1. การเตรียมตัวขณะตั้งครรภ์ ให้ลองสำรวจหัวนมของตัวเอง ขณะตั้งครรภ์ได้ 5-6 เดือน มีหญิงบางคนมีหัวนมบอด คือบุ๋มเข้าไปในเต้า หลังคลอดเมื่อให้ลูกดูดนมแม่ลูกจะเกิดความลำบากในการดูดนม เพราะปากของลูกจะจับลานหัวนมและหัวนมแม่ยาก จะหลุดจากปากบ่อยๆ ทำให้ลูกรำคาญ แล้วพาลไม่ยอมดูดนมเอาดื้อๆ ดังนั้นเมื่อพบหัวนมของคุณเป็นเช่นนี้ คุณสามารถแก้ไขได้ด้วยตนเอง โดยใช้นิ้วมือ 2 นิ้วคือ นิ้วชี้และนิ้วกลาง กดลงข้างหัวนมที่บุ๋มนั้น หัวนมจะโผล่ ขึ้นมา แล้วใช้อีกมือหนึ่งดึงหัวนมขึ้นมา ให้พังผืดที่ยึดหัวนมมีความยืดหยุ่นมากขึ้น ทำบ่อยๆ จนใกล้คลอด แล้วหัวนมจะค่อยๆ โผล่ขึ้นมา เพียงพอให้ลูกน้อยงับได้สะดวกขึ้น

2. ดูแลภาวะโภชนาการก่อนคลอด หญิงตั้งครรภ์มีภาวะโภชนาการที่พอเหมาะตลอดเวลา ถ้าก่อนตั้งครรภ์คุณมีรูปร่างที่พอดี คือ ไม่อ้วนเกินไปหรือผอมเกินไป ในช่วง 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ควรมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นประมาณ 2 กิโลกรัม และในช่วง 3 เดือนที่สองและช่วง 3 เดือนสุดท้าย ควรมีน้ำหนักตัวขึ้นประมาณ 4 และ 6 กิโลกรัม ตามลำดับ โดยควรทานอาหารครบทุกหมู่ตลอดเวลา ร่างกายก็จะสร้างน้ำนมแม่ที่มีคุณภาพ ควรหลีกเลี่ยงยา ยาดองเหล้า สารเสพติดทุกชนิดเพราะสารเหล่านี้จะผ่านออกมาในมีผลกระทบต่อลูกได้

3. ดูดนมแม่ทันทีหลังคลอด เมื่อเช็ดตัวให้ลูกแห้งแล้ว นำลูกที่เพิ่งคลอด ให้แม่อุ้มภายในนาทีแรก แล้วให้ดูดนมแม่ทันที จากเต้าใดเต้าหนึ่งก็ได้ ถึงแม้ระยะนี้จะยังไม่มีน้ำนม หรือมีเพียงเล็กน้อย แต่ก็มีประโยชน์มาก เพราะเป็นการโปรแกรมให้ลูกได้ทันทีว่า แหล่งที่จะให้อาหารลูกต่อไปมีลักษณะเช่นนี้ การดูดนมแม่จะเกิดการส่งแระแสประสาทไปที่สมองของแม่ให้เกิดฮอร์โมนสำหรับสร้างน้ำนมและฮอร์โมน ทำให้น้ำนมหลั่งในเวลา 2-3 ชั่วโมงถัดมา ทั้ง 3 ขั้นตอนนี้ในการให้นมแม่นั้น มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความสำเร็จในการให้นมแม่

