ระบบต่อไปที่ผมจะกล่าวถึงในครั้งนี้ ระบบทางเดินหายใจและระบบทางเดินปัสสาวะ เพื่อให้คุณแม่ได้ทราบว่าสองระบบนี้เป็นอย่างไร และจะมีความผิดปกติอะไรได้บ้าง
ระบบทางเดินหายใจ
อาจตรวจอัลตราซาวนด์พบความผิดปกติของระบบทางเดินหายใจ ที่เกิดจากการเจริญเติบโตของปอดที่ผิดปกติ โดยจะแบ่งชนิดที่ลักษณะที่พบถุงน้ำในปอดซึ่งมีขนาดเล็กประมาณ 2 - 5 มม. จนถึง 2 - 7 ซม. อยู่ภายในเนื้อปอด การพยากรณ์โรคนี้จะขึ้นอยู่กับชนิดของอาการที่เป็น โดยอาจพบร่วมกับ น้ำท่วมปอด และภาวะของ ทารกบวมน้ำได้ (Pleural Effusion)

ภาพที่ 1-2 แสดงภาพน้ำในช่องปอด
- ภาวะน้ำท่วมปอดของลูกน้อยในครรภ์ คือการมีของเหลวอยู่ในช่องปอดจากสาเหตุทางภูมิคุ้มกันหรือไม่ก็ได้ โดยจะเห็นน้ำเหลืองเป็นของเหลวในช่องปอดข้างเดียวหรือ 2 ข้าง หากพบว่าทารกมีภาวะน้ำท่วมปอด ควรตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะอื่นๆ ซึ่งจะพบร่วมกับ Down syndrome ได้
- ภาวะที่มีอวัยวะภายในขึ้นมาอยู่ในช่องปอด (Diaphragmatic hernia) เป็นความผิดปกติที่มีช่องเปิดที่กระบังลม (Diaphragm) ซึ่งเกิดเมื่ออายุครรภ์ได้ 9-10 สัปดาห์ ทำให้อวัยวะภายในช่องท้องเคลื่อนผ่านช่องดังกล่าวเข้าไปอยู่ในทรวงอกหรือตำแหน่งที่พบ โดยมากมักพบด้านซ้ายมากกว่าด้านขวา อวัยวะในช่องท้องที่อาจเคลื่อนเข้าไปในช่องปอดได้แก่ กระเพาะอาหาร ม้าม ลำไส้เล็ก ซึ่งมักเคลื่อนผ่านช่องทางด้านขวา
การวินิจฉัยเนื้อตับที่เคลื่อนเข้าไปในทรวงอกอาจยาก เนื่องจากเนื้อตับและเนื้อปอดสะท้อนคลื่นเสียงได้ใกล้เคียงกัน นอกจากนี้ยังเห็นเส้นรอยท้องเล็กลง อาจมองไม่เห็นในกระเพาะอาหาร และอาจพบครรภ์แฝดน้ำด้วย
ระบบทางเดินปัสสาวะ
เกิดความรุนแรงได้หลายตำแหน่ง มากหรือน้อยขึ้นกับความรุนแรงของการอุดตันแต่ถ้าได้รับการวินิจฉัยแต่เนิ่นๆ แล้วแก้ไขโดยเร็วจะช่วยให้พยากรณ์โรคดีขึ้น
- การอุดตันที่บริเวณกรวยไตกับท่อไต (Ureteropelvic junction obstruction) เป็นสาเหตุของ Hydronephrosis ซึ่งพบได้บ่อยที่สุด โดยทั่วไปถ้าวัดขนาดของกรวยไต (Renal pelvis) เกิน 10 มม. ถือว่าใหญ่ผิดปกติ หากวัดได้ 5 - 10 มม. ก็อาจเป็นข้อสังเกตชวนสงสัยว่ามีความผิดปกติทางโคมโมโซม โดยทั่วไปการอุดตันในระดับนี้มักไม่รุนแรงมาก และเปลี่ยนแปลงไม่รวดเร็ว หมอมักผ่าตัดแก้ไขได้ผลดีหลังคลอด
- การอุดตันบริเวณทางออกของกระเพาะปัสสาวะ (Bladder outlet obstruction) เป็นภาวะที่มีการอุดตันรุนแรงที่สุด พบได้บ่อยที่สุดในเพศชายลักษณะที่เห็นคือ กระเพาะปัสสาวะโป่งพอง มีผนังหนาขึ้น และอาจพบท่อปัสสาวะส่วนต้นขยายออก พบว่าทารกร้อยละ 95 ไม่สามารถอยู่รอดหลังคลอด
- สาเหตุของก้อนเนื้องอกที่ไตในเด็กแรกคลอด ที่พบได้บ่อยที่สุดเกิดจากการไม่เจริญของหน่วยไต การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงจะพบเป็นถุงน้ำเล็กใหญ่ที่ไม่เชื่อมต่อกัน อาจเห็นเนื้อไตที่ดีแทรกอยู่บ้าง ไตที่มีพยาธิสภาพดังกล่าวจะทำงานได้ไม่ดีแต่ส่วนใหญ่เป็นเพียงข้างเดียว ไตอีกข้างหนึ่งที่ปกติสามารถทำหน้าที่ขับปัสสาวะแทนได้ปริมาณน้ำคร่ำจึงมักปกติ
ภาพที่ 3-4 แสดงภาพถุงเนื้องอกที่ไตเด็ก
กรณีเป็นทั้งสองข้างจะพบ น้ำคร่ำน้อย (Oligohydramnios) ถ้าเกิดขึ้นเร็วตั้งแต่อายุครรภ์ย้อยๆ จะพบว่าไตมีขนาดเล็ก แต่หากเกิดเมื่ออายุครรภ์มากแล้วจะพบว่าไตมีขนาดใหญ่มากได้
ความผิดปกติในหลายๆ ระบบจึงเป็นสิ่งที่แพทย์ผู้ตรวจต้องใช้เวลาในการตรวจคุณแม่ต้องมีความรู้ในเรื่องที่ผมเขียนเพื่อจะได้ถามคุณหมอ และเข้าใจว่าระบบใดของลูกน้อยที่จะมีความผิดปกติได้บ้างไงล่ะครับ.
(update 20 พฤศจิกายน 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 285 ตุลาคม 2549 ]
|