียดได้มากขึ้น เริ่มสนใจมือตัวเอง สามารถจับสิ่งต่างๆ ได้ 2-3 นาทีหรืออาจนานกว่านั้นลูกจะพยายามคว้าหรือหยิบฉวยสิ่งต่างๆ ที่ผ่านเข้ามาในสายตาโดยเฉพาะสิ่งที่จับได้ง่าย เช่น เส้นผม เสื้อผ้า อาจเอาเข้าปากเพื่อสำรวจอีกด้วย
- Tip คุณแม่ควรหาของเล่นที่มีความแตกต่างของพื้นผิว เช่น ตุ๊กตาผ้านุ่มนิ่ม หรือที่มีเส้นใยต่างๆ มาให้ลูกกำเล่น ซึ่งจะช่วยกระตุ้นให้มือของลูกตื่นตัวค่ะ
- สนุกกับการตีสิ่งของ
- เดือนที่ 3 เจ้าตัวเล็กสามารถคว้าสิ่งของด้วยมือทั้ง 2 ข้างแล้วค่ะ โดยเมื่อมองเห็นสิ่งของจะพยายามเอื้อมหยิบ เริ่มตีสิ่งของอาจจับของจากด้านข้างแล้วดึงเข้าหาตัวเอง และจะสำรวจส่วนต่างๆของใบหน้าด้วยมือน้อยๆ ของเขาด้วยค่ะ
- Tip ลูกชอบนอนหงายและเอื้อมมือปัดสิ่งของ ควรหาโมบายล์แขวนให้ลูกมองและจับเล่น หรืออาจหาของเล่นเขย่าที่มีเสียงให้ลูกเล่นก็ได้ค่ะ
- ใช้มือได้มากขึ้น
- เมื่อถึงเดือนที่ 4 ลูกใช้มือได้มากขึ้นแต่ยังไม่คล่องนักสามารถหยิบจับสิ่งของด้วยนิ้วชี้และนิ้วโป้ง แต่ยังจับของชิ้นเล็กๆ ได้ไม่ถนัด ตอนนี้ลูกเริ่มเล่นตบมือแล้ว แต่จะยังมองจากมือไปหาวัตถุที่อยู่ใกล้ เพื่อคว้าและจับเข้าปาก ลูกพยายามเปลี่ยนมือจับสิ่งของไปมาด้วยค่ะ แต่ก็ยังทำได้ไม่ดี ลูกรู้จักสั่นของเล่นเขย่าให้เกิดเสียงได้
- Tip นำของเล่นมาล่อให้ลูกยื่นมือออกคว้า อย่าลืมที่จะแสดงความยินดีเมื่อลูกคว้าได้นะคะ หรืออาจกระตุ้นให้เขาใช้มือโดยหาของเล่นเขย่ามาให้เขาก็ได้
- จับ ถือ เขย่า ชิม
- เดือนที่ 5 ลูกจะคว้าของเล่นได้แม่นยำขึ้นค่ะ โดยใช้ปลายนิ้วหยิบของได้บ้าง ยังคงจับของชิ้นเล็กๆ ได้ไม่ถนัดนัก มองมือและของสลับกัน แล้วจึงค่อยๆ หยิบจับของนั้นด้วยมือทั้ง 2 ข้าง ถือของชิ้นหนึ่งมองไปอีกชิ้นหนึ่งแล้วทิ้งของชิ้นเดิมเพื่อหยิบอีกชิ้นคว้าหรือเขย่าของได้ทั้ง 2 มือ ถ่ายของจากมือหนึ่งไปอีกมือหนึ่งได้ดีขึ้น ชอบขยำกระดาษเล่น ชอบจับ ถือ เข่า และชิมสิ่งของต่างๆ ด้วยค่ะ
- Tip หากระดาษเช็ดปากมาให้ลูกขยำเล่น หรือเล่นกับเขาด้วยการวางของไว้ในมือลูก แล้วขอคืน จากนั้นแบมือออก เพื่อกระตุ้นให้ลูกพยายามเอื้อมมือออกมาคว้าของชิ้นนั้นๆ