1. สารอาหารในนมแม่ ที่จะมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาอย่างเหมาะสม ตามอายุลูก ซึ่งจะช่วยให้ลูกฉลาดและแข็งแรง สารอาหารสำคัญ คือ ไขมันในนมแม่ ที่จะไปห่อหุ้มเส้นใยประสาทในสมองเด็กที่กำลังเพิ่มการเชื่อมโยงการทำงานอย่างรวดเร็ว เพื่อให้การทำงานของสมองเด็กสามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้าต่างๆ เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โปรตีนนมแม่ ที่จะช่วยลดโอกาสการเป็นโรคภูมิแพ้ในเด็ก สารต้านการอักเสบในนมแม่ จะช่วยลดโอกาสการติดเชื้อ และไม่สบายของเด็ก ทำให้เด็กไม่ต้องเสียโอกาสของการพัฒนาความสามารถไปกับความเจ็บป่วยซึ่งสารอาหารดังกล่าวทั้งหมด ไม่สามารถจะถูกทดแทนได้ด้วยนมผสม

2. สัญชาตญาณความเป็นแม่ที่เพิ่มขึ้นจากการเพิ่มระดับของฮอร์โมนอ็อกซิโตซิน (Oxytocin) ในตัวแม่ขระที่ลูกกำลังดูดนมจากอกแม่ที่จะช่วยให้แม่เป็นผู้มีจิตใจอ่อนโยน เปี่ยมด้วยความรักและเมตตา อันเนื่องมาจากความรู้สึกสงบ เป็นสุข เปี่ยมด้วยความรัก ที่แม่มีต่อลูก ที่เกิดขึ้นมากกว่าปกติในตัวแม่ขณะลูกกำลังดูดนมแม่ ซึ่งเด็กจะรู้สึกได้ถึงความรู้สึกอ่อนโยน ทำให้เด็กอารมณ์ดี และเป็นสุข

3. กระบวนการโอบอุ้มและโต้ตอบระหว่างแม่และลูก ขณะลูกดูดนมจากอกแม่ จะปูพื้นฐานสำคัญของกระบวนการเรียนรู้และตอบสนองต่อสิ่งเร้าอย่างเหมาะสมในเด็ก เพราะขณะที่ลูกดูดนมจากอกแม่ ลูกจะสบตาแม่เป็นการสื่อสารสำคัญที่ถ่ายทอดผ่านการมองเห็นในระยะที่เหมาะสม เพราะช่วงแรกเกิด การมองเห็นของเด็กจะเหมือนคนสายตาสั้น ซึ่งจะค่อยๆ เปลี่ยนระดับการมองเห็นไปเป็นระดับปกติเมื่อเด็กอายุ 1 ปี นอกจากนี้ ขณะที่ลูกกำลังดูดนมแม่ มือลูกจะสัมผัสกับผิวแม่ จมูกลูกลูกจะได้กลิ่นกายแม่ ลิ้นของลูกจะได้รับรสน้ำนมแม่ ร่วมกับความรู้สึก อิ่ม สบาย และผ่อนคลาย ขณะที่หูของลูกได้ยินเสียงที่กำลังเกิดขึ้นรอบตัว ดังนั้น ประสาทสัมผัสรอบตัวของเด็กจะถูกกระตุ้นให้เกิดการทำงาน บนความรู้สึกดีๆ ที่แม่ถ่ายทอดสู่ลูก อันจะเป็นพื้นฐานสำคัญของการสังเกต และโต้ตอบอย่างเหมาะสมของเด็ก

1. การเติบโตของเด็กกินนมแม่ จะแตกต่างจากเด็กกินนมผสม ทั้งนี้ เด็กที่ได้กินนมแม่อย่างเหมาะสม จะเติบโตเร็วในช่วงแรกโดยเฉลี่ยประมาณ 6 เดือน

2. แม่ทุกคนมีปริมาณน้ำนมมากพอที่จะเลี้ยงลูก อย่างกังวลหากบีบน้ำนมแม่ไม่ออกใน 2-3 วันแรกหลังคลอด เพราะในระยะนี้น้ำนมแม่ยังมีปริมาณไม่มากนัก แต่จะมีมากพอสำหรับลูก ขอเพียงแค่คุณแม่ตั้งใจจะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เชื่อมั่นว่าตนเองต้องมีน้ำนมพอทำตัวเองให้ผ่อนคลายไม่เครียด พยายามอดทนต่อความเหนื่อยที่ให้ลูกดูดนมทุก 2-3 ชั่วโมง อดทนต่อการเจ็บหรือเสียวมดลูกขณะลูกกำลังดูดนม เพราะฮอร์โมนอ็อกซิโตซิน ที่ช่วยเพิ่มสัญชาตญาณความเป็นแม่ จะส่งผลทำให้มดลูกหดตัวเช่นกัน

