คุณพ่อคุณแม่เคยเห็นโฆษณาชิ้นหนึ่ง ที่เด็กสองคนแย่งตุ๊กตาหมีไหมคะ นี่ของหนูนะ นี่ของหนู ที่แย่งกันเอาเป็นเอาตายก็เพราะเป็นธรรมชาติของวัยเขาล่ะค่ะ ก็ตอนนี้ยังแบ่งของให้ใครไม่เป็นทุกอย่างคือของหนูหมด
ธรรมชาติวัย 1-3 ปี เป็นวัยแห่งการยึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง ทุกอย่างเป็นของเขาหมดและเขามีสิทธิ์ในของทุกชิ้น ครั้นจะหักดิบให้ลูกแบ่งของเล่นให้กับใครในช่วงนี้คงยากค่ะ แล้วจะบอกกันทื่อๆ ก็คงจะยากเช่นกัน เพราะถ้าบอกย้ำซ้ำบ่อยให้หนูแบ่งของเพื่อนอาจจะพานต่อต้านคิดว่าการแบ่งปันนี้ช่างแย่งของหนูเสียจริง ทำร้ายจิตใจหนูด้วย คุณแม่ควรค่อยๆ ฝึกและปลูกฝังให้ลูกรู้จักแบ่งปันเพื่อให้ลูกรับมือกับสถานการณ์จริงเมื่อเขาต้องเข้าโรงเรียนจะได้เข้ากับเพื่อนได้ไม่ยากยังไงล่ะคะ
งั้นไปดูสถานการณ์แต่ละบ้านกันค่ะว่าเทคนิคอะไรสอนให้หนูๆ เริ่มเรียนรู้เรื่องแบ่งปันกันบ้าง
เสนอทางเลือก
แม่รู้ว่าต้นน้ำอยากเล่นตุ๊กตา แต่แบ่งให้น้องต้นข้าวเล่นด้วยกันนะคะ ตุ๊กตาหมีกับตุ๊กตาปลานีโม ต้นน้ำจะให้น้องเล่นตัวไหนดีล่ะ
พี่ต้นน้ำใจดีจัง ต้นข้าวขอบคุณพี่ต้นน้ำด้วยครับ
คำพูดที่มีการเสนอทางเลือกจะทำให้เขา ไม่รู้สึกว่าแย่งของไปเพียงแต่แบ่งของที่เหลือให้ แล้วยังเสนอให้ได้รู้กติกาการเล่นด้วยว่าต้องแบ่งกันเล่น เล่นด้วยกันและสลับกันเล่น ค่อยๆ ทำค่ะ น้ำเสียงขณะพูดก็ต้อง อ่อนโยนและเชื้อเชิญให้เด็กอยากแบ่งปันจริงๆ ที่สำคัญเมื่อเด็กๆ ทำดีแล้วต้องชมเชย ให้กำลังใจเขาด้วยค่ะ
ชวนกันให้
น้องไทมาช่วยคุณแม่หยอดเงินทำบุญให้วัดกันดีกว่าค่ะ หรือ พ่อกับแม่จะเอาเสื้อผ้าที่ไม่ใช้แล้วไปบริจาค อาจชวนกันช่วยคัดเลือกเสื้อผ้า หรือของเล่นที่ไม่ใช้แล้ว และแม้อาจจะยังไม่ได้ให้ของที่เป็นของเขาเอง ถึงจะยังไม่เข้าใจเรื่องแบ่งปันเท่าไหร่นัก แต่วิธีนี้จะเป็นการสอนให้เห็นถึงการสละหรือให้ของที่มีอยู่ให้คนอื่นบ้าง จะได้ไม่ยึดติดกับตัวของตัวเองตั้งแต่เด็ก การมีส่วนร่วม บ้างก็ถือเป็นการปูพื้นฐานในการแบ่งปันได้ ทางหนึ่งค่ะ
แบบอย่างที่ดี
วันนี้แม่ฝนทำขนมชั้นเยอะแยะเลยจะแบ่งให้คุณป้าจ๋า หนูเอาไปให้คุณป้ากับแม่ นะคะ วัยนี้เป็นวัยแห่งการเลียนแบบเห็นคุณพ่อคุณแม่ทำอะไรก็ดีงามและทำตามอย่างไปหมดแหละค่ะ ดังนั้นการเป็นตัวอย่าง ทำให้เห็นจากของจริงใกล้ตัว ก็จะช่วยให้เด็กๆ ซึมซับและคุ้นเคยกับเรื่องของการแบ่งปันได้ง่ายขึ้น
"ให้และรับ" เป็นเรื่องธรรมดา
ให้ลูกรู้สึกดีกับการให้ด้วยวิธีง่ายๆ และเป็นเรื่องปกติ เมื่อซื้อขนมควรแบ่งให้ลูกเพื่อน หรือแบ่งให้เพื่อนบ้าน แบ่งให้คุณป้าพาเข้าไปให้ด้วย จะทำให้เขาเห็นว่าแม้แต่ของเล็กๆ น้อยๆ ก็สามารถแบ่งปันได้ หรือเริ่มจากในบ้าน ถ้าลูกแบ่งขนมให้คุณแม่ควรขอบคุณและชมเชย ขอบคุณนะคะที่แบ่งให้แม่กิน คำพูดนี้ต้องมาพร้อมรอยยิ้มที่สดชื่นและจริงใจนะคะ จะทำให้เขารับรู้ถึงความสุขจากการได้รับของนั้นอย่างจริงใจว่ามันดีและมีประโยชน์กับผู้รับ
สอนเด็กวัยนี้ต้องใช้ความใจเย็นและความอดทนสูง เพราะการบอกปากเปล่ากับเด็กทุกวันไม่ได้ผลหรอกค่ะ อาจต้องใช้สถานการณ์จริงเข้าช่วยให้เข้าใจและซึมซับได้เร็วกว่าเยอะแยะเลยค่ะ
รับมือสถานการณ์แย่งของ
- กรณีที่แย่งของเล่นควรเก็บของเล่นชิ้นนั้นไว้ก่อนจะเลิกทะเลาะกันค่ะ
- ถ้าลูกโดนแย่งของเล่น ให้คุณพ่อคุณแม่ค่อยๆ เอาคืนกลับมาด้วยท่าทีที่ยิ้มแย้มแล้วบอกเด็กคนนั้นว่า ไม่แย่งของเล่นคนอื่นนะคะ เมื่อลูกได้ยินก็จะรู้ด้วยว่าไม่ควรแย่งของเล่นคนอื่น และไม่ควรยอมให้ถูกแย่งของด้วยค่ะ
- มีของเล่นหลายชิ้นให้ได้เลือกเล่น ถ้าอยากเล่นก็ชวนกันแลกของเล่น
ถ้าไม่สอนหนูแบ่งหนูจะ
- บ่มเพาะนิสัยความเห็นแก่ตัวให้ลูก แม้กับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ
- เป็นเด็กไม่มีน้ำใจ ทำให้เข้ากับเพื่อนที่โรงเรียนลำบาก
- ไม่เคารพสิทธิ์ผู้อื่น คิดว่าของทุกอย่างเป็นของตัวเองทั้งหมด
(update 19 ธันวาคม 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol. 11 No.132 October 2006]
|