- เอื้อมมือหยิบของแม่นยำขึ้น
- ลูกวัย 6 เดือนสามารถถ่ายของจากมือหนึ่งไปอีกมือหนึ่งได้แล้วสามารถเอื้อมหยิบของได้แม่นยำขึ้น และชอบปล่อยให้ตกคว้าของรอบข้างได้แม่นยำขึ้น ถือของด้วยมือหนึ่งส่วนอีกมือหนึ่งจะหยิบของอีกชิ้น พร้อมกับมองของชิ้นที่ 3 ไปด้วย อาจเริ่มหมุนข้อมือได้ ถือขวดนมได้ และรู้ถึงความสัมพันธ์ของมือและสิ่งของที่เล่นอยู่ในมือ
- Tip เตรียมอาหารที่สามารถใช้มือหยิบได้ง่าย เช่น ขนมปังกรอบที่เป็นแท่ง ผลไม้หั่นเป็นแท่ง ให้ลูกฝึกหยิบอาหารรับประทานด้วยตัวเอง
- หยิบอาหารเข้าปากได้
- เดือนที่ 7 ลูกจะหยิบของด้วยมือเดียวโดยใช้ปลายนิ้ว แบมือเพื่อดูของในมือ ถือของข้างละอันและอาจจับมากระทบกัน ข้อมือจะเหยียดตรงขณะที่ถือของ ย้ายของข้ามมือได้คล่องขึ้น เริ่มใช้นิ้วหยิบอาหารเข้าปากได้ด้วยตัวเอง เช่น ขนมปังกรอบ ใช้ช้อนตักอาหารเข้าปากได้แม่นยำขึ้นด้วยค่ะ
- Tip เตรียมอาหารชิ้นเล็กลงเพื่อกระตุ้นการคว้าจับของลูกและฝึกให้เขารับประทานอาหารด้วยตัวเอง
- ชอบทำให้เกิดเสียง
- เมื่อถึงวัย 8 เดือน เจ้าตัวเล็กจะชอบใช้ของเล่นเคาะโต๊ะเพื่อให้เกิดเสียง พยายามหยิบของชิ้นเล็กๆ เช่น ลูกปัด หรือเชือกเขาจะถือ สัมผัส และสำรวจสิ่งของในมือ เช่น ไม้บล็อก แล้วลองมองเปรียบเทียบของที่มีรูปลักษณะอย่างอื่น มองมือเมื่อทำกิจกรรมต่างๆ เช่น หยิบของทิ้ง สามารถถือของเล่นเขย่าได้นานอย่างน้อย 3 นาที ฉีกกระดาษได้ และสามารถใช้นิ้วกุมสิ่งของได้ดีมากขึ้นค่ะ
- Tip หาของเล่นที่มีเสียง เช่น กลอง หรือของอื่นๆ ที่มีเสียงแตกต่างกันให้ลูกตีเล่น สอนให้ลูกต่อบล็อก ซึ่งเด็กวัยนี้จะต่อได้ไม่เกิน 2 ชั้นค่ะ
- ใช้นิ้วแหย่รู
- เดือนที่ 9 ลูกจะเริ่มใช้นิ้วชี้ชี้ แคะ และแหย่รู หยิบของได้ข้างละมือและมักนำมาเคาะกัน โน้มตัวมาข้างหน้าเพื่อหยิบสิ่งของได้อาจหยิบของชิ้นเล็กจิ๋ว เช่น เม็ดถั่วได้ แต่หากยังหยิบไม่ได้ก็จะพยายาม ถ้าหยิบของใหญ่ๆ จะใช้ทั้ง 2 มือ ถือขนมปังหรือผลไม้ที่เป็นชิ้นเข้าปากเองได้ ถือขวดนมเองได้ สามารถดื่มนมหรือน้ำจากถ้วยที่มีมือจับได้ด้วยค่ะ