3. เทคนิคสำคัญสู่ความสำเร็จของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่คือให้ลูก ดูดเร็ว โดยให้ลูกดูดนมทันทีในห้องคลอด ดูดบ่อย ทุก 2-3 ชั่วโมง ดูดถูกวิธี คือปากลูกงับให้ถึงลานนม สังเกตได้จากปากลูกจะบาน คางลูกแนบหน้าอกแม่ ดั้งจมูกชิด หรือเกือบชิดหน้าอกแม่

4. เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนแรก ไม่ต้องกินน้ำ หรืออาหารอื่น เป็นข้อแนะนำขององค์การอนามัยโลก ร่วมกับองค์การยูนิเซฟ ซึ่งได้จากการรวบรวมผลวิจัยจากประเทศต่างๆ และสรุปเป็นข้อแนะนำในคู่มือการให้อาหารทารก (Global Strategy of Infant and Child Feeding) เมื่อปี 2546 ว่า ทารกแรกเกิดทุกคนควรได้กินนมแม่อย่างเดียวไปจนอายุครบ 6 เดือน แล้วจึงให้นมแม่ร่วมกับน้ำ และอาหารอื่นที่เหมาะสมตามวัย จนลูกอายุ 2 ปี หรือนานกว่านั้น โดยอาหารเสริมที่จัดให้ลูกควรเป็นอาหารที่ผลิตเองในครัวเรือน สำหรับการให้นมแม่โดยไม่ให้น้ำ ซึ่งขัดแย้งกับวิธีปฏิบัติของแม่ส่วนใหญ่ในประเทศไทยนั้น เหตุผลสำคัญที่ไม่จำเป็นต้องให้ลูกกินน้ำ คือ ในนมแม่มีน้ำเป็นจำนวนมากพอที่เด็กต้องการ และการให้เด็กกินน้ำหลังจากการกินนมแม่จะลดสารต้านการอักเสบที่มีในนมแม่เพราะน้ำจะไปล้างสารต้านการอักเสบที่ลูกได้รับจาการกินนมแม่ที่เคลือบในปากลูกหลังจากลูกินนมแม่

5. ไม่จำเป็นต้องเช็ดถู ทำความสะอาดหัวนมก่อนให้ลูกดูดนมแม่ แต่ควรจะดูว่าหัวนมตนเองมีขนาดสั้น ยาว หรือใหญ่กว่าปกติขณะตั้งครรภ์ เพราะหัวนมที่สั้น ยาว หรือใหญ่กว่าปกติอาจทำให้ลูกดูดนมแม่ได้ไม่ค่อยถนัด ทั้งนี้หากแม่มีความยาวหัวนมสั้นกว่าปกติ สามารถแก้ไขได้ขณะตั้งครรภ์ เพื่อให้ลูกดูดนมแม่ได้ง่ายหลังคลอด (ความยาวหัวนมปกติ คือ 0.5-6 เซนติเมตร)

6. แม่ที่ติดเชื้อ HIV ไม่ควรให้ลูกกินนมแม่ เพื่อลดโอกาสการผ่านเชื้อ HIV จากแม่สู่ลูก

7. การใช้มือบีบน้ำนมเก็บไว้ให้ลูกดีกว่าใช้เครื่องปั๊มนม เพราะนอกจากจะสะดวก และประหยัดแล้ว การบีบน้ำนมด้วยมือ จะทำให้ได้ปริมาณน้ำนมที่มากกว่าการใช้เครื่องปั๊ม

