• นอนตื่นสายทั้งๆ ที่เมื่อคืนก็ไม่ได้นอนดึก
• นอนมาก ตื่นก็สาย แต่ทำไมไม่สดชื่น แถมมีอาการง่วงๆ ซึมๆ อีกต่างหาก
• หงุดหงิด อารมณ์เสียง่าย ความสามารถในการจำลดลง
• ตกบ่ายก็เกิดอาการหาว และอยากนอน

1. ชนิดไม่อันตราย ไม่ทำให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพเพียงแต่ก่อความรำคาญให้คนใกล้ชิดเท่านั้น

2. ชนิดอันตราย นั่นคือ หยุดหายใจขณะหลับ อันเนื่องมาจากมีการอุดตันของทางเดินหายใจขณะหลับ ภาวะอุดตันทางเดินหายใจส่วนบน และระบบประสาทส่วนกลางผิดปกติ

• เพศชาย นอนกรนประมาณร้อยละ 25
• เพศหญิง นอนกรนประมาณร้อยละ 15
• ในกลุ่มอายุมากกว่า 40 ปี เพศชายนอนกรนร้อยละ 50 ในขณะที่เพศหญิงนอนกรนร้อยละ 40
• ในกลุ่มคนทั่วไปที่นอนกรน พบว่าร้อยละ 1 หยุดหายใจขณะหลับ
• สำหรับในกลุ่มผู้ชายสูงอายุและอ้วน พบหยุดหายใจขณะหลับร้อยละ 10

1. อายุ ในคนที่มีอายุมาก เนื้อเยื่อต่างๆ ขาดความตึงตัว กล้ามเนื้อหย่อนยานรวมทั้งช่องทางเดินหายใจบริเวณคอแคบลง ลิ้นไก่และลิ้นตกไปบังทางเดินหายใจได้ง่าย

2. เพศ เพศชายมีอุบัติการณ์การนอนกรนและภาวการณ์หยุดหายใจขณะหลับจากการอุดตันทางเดินหายใจส่วนบนมากกว่าเพศหญิง เชื่อว่าฮอร์โมนของเพศหญิงมีส่วนทำให้กล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่ขยายช่องทางเดินหายใจ มีความตึงตัวที่ดีกว่า

3. ลักษณะโครงสร้างของกระดูกใบหน้า คนที่มีคางสั้นมาก กระดูกใบหน้าแบน จะมีผลทำให้ช่องทางเดินหายใจส่วนบนแคบกว่าปกติ

4. ความอ้วน ผู้ที่มีน้ำหนักมากจะมีการสะสมไขมันมากบริเวณลำคอและทรวงอก ทำให้ช่องทางเดินหายใจแคบลง การเคลื่อนไหวของหน้าอกแย่ลง

5. การดื่มสุรา ยาคลายเครียด และยานอนหลับ ทำให้กล้ามเนื้อมีอาการอ่อนแรง รวมถึงกล้ามเนื้อในลำคอ เกิดการอุดตันทางเดินหายใจได้ง่าย นอกจากนี้แอลกอฮอล์และยายิ่งมีผลกดการทำงานของสมองให้ช้ากว่าปกติ

6. การสูบบุหรี่ ทำให้ระบบทางเดินหายใจมีประสิทธิภาพแย่ลง

7. กรรมพันธุ์

1. การหยุดหายใจ หมายถึง สภาวะที่ไม่มีลมหายใจผ่านเข้า-ออกทางจมูก หรือปาก เป็นเวลาอย่างน้อย 10 วินาที

2. หายใจแผ่ว หมายถึง สภาวะที่มีลมหายใจผ่านเข้า-ออกทางจมูก หรือปากลดลงร้อยละ 50 หรือมากกว่าเป็นเวลาอย่างน้อย 10 วินาที โดยสังเกตได้จากการกระเพื่อมของทรวงอกและท้องลดลง

1. ความดันเลือดสูง เนื่องมาจากมีการหลั่งของสารบางชนิด เช่น สารอะดรีนาลีน ออกมาสู่ร่างกาย

2. ความดันในปอดสูงขึ้น เกิดภาวะหัวใจซีกขวาล้มเหลวได้

3. หัวใจเต้นผิดจังหวะ

4. โรคหัวใจขาดเลือด จากหลอดเลือดอุดตัน

5. โรคสมองขาดเลือด

6. ความสามารถทางด้านความคิดลดสมรรถภาพลง

7. บุคลิกเปลี่ยนแปลง

8.เพิ่มอัตราการเกิดอุบัติเหตุทางรถยนต์และทางด้านอุตสาหกรรมโรงงาน

1. นอนกรนเสียงดัง

2. รู้สึกนอนไม่เต็มตื่น อ่อนเพลียหลังตื่นนอน ทั้งที่มีเวลานอนเพียงพอ

3. ตื่นนอนตอนเช้ามีอาการปวดศรีษะร่วมด้วย

4. ง่วงนอนบ่อย หรือหลับง่ายในช่วงกลางวัน ขณะทำงานหรือเรียนหนังสือ จนถึงขั้นมีอันตรายเช่นอุบัติเหตุเกี่ยวกับรถยนต์ (หลับใน) หรืออุบัติเหตุเกี่ยวกับเครื่องจักรต่างๆ

