มิติสัมพันธ์…ทักษะสำคัญของลูกวัย 1-3 ปี


วันนี้เรามาส่งเสริมทักษะทางด้านมิติสัมพันธ์ให้ลูกกันค่ะ เริ่มสงสัยแล้วใช่ไหมว่า มิติสัมพันธ์ คืออะไร และพ่อแม่จะสามารถส่งเสริมมิติสัมพันธ์ของลูกได้อย่างไรเรามีคำตอบให้ค่ะ


ความหมายของมิติสัมพันธ์

มิติสัมพันธ์ คือ ความสามารถในการรับรู้ตำแหน่งของสิ่งต่างๆ เมื่อเทียบกับตำแหน่งหรือจุดอ้างอิงจุดใดจุดหนึ่ง เช่น หากใช้ตัวลูกเป็นหลัก สิ่งที่อยู่รอบตัวลูกก็จะมีตำแหน่ง เช่นหน้า หลัง บน ล่าง ซ้าย ขวา เป็นต้น

คนที่มีทักษะด้านมิติสัมพันธ์ จะมีความสามารถในการมองเห็นความสัมพันธ์ของมิติต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ ที่ว่าง สถานที่และเวลา สามารถมองเห็นความเชื่อมโยงของสิ่งต่างๆ และสามารถวาดมโนภาพของความเชื่อมโยงให้เกิดขึ้นในใจ และถ่ายทอดออกมาให้คนอื่นรับรู้เป็นรูปธรรม หรือมีความสามารถในการมองเห็นพื้นที่ มองสิ่งต่างๆ ได้ในมิติที่หลากหลาย และรวดเร็ว

มิติสัมพันธ์ยังเกี่ยวกับชีวิตของคนเราตั้งแต่ตื่นนอน เช่น ตื่นนอนเราต้องลงจากเตียงทางด้านซ้ายมือ เพราะด้านขวามือติดผนัง เดินออกไปทางด้านหน้าเพื่อออกทางประตู เปิดประตูเข้าห้องน้ำ หยิบแปรงสีฟันที่อยู่บนอ่างล้างหน้าของตัวเอง การแต่งตัว การใส่เสื้อผ้า เป็นต้น เหล่านี้ล้วนอาศัยความรู้ด้านมิติสัมพันธ์ทั้งสิ้น


มิติสัมพันธ์กับทักษะอื่นๆ

ลูกน้อยจะมีทักษะด้านมิติสัมพันธ์ดี ต้องอาศัยองค์ประกอบจากทักษะด้านอื่นๆ ร่วมด้วย อาทิ การมองเห็น ความจำ การวิเคราะห์ การเคลื่อนไหว การกะระยะ

รวมถึงระบบต่างๆ ของร่างกายก็ต้องมีการทำงานที่พร้อมไม่ว่าจะเป็นกล้ามเนื้อมัดเล็ก มัดใหญ่ และการทำงานของสายตาที่ประสานกัน เป็นต้น

ในวัย 1-3 ขวบของลูกนั้น ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์กำลังก่อเป็นรูปเป็นร่าง เมื่อลูกอายุ 4-5 ปี จึงจะเริ่มเข้าใจมิติสัมพันธ์อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น เช่น เข้าใจว่า บนโต๊ะ ใต้โต๊ะ ด้านหน้า ด้านหลัง ซ้ายและขวาคืออะไร โดยจะเชี่ยวชาญมากขึ้น หรือมีทักษะเพิ่มขึ้นตามประสบการณ์ที่ได้รับจากการเลี้ยงดูและเติบโตไปตามวัย


มิติสัมพันธ์ ส่งเสริมได้ในชีวิตประจำวัน

ตั้งแต่ตื่นนอนตอนเช้าจนถึงเข้านอน คุณพ่อคุณแม่สามารถส่งเสริมทักษะด้านมิติสัมพันธ์ให้ลูกได้ด้วยการให้ลูกช่วยตัวเองตามพัฒนาการที่เหมาะสมของวัย เช่น กินข้าว กินน้ำ อาบน้ำ แต่งตัว เป็นต้น หรือสอดแทรกในกิจกรรมที่ลูกกำลังทำด้วยการพูดคุยกับลูก เช่น ในระหว่างที่ลูกกำลังกินอาหารก็ควรพูดกับลูกว่า

“พ่อวางแก้วน้ำไว้ด้านขวามือของหนู”
“หนูจับช้อนด้วยมือขวา จับส้อมด้วยมือซ้าย”
“ถ้าจะให้สะดวกเวลาดื่มน้ำ หนูลองเอื้อมมือขวามาหยิบแก้วน้ำที่อยู่ด้านขวามือสิจ๊ะ”