8. น้ำหนักกลับมาเหมือนเดิมได้ แม่ที่ให้ลูกดูดนมแม่ จะมีรูปร่างและน้ำหนักกลับมาเป็นปกติดเหมือนตอนก่อนท้อง เมื่อลูกอายุประมาณ 6 เดือน ดังนั้น แม่ไม่จำเป็นต้องลดปริมาณอาหารเพื่อควบคุมน้ำหนักแต่หลีกเลี่ยงการกินอาหารที่จะทำให้แม่อ้วนเท่านั้น

1. การเลี้ยงลูกไม่ถูกวิธี เพราะจำกัดการโต้ตอบกับเด็กไว้เพียงการอุ้มลูกดูดนมแม่เท่านั้น คุณแม่มือใหม่หลายท่าน จะมีความรู้สึกเป็นห่วงกลัวลูกไม่อิ่ม ดังนั้น เมื่อลูกตื่น หรือร้อง จะคอยเอาลูกมาอุ้ม และให้กินนมแม่โดยลืมปล่อยลูกวางไว้กับเบาะเพื่อให้ฝึกคืบหรือพลิกคว่ำพลิกหงาย รวมถึงไม่ได้ฝึกให้ลูกคว้าของ จับของ หรือสิ่งต่างๆ รอบตัว ดังนั้น ความฉลาดที่ลูกได้มาจากพ่อแม่ และได้เสริมจากการกินนมแม่ เมื่อได้รับการฝึกฝน ก็จะไม่ได้รับการพัฒนาเต็มศักยภาพตามที่ควรจะเป็น ทำให้ดูเหมือนเด็กที่กินนมแม่บางคน พัฒนาการช้ากว่าปกติ

2. หัวนมแตก ขณะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เพราะท่าอุ้มไม่ถูกวิธีขณะให้ลูกดูดนม คุณแม่ที่ให้ลูกดูดนมแม่ แล้วพบว่า ต่อมาเกิดมีแผลที่หัวนมให้ระวังว่าจะเกิดจากการให้ลูกดูดนมโดยปากลูกงับไม่ถึงลานนม ทำให้เกิดการเสียดสีของเหงือกลูก กับผิวหนังที่นมแม่ขณะที่ลูกดูดนมแม่ วิธีแก้ คือ ประคองคอลูก แล้วส่งศรีษะลูกมาให้ชิดกับหน้าอกแม่เพิ่มขึ้นเพื่อให้ปากลูกงับลานนม จะช่วยลดโอกาสการมีแผลเพิ่มที่หัวนม สำหรับผิวหนังแม่ที่เป็นแผลไปแล้วนั้น รักษาโดยเอาน้ำนมแม่มาป้ายที่แผล แล้วผึ่งให้แห้งทำซ้ำได้เป็นระยะ จนกว่าแผลจะหาย ไม่จำเป็นต้องใช้ยาทา หรือยากินแก้อักเสบ

1. การดูแลตัวเอง ทั้งอาหารกายและอาหารใจ การดูแลตัวเองของแม่ขณะให้นมลูกเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะความเหนื่อย ความหิว และความเครียดจะทำให้การผลิตน้ำนมลดลง ดังนั้น ควรกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยมีปริมาณอาหารที่กินแต่ละมื้อ มากกว่าปริมาณอาหารที่กินก่อนท้องประมาณ 1 เท่าครึ่งในกรณีที่แม่น้ำหนักตัวปกติตอนก่อนท้อง (ไม่อ้วนหรือผอมเกินไป) ควรกินน้ำ โดยเฉพาะน้ำอุ่นเป็นระยะเพื่อเพิ่มปริมาณน้ำนม โดยอาจจะดื่มน้ำ 1 ถ้วย ก่อนมื้อที่ลูกจะดูดนมแม่ หรือ ก่อนแม่บีบน้ำนม พยายามทำจิตใจให้ผ่อนคลายไม่เครียด ด้วยวิธีที่ตนเองถนัด เช่น ฟังเพลง เป็นต้น เพื่อช่วยให้การผลิตน้ำนมแม่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