5. ความคิดการอ่าน ความสามารถในจดจำลดลง

6. หงุดหงิดง่าย อารมณ์เสียบ่อยกว่าปกติ

7. ในเด็กอาจทำให้มีการเปลี่ยนแปลง ร่างกายไม่แข็งแรง ปัสสาวะรดที่นอน

1. การควบคุมน้ำหนัก

ในผู้ป่วยที่มีน้ำหนักเกินกว่ามาตราฐาน การพยายามลดน้ำหนักลง มีรายงานทางการแพทย์พบว่า ผู้ป่วยที่ลดน้ำหนักได้ร้อยละ 7.8 จะมีอัตราการนอนกรนลดลงถึงร้อยละ 30 ผู้ป่วยนอนกรนที่ลดน้ำหนักตัวลงจะมีเส้นผ่าศูนยืกลางของระบบทางเดินหายใจส่วนบนกว้างขึ้น นอกจากนั้นหรือในคนอ้วนที่ลดน้ำหนักจะทำให้สุขภาพด้านอื่นเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นด้วย

2. หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ และยากล่อมประสาท

แอลกอฮอล์และยากล่อมประสาทเป็นตัวกระตุ้นทำให้เกิดภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ในผู้ป่วยที่นอนหลับยากควรเลือกการดื่มสารที่มีกาเฟอีน

3. การนอน

ผู้ป่วยที่นอนหงายจะมีอาการกรนและหยุดหายใจขณะหลับได้บ่อยกว่านอนตะแคงหรือนอนคว่ำ ในสมัยก่อนมีการใช้ถุงใส่ลูกเทนนิส 3-4 ลูกติดไว้ด้านหลังของเสื้อนอนเพื่อบังคับให้ผู้ที่ใส่นอนตะแคง หรือนอนคว่ำ (sleep balltechnique)

4. การใช้เครื่องมือทางทันตกรรม

เครื่องมือทางทันตกรรมที่ใช้นี้จะมีลักษณะคล้ายๆ ฟันยางกันกระแทกของนักมวย แต่จะถูกดัดแปลงมาให้ปรับตำแหน่งของขากรรไกรล่าง ให้เคลื่อนมาทางด้านหน้ากว่าภาวะปกติ ทำให้บริเวณลิ้นเคลื่อนมาทางด้านหน้าด้วย

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้คือ ลักษณะอาการคอแห้งปากแห้ง มีอาการอักเสบของข้อกราม หรือในรายที่เครื่องมือชำรุด ชิ้นส่วนอาจตกเข้าไปในปาก ลำคอ หรือเป็นสิ่งแปลกปลอมในหลอดลมได้

5. การใช้เครื่องอัดอากาศเพื่อช่วยหายใจขณะนอนหลับ (CPAP)

เป็นวิธีป้องกันการตีบแคบของช่องลำคอ โดยใช้แรงดันอากาศเป็นตัวถ่วงไว้ การใช้ CPAP (continuous positive airway pressure) เป็นการรักษาแบบเร่งด่วนอีกวิธีหนึ่ง ดังนั้น การใช้ CPAP มีข้อบ่งชี้คือ

ก. อาการหยุดหายใจขณะหลับอย่างรุนแรงในระดับมีอันตราย

ข. ผู้ป่วยมีอาการระบบหายใจล้มเหลว

ค. ผู้ป่วยมีออกซิเจนในเลือดลดลงมากอย่างรุนแรง

ง. ผู้ป่วยมีอัตราเสี่ยงต่อการผ่าตัดสูง

จ. ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดและไม่ได้ผล

ฉ. ผู้ป่วยที่ไม่ต้องการรักษาโดยการผ่าตัด

โดยทั่วไปข้อห้ามในการใช้ CPAP มีได้ดังนี้

1. ช่องจมูกตีบตันมาก

2. แรงดันอากาศที่ใช้เปิดช่องทางเดินหายใจสูงเกินไป

3. ควรงดใช้ CPAP ชั่วคราว ในขณะที่มีการติดเชื้อในทางเดินหายใจ

4. มีลมรั่วเข้าช่องปอด

5. ผู้ป่วยปัญญาอ่อนหรือผู้ป่วยโรคจิต

ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นจาก CPAP มีบ้างเล็กน้อย เช่น

