ช่วง 0-3 ขวบ ยังเป็นวัยที่ต้องหาเจ้าตัวเล็กไปรับวัคซีนหลักๆ ค่ะ เชื่อว่าตอนที่พาไปคุณพ่อคุณแม่คงวุ่นอยู่ไม่น้อย ก็แหม
กว่าจะพาลูกมาได้ ต้องคอยปลอบเสียงร้องโยเย แถมยังต้องช่วยคุณหมอจับไม่ให้ลูกดิ้นอีกต่างหาก เฮ้อ
แต่แค่นี้ยังไม่หมดหรอกนะคะ เพราะวัคซีนบางตัวพอฉีดปุ๊บอาการข้างเคียงก็มาปั๊บเลยค่ะ
เนื่องจากตัวยาของวัคซีน หรือตัวของลูกเองที่เกิดอาการแพ้ขึ้น เพราะฉะนั้นหลังจากที่ลูกได้รับวัคซีนแล้ว อาจมีอาการข้างเคียงเกิดขึ้น เช่น เป็นไข้ ผดผื่นขึ้นตามตัว เกิดฝีบริเวณที่ฉีด หรือหากแพ้วัคซีนตัวนั้นก็อาจเกิดการชักกระตุกหรือช็อกได้ค่ะ อย่างไรก็ตามอาการข้างเคียงจากวัคซีนโดยมากจะหายไปภายใน 3 วันหรือหนึ่งอาทิตย์ค่ะ
ฝีหลังรับวัคซีน
ฝีที่เกิดจากการฉีดวัคซีน ก็คือ วัคซีนป้องกันวัณโรค หรือ BCG ที่เจ้าตัวเล็กต้องฉีดตอนแรกเกิดนั่นเองค่ะ
บริเวณที่นิยมฉีดคือหัวไหล่ซ้ายหรือขวา สะโพกด้านซ้ายหรือขวา (โรงพยาบาลบางแห่งจะนิยมฉีดบริเวณสะโพก เพราะหากเกิดแผลเป็นขึ้นมาจะได้ไม่มีใครเห็น)
อาการที่เกิดคือ หลังจากฉีดวัคซีนไปแล้ว 1 เดือน จะพบว่ามีฝีขึ้นที่บริเวณที่ลูกฉีกวัคซีน หากฉีดตรงสะโพกก็อาจมีต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณขาหนีบด้วยค่ะ
วิธีดูแล
- ไม่ว่าขนาดของฝีจะเล็กหรือใหญ่ก็ห้ามสะกิดหรือบ่งฝีออกเด็ดขาด เพราะการทำเช่นนี้จะทำให้ฝีแตกและกลายเป็นแผลเฟะออกมา ทำให้การดูแลรักษายากลำบากยิ่งขึ้น
- หากฝีแตกแล้ว ต้องใช้แอลกอฮอล์ทาเช้าเย็น และควรดูแลเรื่องความสะอาดอย่างดี ทำเป็นประจำจนกว่าฝีจะแห้ง
- ในกรณีที่ฝีแตกบริเวณสะโพกคุณพ่อคุณแม่ควรเอาใจใส่มากขึ้น เพราะถือว่าบริเวณนี้จะทำความสะอาดยากที่สุดเวลาที่ลูกปัสสาวะและอุจจาระนั้น อาจมีสิ่งสกปรกเล็ดลอดไปติดแผลได้ ต้องคอยหมั่นทำความสะอาด และเช็ดแอลกอฮอล์เช้าเย็นเหมือนกับฝีที่ขึ้นบริเวณอื่น
- โดยปกติแล้วฝีแตกที่เกิดจากฉีดวัคซีนป้องกันวัณโรคนี้จะแห้งภายในหนึ่งสัปดาห์ และจะกลายเป็นแผลเป็นภายในเวลาประมาณ 3 เดือน หากเกินหนึ่งสัปดาห์แล้วฝียังไม่หาย ยังมีลักษณะเฟะหรือเปียกเหมือนเดิม ควรพาไปพบแพทย์ทันที เพราะอาจต้องให้ยาเพื่อช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นค่ะ
ไข้
ลูกมักจะมีไข้ และปวดบริเวณที่ฉีดหลังจากได้รับวัคซีนป้องกันโรคคอตีบบาดทะยัก และไอกรน แต่อาการมักจะไม่เกิน 3 วัน
วิธีดูแล
- ให้ยาแก้ปวดลดไข้ เช่น ยาพาราเซตามอล ประคบน้ำอุ่นบริเวณที่ปวด
ปวดข้อ ต่อมน้ำเหลืองโต
หากลูกมีไข้หลังจากที่ได้รับวัคซีน หัด หัดเยอรมัน คางทูม ซึ่งในกรณีนี้จะพบได้ไม่บ่อยนัก
วิธีดูแล
- ให้ยาตามอาการ เช่น ยาแก้ปวด ยานวด และห้ามออกกำลังกายอย่างหนักหากปวดข้อมากให้ไปพบแพทย์
- ส่วนต่อมน้ำเหลืองโตนั้น มักไม่มีอาการ และต่อมน้ำเหลืองจะค่อยๆ ยุบไปเองค่ะ
อาการผดผื่นขึ้น
อาการผื่นขึ้นตามตัวหลังรับวัคซีนคุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกังวลนัก เพราะจะหายไปเองในเวลาไม่นาน สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องทำคือดูแลรักษาความสะอาดและจัดหาเสื้อผ้าที่สวมใส่สบายๆ ให้ลูกค่ะ
