คุณแม่ที่กำลังให้นมลูกอยู่ ถ้าต้องเจอะเจอกับปัญหาเต้านมอักเสบ คงสร้างความรู้สึกเจ็บปวดและกังวลใจให้กับคุณแม่ไม่น้อยเลยใช่มั้ยค่ะ
วันนี้เรามาทำความรู้จักกับเต้านมอักเสบกันค่ะว่ามีสาเหตุมาจากอะไรได้บ้าง แล้วคุณแม่จะป้องกันและดูแลรักษาได้อย่างไร จาก คุณมีนะ สพสมัย พยาบาลที่มีประสบการณ์และมีความเชี่ยวชาญในการให้นมแม่ค่ะ
เต้านม
อักเสบได้อย่างไร
ถ้าคุณแม่เริ่มมีอาการเหล่านี้ พึงระวังไว้เลยค่ะเพราะนั่นเป็นที่มาของเต้านมอักเสบ
1. ท่อน้ำนมอุดตัน หรือน้ำนมเกิดการคั่งค้างอยู่ในเต้านมเกินไป จนทำให้เกิดอาการบวมแข็งซึ่งอาจมีสาเหตุมาจาก..
- ลูกดูดนมน้อยเกินไปหรือไม่บ่อยพอ
- คุณแม่อาจจะลืม หรือเว้นระยะหารให้นมนานเกินไป และติดต่อกันหลายครั้งจนอักเสบ
- เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านการเติบโตของลูก เช่น เป็นช่วงที่ลูกหลับนานขึ้นและคุณแม่ก็ไม่ได้ปลุกให้ลูกตื่นมากินนม
2. เต้านมติดเชื้อแบคทีเรีย เนื่องจากขณะที่ลูกดูดนม อาจดูดผิดวิธีจนทำให้หัวนมแตกเป็นแผลและทำให้เชื้อโรคเข้าไปในท่อน้ำนมได้
3. มีการกระตุ้นการสร้างน้ำนมมากกว่าการระบายออก เช่น ปั๊มนมบ่อยเกินไป
4. มีการกดทับของท่อนมจากการใส่เสื้อชั้นในที่คับเกินไป
อาการ
อักเสบ
ก่อนที่เต้านมจะอักเสบ คุณแม่จะมีอากรคัดตึงเต้านมค่ะ และถ้าไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกต้องอาการคัดตึงเต้านมจะค่อยๆ เพิ่มมากขึ้น เมื่อคลำดูจะพบก้อนแข็งในเต้านม (พอกดจะรู้สึกเจ็บ จึงต้องมีการล้างท่อน้ำนมด้วยการให้ลูกดูดนมบ่อยขึ้นและอย่าปล่อยให้เป็นมากจนถึงขั้นเต้านมบวมแดงร้อน และมีไข้ เพราะจะทำให้คุณแม่เพลียมากจนไม่สามารถจะให้นมลูกได้ ถ้าเป็นติดต่อกันนานประมาณ 1-2 สัปดาห์ ก็อาจทำให้เป็นฝีได้ค่ะ)
บรรเทา
เต้านมอักเสบ
หากคุณแม่พบว่าเต้านมเริ่มแข็ง ตึง และรู้สึกเจ็บ อย่าเพิ่งตกอกตกใจนะคะ เพียงให้ลูกดูดนมจากเต้าบ่อยขึ้น อย่างน้อยทุก 2-3 ชั่วโมง หรือบ่อยมากกว่านั้น หรือถ้ามีน้ำนมค้างอยู่ในเต้าเยอะแล้วลูกไม่ยอมกิน บีบิทั้งนิดหนึ่งเพื่อระบายออกค่ะ