2. บีบน้ำนมแม่เก็บไว้ ทุกครั้งที่หน้าอกคัด ในกรณีที่ลูกไม่สามารถดูดนมแม่ได้ เพื่อช่วยให้เกิดการผลิตน้ำนมแม่อย่างต่อเนื่อง ตลอดเวลา

3. ฝึกการให้ลูกดูดนม ทั้งท่านั่ง และท่านอน เพื่อช่วยให้แม่ไม่ต้องทรมานกับการนั่งให้นมลูกในช่วงกลางคืนซึ่งเป็นเวลาที่คุรแม่เองก็ง่วงเช่นกัน

4. เอื้อโอกาสสามีเข้ามามีส่วนร่วมในการเลี้ยงลูก คุณแม่หลังคลอดส่วนใหญ่มีแนวโน้มจะกอดลูกไว้กับตัวอยู่แล้วและโดยธรรมชาติ เด็กจะหลับนานและหลับทันทีเมื่อกินอิ่มตื่นเพราะหิว จึงควรเปิดโอกาสให้คุณพ่อเข้ามามีส่วนร่วมในการเลี้ยงลูกตั้งแต่แรก ด้วยการสัมผัสลูก พูดคุยกับลูก และเล่นกับลูก เวลาลูกตื่น ขณะรอที่จะกินมื้อใหม่ นอกจากนี้การที่คุณพ่อเข้ามาช่วยดูแลแม่ เช่น นวดหลัง นวดคอ และนวดไหล่แม่ จะช่วยสร้างความผ่อนคลายในตัวแม่ และพร้อมที่จะอุ้มลูกให้ดูดนมแม่อย่างไม่ย่อท้อ

1. ท่าอุ้มของแม่ที่เหมาะสมและถูกวิธีจะทำให้ลูกได้ดูดนมได้ลึก ดูดบ่อย 2-3 ชั่วโมง

2. การดูดนมในระยะแรกให้ทารกดูดกระตุ้นเต้านมทั้งสองเต้า และให้ดูดสลับข้างครั้งละ 15-20 นาที ควรดูดให้เกลี้ยงเต้าก่อนที่จะเปลี่ยนไปดูดอีกข้าง เพราะนมแม่ส่วนหลังจะมีไขมันมากกว่าน้ำนมส่วนหน้า

3. ในระยะให้นมลูก แม่ต้องบำรุงตนเองรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ และเพิ่มมากขึ้นจากคนปกติอีกประมาณ 500 กิโลแคลอรี หรือเทียบเท่านม 2 แก้ว หรือก๋วยเตี๋ยวเพิ่ม 1 ชาม

นม 1 แก้ว

4. ขณะลูกดูดนม แม่ควรทำจิตใจให้สบาย ไม่เครียด ฟังเพลงเบาๆ

5. แม่ควรพักผ่อนให้เพียงพอ

1. คลินิกนมแม่ ชั้น 10 อาคารสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี

2. คลินิกนมแม่ โรงพยาบาลศิริราช

3. โรงพยาบาลสังกัดกรุงเทพมหานคร (รพ.วชิระ, รพ.กลาง, รพ.เจริญกรุงประชารักษ์, รพ.ตากสิน)

4. ห้างสรรพสินค้าตั้งฮั่วเส็งทุกสาขา

5. ห้างบิ๊กซี

6. ห้างคาร์ฟู

7. ร้านไม้น้ำ ในห้างสรรพสินค้า The Mall สาขาบางกะปิ

1. นมที่เก็บในช่องแช่เย็นธรรมดา ให้นำมาวางไว้นอกตู้เย็นเพื่อให้หายเย็น หากต้องการประหยัดเวลาสามารถแช่น้ำอุ่น (ไม่ใช่น้ำร้อนจัด หรือเข้าไมโครเวฟ เพราะถุงอาจแตกและภูมิต้านทานในน้ำนมแม่จะสูญเสียไป)

