กินยาอย่างไรขณะให้นม


คุณแม่หลายท่านคงรู้สึกกังวลใจกับอาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นขณะให้นม ยิ่งถ้าต้องกินยาก็กลัวว่าจะส่งผลต่อลูกด้วย…แล้วจะทำอย่างไร


นมแม่…ระบบรักษาความปลอดภัยชั้นยอด

อันที่จริงกระบวนการผลิตน้ำนมของแม่จะมีระบบรักษาความปลอดภัยที่มีประสิทธิภาพสูงมากค่ะ เพราะกว่าที่น้ำนมจะออกมาได้จะต้องผ่านการกลั่นกรองจากผนังถึง 2 ชั้น คือ ผนังหลอดเลือดฝอย และผนังต่อมน้ำนม ปริมาณยาที่จะผ่านเข้าสู่น้ำนมแม่ได้จึงน้อยกว่า 1% เท่านั้นค่ะ

นอกจากนี้ร่างกายของลูกเองก็จะมีกระบวนการป้องกันพื้นฐาน เช่น น้ำลาย น้ำย่อย หรือเนื้อเยื่อคัดกรองต่างๆ ที่คอยป้องกันไว้อีกระดับหนึ่ง

ดังนั้นถ้าเจ็บป่วยธรรมดา ก็สามารถกินยาได้อย่างปลอดภัย ยกเว้นมีอาการเจ็บป่วยรุนแรง ที่ต้องได้รับยาเฉพาะทางก็อาจต้องหยุดให้นมลูกขณะใช้ยาค่ะ


ข้อระวัง เมื่อต้องใช้ยา

แม้ว่ายาจะผ่านเข้าสู่ร่างกายทารกได้ในปริมาณน้อยมากก็จริง แต่หากคุณแม่ใช้ด้วยความระมัดระวัง ไม่ปล่อยให้ยาผ่านเข้าไปได้เลย จะยิ่งดีกว่า จริงไหมคะ
  • หากเป็นหวัด คัดจมูก ควรจะบรรเทาด้วยตัวเองก่อน เช่น กินอาหารที่มีวิตามินซีสูง ดื่มน้ำเยอะๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ

  • ถ้าต้องไปพบคุณหมอ แจ้งให้ทราบว่ากำลังให้นมลูกอยู่ คุณหมอจะได้เลือกยาที่มีผลต่อการให้นมน้อยที่สุด

  • ปฏิบัติตามคำแนะนำของคุณหมอย่างเคร่งครัด เช่น ยาบางตัวต้องกินติดต่อกันจนหมด บางตัวต้องกินหลังอาหาร ขณะเดียวกันคุณแม่ก็ควรสังเกตอาการของลูกด้วย

  • ควรกินยาหลังจากให้ลูกกินนมเสร็จทันที หรือเลือกช่วงที่ลูกหลับนานที่สุดเพื่อช่วยลดโอกาสที่ยาจะผ่านน้ำนมไปสู่ลูก เพราะปกติยาจะมีปริมาณสูงสุดในกระแสเลือดหลังจากกินไปแล้วประมาณ 1-3 ชั่วโมง

  • ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อจะช่วยขับยาออกจากร่างกายได้ดีขึ้น

  • ถ้ามีอาการข้ออักเสบ เคล็ด ขัดยอก ควรใช้ยาทาภายนอกแทนยากิน

  • หากต้องใช้ยาที่ห้ามใช้ขณะให้นมลูก คุณแม่ควรบีบหรือปั๊มน้ำนมแช่แข็งเก็บไว้ให้ลูกล่วงหน้า ให้พอดีกับช่วงเวลาที่รักษานะคะ และระหว่างการรักษาตัวด้วยการกินยา (หยุดให้นมชั่วคราว) ก็ควรบีบหรือปั๊มน้ำนมในขณะนั้นทิ้ง เพื่อให้เต้านมผลิตน้ำนมต่อไปได้อีก

  • ถ้าจำเป็นต้องรักษาระยะยาว พูดคุยกับคุณหมอในรายละเอียดว่าจะหยุดให้นมแม่ชั่วคราวก่อน เพื่อกลับมาให้นมลูกอีกครั้ง หรือเลื่อนการรักษาไปก่อนแล้วรอให้ลูกหย่านม (ในกรณีที่สามารถเลื่อนการรักษาได้) หรือต้องหยุดตลอดไป