นอกจากจะเป็นการฝึกทักษะการช่วยเหลือตัวเอง ฝึกการทำงานของกล้ามเนื้อมัดเล็ก ฝึกการทำงานที่ประสานกันระหว่างสายตาและมือ ยังเป็นการเรียนรู้ด้านมิติสัมพันธ์ไปด้วย

นอกจากนี้คุณพ่อคุณแม่ยังส่งเสริมด้วยการชี้ชวนให้ลูกสังเกตสิ่งที่เห็นรอบตัว เช่น ถ้าลูกสนใจ “รถ” ของคุณพ่อที่จอดอยู่หน้าบ้าน ให้ชวนลูกไปดูรถ โดยพูดดังนี้ค่ะ

“เราไปดูด้านหน้ารถกัน”
“ไหนลองไปดูด้านข้างสิ”
“ไปดูด้านหลังรถด้วย”
“ลองดูทะแยงสิ”

แบบนี้ก็จะเป็นการพัฒนาสมองส่วนที่ควบคุมทางด้านมิติสัมพันธ์ และมิติการมองเห็นไปพร้อมๆ กัน


ของเล่น ส่งเสริมทักษะด้านมิติสัมพันธ์

ของเล่นแทบทุกชนิดล้วนส่งเสริมทักษะทางด้านมิติสัมพันธ์และที่สำคัญคือคนที่เล่นกับเด็กจะต้องคอยกระตุ้นให้เด็กสังเกตสิ่งต่างๆ รอบตัว เช่น ขณะที่ลูกสาวกำลังเล่นสนุกกับตุ๊กตาบาบี้อยู่คุณแม่ควรชี้ชวนให้ลูกดู พร้อมพูดกับลูกว่า

“ตุ๊กตาบาบี้มีผมอยู่ด้านบน”
“มีรองเท้าอยู่ด้านล่าง”
“มีกระดุมเสื้ออยู่ด้านหลัง”
“มีหัวเข็มขัดอยู่ด้านหน้า”
  • การเล่นต่อแท่งไม้ วางด้านบน หน้า ซ้าย ขวา

  • การเล่นจิ๊กซอว์ ควรเลือกขนาดและจำนวนชิ้นที่เหมาะสมกับวัย

  • เลโก้ที่มีสีแตกต่างกันชัดเจน จะช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ด้านมิติสัมพันธ์ได้เร็วขึ้น เพราะจะช่วยให้เด็กๆ สังเกตเห็นความแตกต่างได้ง่ายขึ้น

  • การวาดภาพ ก็เป็นการฝึกทักษะด้านมิติสัมพันธ์ให้กับเด็กได้เป็นอย่างดี แต่ไม่ควรเร่งรัดมากเกินไป เมื่อลูกเติบโตขึ้นและได้รับการส่งเสริมอย่างสม่ำเสมอ ก็จะช่วยให้ลูกรู้สึกสามารถถ่ายทอดออกมาได้ดีและชัดเจนมากขึ้น
ทั้งนี้การเล่นเพื่อมิติสัมพันธ์สำหรับเด็กๆ อาจไม่สามารถเรียนรู้ได้เองผ่านการเล่นคนเดียว หากคุณพ่อคุณแม่เล่นกับลูก คอยชี้แนะด้วยการพูดคุยอยู่ตลอดเวลา จะช่วยให้ลูกได้ฝึกการสังเกตอย่างง่ายๆ และการมองเห็น กระตุ้นสมองส่วนความจำ ส่วนความคิดวิเคราะห์ และกระตุ้นทักษะการทำงานทางรางร่างกายที่เกี่ยวข้อง เช่น กล้ามเนื้อมัดเล็ก กล้ามเนื้อมัดใหญ่ การมองเห็น สมองส่วนต่างๆ ดังกล่าวทำงานไปพร้อมๆ กัน


ลักษณะของคนที่มีมิติสัมพันธ์ดี
  • สามารถมองเห็นแง่มุมต่างๆ ได้
  • เห็นความสำคัญของพื้น
  • สามารถแสดงออกด้วยภาพ
  • สามารถจัดกลุ่มรูปแบบต่างๆ ในสมองได้
  • มีจิตนาการดี
  • อ่านแผนที่ แผนภูมิได้ดี
  • เรียนได้ดี ถ้าใช้จินตนาการ หรือใช้ความคิดอย่างอิสระ
  • ทำงานได้ดีด้วยสี เส้น และภาพ
  • ชอบที่จะวาด สร้าง ออกแบบ
  • ชอบทดลอง
อาชีพที่เกี่ยวข้องกับมิติสัมพันธ์ ก็เช่น นักเดินเรือ นักบิน ประติมากร ศิลปิน นักวาดภาพ สถาปนิก เป็นต้น


(update 5 สิงหาคม 2006)
[ ที่มา.. นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 280 พฤษภาคม 2549 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600