2. นมที่เก็บในช่องแช่แข็ง ให้ใช้นมเก่าก่อน เมื่อจะนำมาใช้ให้ย้ายลงมาไว้ในช่องธรรมดา 1 คืน ให้ละลาย

3. นมที่ละลายหลังแช่แข็งแล้ว ไม่ควรนำไปแช่แข็งอีก

4. นมที่กินไม่หมด ให้ทิ้งไป ไม่เก็บไว้กินต่อ

1. ใส่น้ำนมแม่ในถ้วยประมาณครึ่งถ้วย

2. ประคองลูกให้อยู่ในท่านั่งตัวตรง หรือครึ่งนั่งครึ่งนอนบนตักของผู้ป้อน ถ้าลูกดิ้นมากอาจต้องห่อตัวลูกให้แน่นหนา เพื่อป้องกันลูกปัดถูกถ้วยจนนมหก

3. วางปากถ้วยบนริมฝีปากล่างของลูก เอียงถ้วยให้น้ำนมสัมผัสริมฝีปากลูก ลูกจะจิบน้ำนมแม่เข้าปากเอง อย่าเทน้ำนมเข้าปากลูกเพราะลูกอาจสำลักได้

4. ให้เวลาลูกได้พักเป็นระยะ

1. ระวังเรื่องความสะอาด ควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนเสมอ

2. หามุมสงบ ผ่อนคลาย จะช่วยเพิ่มการหลั่งของน้ำนม

3. นวดเต้านมเป็นวงกลมไปรอบๆ ตามด้วยการบีบเบาๆ เริ่มจากบริเวณขอบนอกของเต้านมมายังบริเวณหัวนมแม่อาจประคบเต้านมด้วยผ้าชุบน้ำร้อน 3-5 นาที ก่อนนวดเต้านม จะทำให้น้ำนมไหลดีขึ้น

4. กระตุ้นหัวนมเบาๆ โดยการใช้นิ้วดึงหรือคลึงหัวนม

5. บีบน้ำนมออก โดยใช้นิ้วหัวแม่มือวางบนลานหัวนมด้านบน ส่วนนิ้วที่เหลือวางด้านตรงข้าม กดเข้าหาทรวงอกก่อนแล้วค่อยๆ บีบนิ้วเข้าหากัน น้ำนมแม่จะไหลออกมา

6. ทำซ้ำใหม่ กด-บีบ-ปล่อย เป็นจังหวะไปรอบๆ โดยย้ายตำแหน่งที่วางนิ้วไปบริเวณรอบเต้านม เพื่อให้น้ำนมไหลออกจากกระเปาะน้ำนมทุกอัน

7. เก็บใส่ภาชนะที่เตรียมไว้ ทำความสะอาดภาชนะสำหรับใส่น้ำนมให้สะอาดทุกครั้งก่อนใช้

8. เมื่อบีบน้ำนมเสร็จแล้ว ให้ใช้น้ำนม 2-3 หยด ป้ายหัวนมแต่ละข้าง ปล่อยให้แห้งแล้วจึงใส่ยกทรง

1. ประคบน้ำอุ่นจัดอย่างน้อย 10 นาที เพื่อลดอาการปวด คัด ตึง

2. บีบน้ำนมออก จนลานหัวนมนิ่มด้วยมือหรือใช้ Electric breast pump และให้ลูกดูด

3. ให้ลูกดูดนมบ่อยๆ ดูดถูกวิธีและมีประสิทธิภาพ

4. นอนพัก เพื่อเป็นการคลายเครียด

5. ให้ยา Paracetamol ลดอาการคัดเจ็บได้ (ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนใช้ยา)

1. 3 ด จงจำไว้ ดูดเร็ว ดูดบ่อย ดูดถูกวิธี ช่วยไม่ให้เต้านมอักเสบได้ค่ะ

2. ใส่เสื้อชั้นในที่ไม่คับจนเกินไป ขอบไม่ควรแข็ง เพราะการอึดอัดทำให้เลือดลมเดินไม่สะดวกเป็นบ่อเกิดการอุดตัน

