Q : ที่โรงเรียนอนุบาลมีการสอนเรื่องเพศศึกษาหรือยังคะ เวลาดิฉันอาบน้ำกับลูกชายวัย 4 ขวบ เขาจะถามโน่นถามนี่ตลอด ไม่รู้จะอธิบายให้ลูกฟังอย่างไร แล้วการอาบน้ำพร้อมกับลูกชาย ด้วยวัยขนาดนี้เป็นเรื่องเหมาะสมหรือไม่คะ
คุณแม่มือใหม่/สมุทรปราการ
A : ที่มุมเล่นในห้องของเด็กอนุบาลน้องแตงโมหยิบชุดของผู้ใหญ่ที่แขวนที่มุมบทบาทสมมติมาใส่แล้วขึ้นไปนอนบนเตียงของเล่น ส่งเสียงร้องโอย โอย ประเดี๋ยวเดียวน้องแพรก็สวมเสื้อหมอและห้อยหูฟังที่คอ เดินตรงมาที่เตียงพร้อมกับใช้มือสอดเข้าไปในกระโปรง น้องแตงโมที่นอนอยู่แล้วบอกว่า ลูกจะออกแล้ว น้องไผ่รีบวิ่งมาดู พูดว่าลูกออกมาแล้ว พร้อมกับอุ้มตุ๊กตาไปกอดไว้ครูหมูเห็นเด็กๆ เล่นแล้ว อดยิ้มไม่ได้ค่ะนึกในใจว่า กิริยาที่เด็กแสดงแต่ละบทบาทช่างเหมือนจริงเหลือเกิน เดาไม่ถูกเลยว่าเด็กๆ กำลังคิดอะไรกันอยู่ แต่เหตุการณ์แบบนี้เกิดขึ้นอีกหลายครั้งนะคะ แต่มีการเปลี่ยนบทบาท กันเล่น และมีบทบาทอื่นๆ เพิ่มขึ้นมาอีกด้วยค่ะ
ครูหมูไปถามเด็กๆ ทีละคนว่าเขาไปจำเอามาจากไหน น้องแตงโมบอกว่าดูจากวิดีโอที่คุณแม่คลอดน้องที่โรงพยาบาล น้องแพรบอกว่าหนูดูในหนังสือนิทาน ฯลฯ เด็กๆ จะเรียนรู้บทบาทจากสิ่งที่ได้เห็น ได้ยิน แล้วประสบการณ์บทบาทเรื่องเพศที่ได้รับจะถูกถ่ายทอดผ่านการเล่นรวมกัน
เด็กจะเรียนรู้เรื่องราวกับตัวเด็ก รูปร่างหน้าตา รู้จักอวัยวะต่างๆ แยกเพศหญิง เพศชาย ได้ตามลักษณะที่สังเกตเห็นเด็กผู้หญิงผมยาวสวมกระโปรง เล่นของเล่นประเภทตุ๊กตาผู้หญิง เล่นขายของทำกับข้าว เวลาเล่นกลางสนามจะเล่นในกลุ่มเพศเดียวกัน เพราะความสนใจการเล่นคล้ายกันนั่นเองค่ะ
การใช้คำว่าสอนเรื่องเพศศึกษาในโรงเรียนอนุบาล ฟังดูแล้วอาจเป็นเรื่องน่าตกใจ เรื่องน่ากลัวสำหรับผู้ที่ไม่เข้าใจว่าเด็กเล็กๆ ต้องเรียนเรื่องเพศศึกษากันแล้วหรือ ขอบข่ายเรื่องเพศศึกษาที่เด็กควรรู้นั้นมากน้อยแค่ไหน การเรียนรู้เรื่องเพศศึกษานั้นมีแฝงอยู่ในกิจกรรม และกิจวัตรประจำวันที่โรงเรียนจัดให้ เช่น กิจกรรม การเรียกคำนำหน้าชื่อเด็กของคุณครู ทั้งเด็กชาย เด็กหญิง กิจกรรม และ กิจวัตรประจำวันที่โรงเรียนจัดให้ เช่น กิจกรรม การเรียกคำหน้าชื่อเด็กของคุณครู ทั้งเด็กชาย เด็กหญิง กิจกรรมเด็กเข้าแถวเคารพธงชาติ แถวเด็กชายแยกจากแถวเด็กหญิง การใช้ห้องน้ำที่แยกชายแยกหญิง