อาการชักกระตุก
ถ้าหากลูกเกิดชักกระตุกหลังฉีดวัคซีน แสดงว่าลูกมีอาการแพ้วัคซีนตัวที่ได้รับอย่างรุนแรง เพราะฉะนั้นในการพาลูกไปรับวัคซีนชนิดนั้นครั้งต่อไป จะต้องบอกคุณหมอก่อนค่ะ และวัคซีนที่เด็กส่วนใหญ่แพ้ก็คือ วัคซีนที่ป้องกันโรคคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน
วิธีดูแล
- ขั้นแรกจับลูกให้นอนลงหรือประคองเอาไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกชักกระตุกหรือดิ้นไปชนอะไรรอบๆ ตัว
- จับศรีษะให้อยู่ในระดับต่ำนิดหนึ่งค่ะ หรือจัดให้ลูกนอนท่าตะแคงเพื่อป้องกันไม่ให้ลูกเกิดอาการสำลักน้ำลายตัวเอง
- คลายเสื้อผ้าให้หลวม เพื่อให้หายใจได้สะดวกและสบายตัว
- เรียกให้คนรอบข้างช่วย เพราะในสถานการณ์แบบนั้นคุณแม่คนเดียวอาจไม่พอ หรือคุณแม่อาจตื่นเต้นจนทำอะไรไม่ถูกค่ะ
- พาลูกมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงและภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ว่ามีร่วมด้วยหรือไม่
แต่ส่วนใหญ่แล้วอาการชักที่เกิดเพราะผลของการรับฉีดวัคซีนนั้น จะคลายได้เองค่ะ เนื่องจากมาพร้อมกับไข้ซึ่งภายหลังจากที่ลูกคลายจากการชักแล้ว คุณพ่อคุณแม่ควรให้ยาแก้ไข้กับลูก เช่น ยาพาราเซตามอล ปริมาณตามขนาดน้ำหนักตัวลูก คือ 10-15 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ให้ยาทุก 4 ชั่วโมง และควรเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นหรือประปาก็ได้ค่ะ
ไข้ที่เกิดจากการฉีดวัคซีนนั้นส่วนมากจะหายภายใน 3 วัน หากเกินกว่านั้นควรปรึกษาแพทย์ค่ะ
อาการของระบบทางเดินอาหาร
ลูกอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือ ร้องกวนเป็นพักๆ จากอาการปวดท้องหรือท้องเสีย แต่ก็จะพบได้ไม่บ่อยนักมักจะเกิดตามหลังจากที่ลูกได้รับวัคซีนโปลิโอ หรือวัคซีนป้องกันเชื้อโรต้าไวรัสซึ่งเป็นวัคซีนใหม่
วิธีดูแล
- ควรให้ยาตามอาการ เช่น ยาแก้อาเจียน ยาขับลมแก้ปวดท้อง ให้น้ำเกลือรับประทาน ในกรณีที่ท้องเสียร่วมด้วย หากอาการไม่ดีขึ้นควรพาไปพบแพทย์ค่ะ
อาการแพ้วัคซีนอย่างรุนแรง
การแพ้วัคซีนอย่างไม่รุนแรงไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยหรอกนะคะ อาการจะเกิดหลังได้รับวัคซีนทันที โดยส่วนมากเด็กจะร้องกรี๊ดๆ ตลอดเป็นเวลานาน ชักกระตุกอย่างรุนแรง หรือเกิดการช็อก หน้าซีดตัวซีด ร่างกายอ่อนปวกเปียก ความดันตก หากเกิดอาการแบบนี้ขึ้นแล้วหมอรักษาไม่ทัน อาจทำให้เสียชีวิตได้
แต่หากหลังรับวัคซีนแล้วไม่เกิดอาการในทันที แต่เกิดขึ้นที่บ้านก็ควรพาลูกมาพบหมอทันทีค่ะ
สำหรับหนูน้อยคนไหนที่เกิดอาการแพ้วัคซีนตัวพื้นฐานที่สำคัญๆ คุณพ่อคุณแม่ก็ไม่ต้องเป็นห่วงว่าลูกนั้นๆ เพราะคุณหมอจะจัดหาวัคซีนตัวพิเศษให้ ซึ่งมีเชื้ออ่อนลงจากวัคซีนปกติ ทำให้ลูกไม่เกิดอาการแพ้ค่ะ ส่วนราคาก็พิเศษเหมือนกันนะคะ เพราะจะมีราคาสูงกว่าวัคซีนปกติ 2-3 เท่าค่ะ
(update 31 สิงหาคม 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 281 มิถุนายน 2549 ]
|