3. ไม่ควรใช้เครื่องปั๊มนมที่มีความแรงเกินไป เพราะจะทำให้หัวนมชาและแตกเป็นแผล (ถ้ามีอาการแตกให้หยุดใช้ทันที รักษาให้หายแล้วค่อยกลับมาใช้ใหม่)

4. ให้ลูกดูดทั้งลานนม การดูดนมถูกวิธีช่วยลดอาการอักเสบจากนมคัดได้

5. ควรหลีกเลี่ยงการถูสบู่บริเวณลานนม เพราะจะทำให้ผิวแห้ง

6. ถ้าใช้ผ้าซับน้ำนมควรเปลี่ยนให้บ่อย กันการติดเชื้อที่เต้า

7. ระหว่างให้นมลูก ใช้นิ้วนวดคลึงเบาๆ บริเวณที่มีก้อนแข็ง เพื่อไม่ให้ท่อน้ำนมอุดตัน

8. การใช้น้ำอุ่นประคบเวลาที่เกิดการอุดตัน ก็เป็นวิธีง่ายๆ ที่ได้ผล

1. ให้ลูกดูดนมแม่ในท่าที่ถูกต้อง จมูก แก้ม และคางของลูกควรสัมผัสกับเต้านม ริมฝีปากของลูกควรแบะออกเหมือนปลา

2. ถ้าเต้านมของคุณแม่คัด ให้บีบน้ำนมออกมานิดหน่อย เพื่อให้เต้านมนิ่มขึ้น

3. เริ่มให้ลูกดูดนมจากข้างที่เจ็บน้อยที่สุดก่อน ถ้าทั้งสองข้างเจ็บเหมือนกัน ให้เอาผ้าชุบน้ำอุ่นมาประคบและนวดเต้านมเบาๆ เพื่อให้น้ำนมเริ่มไหลออกมา

4. ถ้าจำเป็นต้องให้ลูกดูดนมบ่อยขึ้นทุก 1-2 ชั่วโมง ควรลดเวลาที่จะดูดให้สั้นลงเหลือประมาณ 10-15 นาทีหรือจนกว่าเต้านมจะนิ่ม

5. อุ้มลูกให้กระชับกับหน้าอกเพื่อไม่ให้ลูกดึงหัวนม และอย่าลืมลดแรงดูดของลูกออกก่อนที่จะเอาหัวนมออกจากปากลูก

6. ไม่ต้องล้างหัวนมก่อนให้ลูกดูดนม เพราะการล้างด้วยน้ำเปล่าบ่อยๆ สามารถทำให้ผิวแห้งได้

7. หลังการให้นมลูกทุกครั้ง บีบน้ำนมเหลืองหรือน้ำนมแม่ทาบนลานนมและหัวนมทั้งสองข้างหลังการให้นมลูกทุกครั้ง แต่ถ้าอยากให้ผิวชุ่มชื้น คุณแม่อาจใช้ลาโนลินเล็กน้อยก็เพียงพอแล้ว อย่าใช้สบู่ ครีม หรือน้ำมัน

• เยื่อบุทางเดินอาหารยังไม่แข็งแรงและยังมีช่องว่างระหว่างเซลล์กว้างกว่าปกติ
• น้ำย่อยอาหารยังไม่เพียงพอ
• สารภูมิคุ้มกันที่จะคอยดักจับของแปลกปลอม ยังมีไม่พอ

1. เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว เป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน

2. ถ้าลูกมีอาการแพ้ เช่น มีผื่นคัน ในช่วงที่ให้นมลูก แม่ควรหลีกเลี่ยงกินอาหารที่แพ้ง่าย เช่น ไข่ นมวัว ถั่วลิสง