- Tip ฝึกให้ลูกนำบล็อกไม้มาเรียงซ้อนกันหรือเรียงต่อกัน โดยที่คุณพ่อคุณแม่ทำให้เขาดูเป็นตัวอย่างก่อนค่ะ
- หยิบของชิ้นเล็กจิ๋วได้
- ลูกวัย 10 เดือน จะสามารถหยิบขิงชิ้นเล็กจิ๋วได้ด้วยนิ้วชี้และนิ้วโป้ง สามารถจับปลายเชือกแกว่งเป็นลูกตุ้ม ลูกจะเริ่มชอบใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง ปล่อยของออกจากมือได้แต่ยังงุ่มง่ามอยู่ อาจต่อบล็อกไม้ได้ 2 ชั้น ถือถ้วยดื่มเอง และรับประทานเองได้ตามสบายแล้ว
- Tip วางของเล่นหลายๆ ชิ้นลงในมือลูก เพื่อให้เขาโยนทิ้ง เพื่อกระตุ้นการปล่อยวางสิ่งของ
- ทิ้งของได้ง่ายดาย
- เดือนที่ 11 เจ้าตัวเล็กจะจับที่สั่นกระดิ่งได้ สามารถจับสีเทียนขีดๆ เขี่ยๆ ได้ เอาของชิ้นเล็ก เช่น ไม้บล็อก หลอดด้ายใส่เข้าไปในถ้วยและเอาออกมาได้ ทิ้งของในมือได้อย่างง่ายดายใช้มือทั้ง 2 ข้างทำอะไรที่ไม่เหมือนกันพร้อมๆ กัน และอาจใช้มือทำอะไรได้เป็นลำดับในเวลาเดียวกันได้ด้วยค่ะ เช่น นั่งยองๆ เอามือหนึ่งหยิบของเล่น แล้วส่งไปอีกมือหนึ่งช่วยถือไว้ด้วยลูกเอาช้อนเข้าปากได้แล้ว แต่ยังไม่ตรงนัก
- Tip หากล่องหรือตะกร้ามาให้ลูกฝึกหยิบของลงกล่องแล้วหยิบออกมาทิ้ง เพราะการปล่อยของให้หลุดจากมือ สมองจะทำงานด้วยกระบวนการทำงานที่ซับซ้อนค่ะ
- เริ่มใช้มือข้างถนัด
- เดือนที่ 12 ลูกจะชอบใช้มือข้างที่ถนัด เมื่อใช้มือข้างหนึ่งถือของ อีกข้างหนึ่งจะสามารถทำอย่างอื่นได้ อาจผลักของและชอบจับของแยกออกจากกัน เลิกหยิบของเข้าปาก พยายามถือของ 2 ชิ้นด้วยมือเดียว ถือถ้วยดื่มเองและใช้ช้อนเองค่ะ
- Tip ฝึกให้ลูกคุ้นเคยกับการถือบล็อกไม้มากกว่า 1 ชิ้นในมือเดียวอาจปล่อยให้หลุดมือบ้าง เพื่อให้ลูกรู้จักหยิบจับขึ้นมาใหม่ และต้องฝึกให้ลูกได้ใช้ช้อนตักอาหารเองอยู่เสมอนะคะ
ความสุขของพ่อแม่ คือการได้เห็นลูกเจริญเติบโตขึ้นทุกวันรวมถึงช่วยส่งเสริมพัฒนาการต่างๆ ของลูกอย่างไม่รู้เบื่อและไม่เหน็ดเหนื่อย เพราะพัฒนาการทุกขั้นของลูกเพิ่มพูนพลังใจให้พ่อแม่ได้จริงๆ ค่ะ.
(update 1 กันยายน 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 25 ฉบับที่ 294 กรกฎาคม 2550 ]
|