ยาที่ใช้ได้อย่างปลอดภัย

  • ยาแก้ปวด ลดไข้ พวก Paracetamol NSAID Ibuprofen Diclofenac

  • ยาแก้อักเสบธรรมดา ยาแก้แพ้ ลดน้ำมูก เช่น Antihistamine หรือ CPM

  • ยาลดกรดในกระเพาะอาหาร

  • ยาฉีดรักษาเบาหวาน (Insulin)

  • ยาคุมกำเนิดชนิด โปรเจสเตอโรน เช่น Minipill ยาฉีดคุมกำเนิด DPMA หรือ Depo-Provera

  • ยาปฏิชีวนะ พวก Amoxicillin Pennicillin Erythromycin คุณหมอมักจะสั่งให้เวลามีการอักเสบติดเชื้อ เช่น เวลาปวดบวม ท้องร่วง

  • ยาใช้เฉพาะที่ เช่น Ketokonozole, Miconazole, Clotrimazole ซึ่งต้องกินตามขนาดที่แพทย์สั่ง

ยาที่ห้ามใช้ขณะให้นมแม่

ยาผลที่อาจเกิดขึ้นในทารก
Amphetamineร้องกวน สั่น
Cocainเกิดพิษจากยา
Heroinอาเจียน
Cyclophosphamide กดภูมิต้านทาน เม็ดเลือดขาว
อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็ง
Cyclosporin และ Doxorubicin อาจกดภูมิต้านทาน
อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคมะเร็ง
Ergotamine อาเจียน ท้องเสีย ชัก
และอาจกดการสร้างน้ำนมด้วย
Methotrexate อาจกดภูมิต้านทาน เม็ดเลือดขาวต่ำ
อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคมะเร็ง
Phenindione ต้านการแข็งตัวของเลือด
Bromoceiptine กด Prolactin secretion จึงกดการสร้างน้ำนม
Lithium พบระดับยาในทารก 10-50%
ของระดับยาในแม่ ออกฤทธิ์ cAMP
ซึ่งมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของสมอง


ปริมาณยาจะเข้าสู่น้ำนมได้หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับ
ระดับยาในเลือดแม่ ถ้าระดับยาในเลือดแม่สูง ระดับยาในน้ำนมแม่ก็จะสูงตามไปด้วย

การละลายของยา ยาที่ละลายได้ดีในไขมัน จะซึมผ่านผนังเซลล์ เข้าสู่น้ำนมได้ดี เช่น ยาใช้รักษาโรคระบบประสาท

โมเลกุลของยา ยาที่มีน้ำหนักของโมเลกุลมาก เช่น ยารักษาเบาหวาน (อินซูลิน) จะไม่ผ่านเข้าสู่น้ำนมแม่เลย ส่วนยาที่มีน้ำหนักโมเลกุลน้อย เช่น พวกยาดองเหล้า ที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์จะผ่านเข้าสู่น้ำนมแม่ได้ดี

การดูดซึมเข้าสู่ทางเดินอาหารลูก ยาบางอย่างที่อยู่ในน้ำนมแม่ เมื่อเข้าสู่กระเพาะลูกก็จะไม่ถูกดูดซึมเข้าสู่ตัวลูก แต่จะถูกขับออกมา ซึ่งเป็นยาฉีดในกลุ่ม gentamicin

นอกจากเรื่องยาแล้ว การดูแลตัวเองเรื่องอาหารการกินขณะให้นมแม่ก็สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากันเลยค่ะ และถ้ารู้สึกไม่สบายอย่าลืมปรึกษาคุณหมอนะคะเอาใจช่วยคุณแม่ทุกท่านให้สุขภาพแข็งแรงไร้โรคภัย จะได้ไม่ต้องกินยาค่ะ.


(update 12 มิถุนายน 2007)
[ ที่มา.. นิตยสารรักลูก ปีที่ 25 ฉบับที่ 291 เมษายน 2550 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600