3. เริ่มให้อาหารอื่นเสริมแก่ลูกหลังอายุ 6 เดือน โดยเริ่มจากอาหารที่มีโอกาสก่อภูมิแพ้น้อยก่อน เช่น ข้าวบด กล้วยครูด ฟักทอง เนื้อไก่ ไข่แดง

4. ถ้าครอบครัวมีกรรมพันธุ์เป็นโรคภูมิแพ้ ควรชะลออาหารแพ้ง่าย เช่น ไข่ขาว ถั่ว ปลา โดยพิจารณาให้อย่างน้อยหลังลูกอายุ 1 ปี

5. ป้องกันลูกจากสิ่งแวดล้อมที่แพ้ง่าย เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ ขนแมว ขนสุนัข ฯลฯ

1. ลูกอ้าหาหัวนม (searching)

2. ลูกดูด (sucking)

3. ลูกกลืนน้ำนม (swollowing)

4. prolactin reflex (เป็น reflex จากร่างกาย) ยิ่งลูกดูดมากร่างกายจะหลั่งโปรแลคตินมาก ทำให้มีการผลิตน้ำนมมากขึ้น

5. Oxytocin reflex (เป็น reflex จากจิตใจแม่) ถ้าแม่มีอารมณ์ดีไม่เครียด จะยิ่งทำให้การไหลของน้ำนมเป็นไปด้วยดี

1. ทำให้ร่างกายหลั่งโปรแลคตินเพิ่มขึ้น

2. มีการหลั่งออกซิโตซินจากต่อมพิทูอิทารี ซึ่งมีผลทำให้น้ำนมเคลื่อนที่จากถุงน้ำนมมายังท่อน้ำนมแล้วมาที่ลานหัวนม จากนั้นน้ำนมก็จะไหลเข้าปากลูก และฮอร์โมนนี้ทำให้มดลูกหดตัว ช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วอีกทางหนึ่งด้วย

• อย่าให้ลูกดูดนมแม่จากขวดตอนที่ลูกร้องหิวจัดๆ เพราะแกจะโมโหและหงุดหงิดจนไม่ยอมกิน ให้ก่อนสัก 15 นาทีก่อนที่จะถึงเวลาที่เคยดูดนมแม่เป็นปกติ หรือขณะที่กำลังหลับๆ อยู่ใกล้จะตื่น (สังเกตจากการขยับตัว ขยับปากจุ๊บๆ จั๊บๆ เหมือนจะตื่น)

• ให้ผู้อื่นเป็นคนป้อน คุณแม่ควรจะหลบไปห่างๆ (ไม่ต้องยืนลุ้นอยู่ใกล้ๆ ถึงลูกมองไม่เห็น แต่ก็ได้กลิ่นแม่ เพราะเด็กมีสัญชาตญาณค่ะ) ไม่งั้นลูกจะไม่ยอมกิน

• ลองเปลี่ยนท่าอุ้ม ที่ไม่ใช่ท่าอุ้มที่เหมือนแม่อุ้มดูดนมเพราะเด็กบางคนจะจำและเรียนรู้ว่า ถ้าอุ้มท่านี้จะต้องได้ดูดจากอกแม่ อาจจะให้นอนในเปล หรือที่นอนแทนขณะที่ป้อน

• เด็กบางคนก็ชอบให้มีการเคลื่อนไหวเป็นจังหวะ ลองนั่งเก้าอี้โยก หรือแกว่งชิงช้าขณะที่ป้อน

• ลองเปลี่ยนจุกนมหลายๆ แบบ เลือกอันที่นิ่มๆ และมีความยืดหยุ่นมากๆ คล้ายหัวนมแม่

• อย่าให้จุกนมเย็นเกินไป ถ้าเอาออกมาจากตู้เย็น ให้แช่น้ำอุ่นก่อน

• ในครั้งแรก ลูกอาจจะดูดได้ไม่มาก ค่อยๆ ลองทุกวัน เมื่อชินก็จะดูดได้มากขึ้น