จะว่าไปแล้วร่างกายของแม่และลูกนี่สัมพันธ์กันนะคะ เช่น สะดือและมดลูกแม่สองสิ่งนี้เกี่ยวโยงกันตั้งแต่คุณแม่เริ่มตั้งครรภ์ค่ะ ถึงแม้คลอดแล้ว สองสิ่งนี้จะถูกตัดออกจากกัน แต่ก็เป็นอวัยวะที่ต้องใช้เวลาให้แห้งหายสนิทเหมือนกันค่ะ
หน้าที่คุณสะดือ
คนเราเติบโตมาด้วยสายสะดือ 1 เส้นค่ะ สายสะดือที่มีหน้าตาเหมือนสายยางทำหน้าที่เป็นสายส่งอาหารและออกซิเจน (รวมถึงของเสียด้วย) จากแม่เราสู่ตัวเรา แต่แล้วเมื่อถึงเวลาคลอดสายสะดือที่ทำหน้าที่สำคัญนี้ถูกตัดเนอันดับแรกหลังจากที่ตัวเราโผล่พ้นตัวแม่ ถือเป็นสัญญาณค่ะว่าเราไม่จำเป็นต้องพึ่งพิงอาหารจากสายรกอีกต่อไปแล้ว
หน้าตาสะดือหลังคลอด
ช่วงแรกที่สายสะดือเพิ่งถูกตัดจะมีหน้าเป็นแท่งสีดำแฉะนิดหน่อยค่ะ ความยาวประมาณ 1 นิ้ว แต่เราจะเห็นสายสะดือแฉะอยู่ไม่เกิน 2 วันนะคะหลังจากนั้นก็เริ่มแห้ง แต่ก็ใช่ว่าสายสะดือจะยาว 1 นิ้วติดตัวไปตลอดนะคะเพราะอีกประมาณ 1-2 สัปดาห์ให้หลังสายสะดือก็จะหลุดไปเองตามธรรมชาติ (ระยะเวลานานที่สุดที่สะดือจะหลุดก็ประมาณ 1 เดือน) จะคงเหลือให้เห็นเพียงสะดือหน้าตาแบบที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ล่ะค่ะ ช่วงที่สะดือยังไม่หลุดคุณแม่ต้องดูแลใส่ใจเป็นพิเศษเพราะส่งผลถึงสุขภาพของลูกด้วย
Do
- ใช้ค็อตตั้นบัดชุบน้ำยาฆ่าเชื้อโรค (ที่โรงพยาบาลจัดให้) เช็ดทำความสะอาดรอบสะดืออย่างเบามือ อย่าเช็ดลงไปที่กลางสะดือบริเวณนั้นห้ามเปียกชื้นเด็ดขาด ควรเช็ดหลังอาบน้ำเช้า-เย็นนะคะ
- ช่วงนี้เน้นใส่เสื้อผ้าแบบโชว์ดือค่ะ เลือกที่เนื้อผ้าบางเบา หลีกเลี่ยงขอบกางเกงส่วนหนามาทับที่สะดือด้วย เพื่อจะได้ช่วยให้สะดือแห้งเร็วขึ้นค่ะ
- หลังจากที่สะดือหลุดซึ่งก็ใช้เวลาประมาณไม่เกิน 2 สัปดาห์อาจจะมีเลือดซึมออกมาจากสะดือ อย่าเพิ่งตกใจไปค่ะ ถือว่าปกติให้ใช้ผ้าสะอาดซับเบาๆ เลือดจะหยุดไหลไปเอง
- ถึงสะดือหลุดไปแล้วก็ยังใช้สำลีชุบน้ำยาฆ่าเชื้อโรคเช็ดรอบๆ แล้วก็อย่าชะล่าใจให้โดนน้ำนะคะ เพราะสายสะดืออาจจะอักเสบได้ดูแลคุณสะดือต่อไปอีกจนกว่าจะแห้งสนิทจริงๆ ค่ะ
Don't
- อย่าใช้แป้งฝุ่นโรยสะดือเด็ดขาด เพราะผงแป้งที่หมักหมมตามร่องสะดือจะเป็นแหล่งก่อเกิดเชื้อโรค ทำให้สะดืออักเสบได้
- เห็นท่าสะดือลูกจะหลุดแหล่ไม่หลุดแหล่ก็อย่าเผลอไปดึงออกนะคะให้หลุดตามธรรมชาติดีกว่าค่ะ
Concern
ถึงจะดูแลจนสะดือหลุดออกมาแล้วแต่ก็ใช่ว่าจะละเลยได้นะคะเพราะถ้าคุณสะดืองอนเข้าเกิดอาการเหล่านี้ล่ะแย่เลยนะ ต้องรีบพบคุณหมอเป็นการด่วนเลยล่ะ
- สะดือมีรอยบวมแดง จับดูผิวบริเวณนั้นรู้สึกร้อน บวกกับลูกเป็นไข้ ไม่ดื่มนม และกระสับกระส่าย
- จับที่สะดือแล้วเหมือนมีก้อนแข็งปูดขึ้นมารอบสะดือ (แต่หากก้อนนี้นิ่มกดแล้วยุบตาม ไม่น่ากังวลค่ะจะค่อยๆ หายไปเอง
- เลือดออกที่สะดือ ซึ่งอาจจะเกิดจากการเช็ดทำความสะอาดที่แรงเกินไปทำให้เกิดแผลถลอก ซึ่งต้องระวังค่ะ อาจจะเกิดเป็นแผลอักเสบได้
วิธีดูแลแสนจะง่ายเพียงแต่ต้องใส่ใจและเบามือ หวังว่าคุณแม่คงดูแลสะดือได้อย่างสบายมือและไม่ปล่อยให้ร้องงอแงจนต้องพาไปหาคุณหมอนะคะ.
(update 8 พฤษภาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol.12 No.137 March 2007]
|