1. มีอาการระคายเคืองต่อเยื่อบุช่องจมูก พบได้ราวร้อยละ 50 ของผู้ป่วยที่ใช้ CPAP

2. มีอาการแสบตา เคืองตา ตาแห้ง จากกระแสลมรั่วจากหน้ากาก

3. ลมเข้ากระเพาะอาหารทำให้ท้องอืดโดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีหูรูดหลอดอาหารย่อย

4. นอนไม่หลับจากเสียงรบกวน รำคาญเครื่องมือที่ใช้

การใช้ CPAP สามารถแก้ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้นทางเดินหายใจได้มากกว่าร้อยละ 90 ในผู้ป่วยที่ทนต่ออุปกรณ์หน้ากากได้ ซึ่งมากกว่าร้อยละ 50 ของผู้ป่วยมักเลิกใช้หลังจากใช้ไม่ได้เกิน 3 เดือน

1. การผ่าตัดโพรง

2. การผ่าตัดภาวะตกแต่งเพดานอ่อนและลิ้นไก่

3. การผ่าตัดตกแต่งเพดานอ่อนและลิ้นไก่โดยใช้แสงเลเซอร์

4. การผ่าตัดเลื่อนขากรรไกรล่างเพื่อดึงกล้ามเนื้อของลิ้นมาทางด้าน

5. การผ่าตัดเลื่อนขากรรไกรบนและขากรรไกรล่างมา

6. การรักษาโดยการใช้คลื่นความถี่วิทยุ

7. การผ่าตัดเจาะคอ

1. กรนเสียงดัง อ้าปากหายใจ หายใจแรง จนบางครั้งเห็นว่ามีรอยบุ๋มบริเวณหน้าอกและคอขณะหายใจเข้า

2. พัฒนาการของสมองและร่างกายจะแย่ลง เพราะเกิดภาวะขาดออกซิเจนในขณะนอนหลับ

3. ฮอร์โมนเจริญเติบโต (ซึ่งมีการหลั่งออกมาในขณะหลับสนิท) มีปริมาณลดลงไม่เพียงพอ เนื่องจากการนอนหลับไม่ดี ทำให้ร่างกายของเด็กที่เป็นไม่โตเท่าที่ควรโดยเฉพาะมีความสูงน้อยกว่าเด็กปกติ

4. ปัสสาวะบ่อยในตอนกลางคืน หรือปัสสาวะรดที่นอนได้

5. หลับไม่สนิท นอนดิ้นไปดิ้นมา เหมือนนอนหลับไม่สบาย

6. ผวาตื่น หรือฝันร้าย

7. ในรายเด็กที่มีต่อมอะดินอยด์ใหญ่มาก จะอ้าปากเสมอเวลานอน ทำให้มีลักษณะกระดูกเพดานปากโก่งสูง ฟันหน้ายื่นเหยินออกมาจรผิดรูปได้ เนื่องจากเด็กหายใจเข้าออกผ่านทางปาก ไม่ค่อยหายใจทางจมูกซึ่งเป็นช่องทางหายใจตามปกติ

8. นั่งสัปหงกในห้องเรียน ไม่มีสมาธิในการเรียนความสามารถในการจดจำลดลง เรียนหนังสือไม่เก่งทั้งๆ ที่น่าจะเรียนได้ดีกว่านี้

9. หงุดหงิด ฉุนเฉียวง่าย เพราะหลับไม่พอ

1. ต่อมทอนซิล (ที่เห็นอยู่ข้างลิ้นไก่ในคอทั้งสองข้าง) มีขนาดโตมาก เพราะมีการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรังของบริเวณช่องคอ

2. ต่อมอะดินอยด์ (อยู่บริเวณด้านหลังโพรงจมูก) มีขนาดโต เพราะมีการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรังของบริเวณช่องจมูก รวมทั้งโพรงไซนัส

3. ภาวะจมูกอักเสบเรื้อรัง เช่น โรคภูมิแพ้ เพราะเป็นเหตุให้แน่นจมูก หายใจไม่สะดวกต้องอ้าปากช่วย ยิ่งทำให้นอนกรนได้มากขึ้น

4. ไซนัสอักเสบ โดยเฉพาะไซนัสอักเสบเรื้อรัง จะมีน้ำมูกขึ้น และจมูกบวม ทำให้หายใจทางจมูกไม่สะดวกจึงนอนกรนได้

5. ภาวะที่มีเนื้องอกในโพรงจมูก เช่น ริดสีดวงจมูกหรือมีผนังกั้นจมูกคด ซึ่งมักเกิดร่วมกับเยื่อบุจมูกบวมโตทำให้หายใจทางจมูกไม่สะดวกจึงนอนกรน

6. ในบางรายมีความผิดปกติแต่กำเนิด ทำให้กระดูกใบหน้าเล็ก หรือมีเนื้อเยื่อในทางเดินหายใจใหญ่ เช่น มีลิ้นโต เป็นสาเหตุให้มีภาวะอุดตันของทางเดินหายใจได้ขณะนอนหลับ