การประคบน้ำแข็งก็เป็นการช่วยบรรเทาอาการได้เช่นกัน และอีกวิธีหนึ่งที่ยังใช้ได้อยู่ คือ ใช้กะหล่ำปลีแช่เย็น ตัดก้านออกนิดหน่อย นำมาแปะไว้ที่เต้านมก่อนใส่เสื้อชั้นใน ซึ่งรูปร่างของใบกะหล่ำปลีนั้นพอเหมาะพอดีกับเต้านมเลยล่ะค่ะส่วนความเย็นจะช่วยบรรเทาอาการปวด บวมในเบื้องต้นได้ ส่วนใบกะหล่ำปลี มีคุณสมบัติช่วยลดปริมาณน้ำนมได้
ถ้าคุณแม่บรรเทาอาการด้วยตัวเองแล้วไม่หายควรรีบไปพบหมอภายใน 24 ชั่วโมง เพื่อคุณหมอจะให้ยาฆ่าเชื้อมากินระงับอาการ ซึ่งยาดังกล่าวจะไม่เป็นอันตรายต่อลูกค่ะ
8 วิธีป้องกัน
เต้านมอักเสบ
1. คาถา 3 ดูด เรียกนมแม่ คือ ดูดโดยเร็ว ดูดบ่อย และดูดถูกวิธี ท่องไว้ให้ขึ้นใจและต้องทำอย่างสม่ำเสมอ ช่วยไม่ให้เต้านมอักเสบได้ค่ะ
2. ควรสวมเสื้อชั้นในที่ไม่คับจนเกินไป และไม่มีขอบแข็ง เพราะจะทำให้อึดอัดหายใจไม่สะดวกทำให้การไหลเวียนโลหิตไม่ดี
3. ไม่ควรใช้เครื่องปั๊มนมที่มีแรงดูดมากเกินไป เพราะจะทำให้เต้านมชาและแตกเป็นแผลได้ (ถ้ามีอาการหัวนมแตกให้หยุดใช้ทันที และรอให้แผลหายดีก่อน จึงกลับมาใช้อีกครั้ง)
4. คอยสังเกตให้ลูกดูดนมให้ถูกวิธี ไม่ใช่ดูดเฉพาะตรงหัวนมเท่านั้น แต่ต้องดูดตั้งแต่ลานนมจะทำให้น้ำนมออกดีขึ้นค่ะ
5. ควรหลีกเลี่ยงการถูสบู่บริเวณหัวนม เพราะจะทำให้ผิวแห้ง
6. ควรเปลี่ยนแผ่นซับน้ำนมบ่อยๆ เพราะถ้าไม่เปลี่ยนจะทำให้เกิดเชื้อราได้
7. ระหว่างที่ให้นมลูก ใช้นิ้วนวดคลึงเบาๆ บริเวณที่มีก้อนแข็งๆ เพื่อไม่ให้ท่อน้ำนมอุดตัน
8. การใช้ผ้าขนหนูชุบน้ำอุ่นบิดหมาดๆ ประคบเต้านมขณะที่อุดตัน ก็เป็นอีกวิธีง่ายๆ ที่ใช้ได้ผลค่ะ
ผลกระทบกับลูก
สำหรับผลกระทบที่เกิดขึ้นกับลูก ก็คือคุณแม่อาจต้องหยุดให้นมลูกชั่วคราว ในกรณีที่คุณแม่รู้สึกไม่สบายตัว มีไข้สูง อ่อนเพลียมากจนไม่มีเรี่ยวแรงให้นมลูก ควรพักผ่อน ดื่มน้ำเยอะๆ เมื่อหายดีแล้วค่อยกลับมาให้นมลูกอีกครั้ง ระหว่างที่หยุดให้นมลูกควรบีบน้ำนมทิ้งครั้งละนิดหน่อย เพื่อเป็นการช่วยระบายน้ำนมออกจากท่อ หรือปั๊มเก็บไว้ก็ได้ค่ะ
เต้านมอักเสบ ไม่ส่งผลกระทบกับคุณภาพของน้ำนมแต่อย่างใด น้ำนมก็ยังคงมีความปลอดภัยอยู่เสมอ ดูดเมื่อ ไหร่ สดและใหม่เมื่อนั้นค่ะ
(update 9 กรกฎาคม 2007)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 25 ฉบับที่ 292 พฤษภาคม 2550 ]
|