กิจกรรมการเล่นในมุมเล่น คุณครูจัดของเล่นไว้ตามความสนใจของเด็ก เช่น ในมุมบทบาทสมมติ จะมีเสื้อผ้าของใช้ทั้งของผู้หญิงผู้ชาย เช่น กระโปรง เสื้อแขนยาว เนคไท กระเป๋าถือ รองเท้า มีมุมครัวพร้อมอุปกรณ์ของเล่นประเภทหม้อข้าวหม้อแกง มีมุมบล็อก มุมเครื่องเล่นประเภทหุ่นยนต์ รถยนต์ มุมหนังสือ นิทานเรื่องราวเกี่ยวกับอวัยวะในร่างกาย เช่น หนังสือ เจ้าตัวเล็ก เป็นเรื่องที่อยู่ในท้องแม่เกิดมาเป็นน้องเล็กๆ
ลูกของคุณแม่มีประสบการณ์ต่างไปจากเพื่อนๆ เพราะลูกได้อาบน้ำกับคุณแม่เสมอๆ คุณแม่คงมีวัตถุประสงค์อยู่ในใจใช่ไหมคะ อาจจะต้องการให้ลูกเรียนรู้เรื่องร่างกาย หรืออาบน้ำไปพร้อมกันเพราะประหยัดเวลาในการอาบ แถมยังจะได้ดูแลขณะลูกอาบน้ำ
แต่วัยนี้เป็นวัยช่างสังเกตช่างสงสัยอยู่แล้วค่ะ เพราะฉะนั้นต้องมีคำถามเกิดขึ้นแน่นอน คุณแม่สามารถตอบคำถามตามจริงได้เลย และควรตอบด้วยสีหน้าท่าทางที่แสดงให้เห็นว่าคำถามนั้นเป็นเรื่องปกติ เขาสามารถรู้คำตอบได้ เช่น ทำไมของถึงเหมือนของแม่ เราก็ตอบว่าเพราะแม่เป็นผู้หญิง เด็กบางคนสงสัยว่าทำไมของเด็กมีผู้หญิงไม่เหมือนของแม่ ตอบได้ว่าตอนที่แม่ยังเล็กๆ อยู่ก็เหมือนกับเด็กผู้หญิง คำถามบางคำถามเมื่อลูกถามแล้วเขาอาจจะไม่ต้องการคำตอบก็มี ทางที่ดีควรให้ลูกชายไปอาบน้ำกับคุณพ่อบ้างค่ะ
คุณแม่อย่าลืมพูดให้ลูกเข้าใจว่า ลูกถามคุณพ่อคุณแม่ได้ เพราะเราไม่มีอะไรปกปิดกัน แต่ไปถามหรือไปดูของคนอื่นไม่ได้ วัฒนธรรมและสังคมไทยยังมีกรอบที่ต้องปฏิบัติร่วมกันอยู่ บางเรื่องไม่ควรทำเราเลี้ยงลูกกึ่งวัฒนธรรมตะวันตก แต่มีส่วนใหญ่ที่เลี้ยงตามวัฒนธรรมไทย ถ้าคุณแม่ไม่อธิบายให้ลูกฟัง ลูกไปถามคุณครู ไปเปิดดูของเพื่อนต้องเกิดเรื่องวุ่นๆ ขึ้นแน่ค่ะ
เคยมีคู่กรณีที่พ่อแม่ของเด็กสองฝ่ายเกือบทะเลาะกัน เพราะเด็กผู้ชายไปเปิดกระโปรงของเด็กผู้หญิงทุกวัน พอคุณครูสอบถามเด็กก็บอกว่าอยากรู้ว่ามีอะไรเหมือนของตัวเองหรือเปล่า ถ้าผู้ใหญ่ไม่อธิบายให้เขาเข้าใจว่าทำไมเขาจึงสามารถมองดูพ่อแม่เวลาอาบน้ำได้ แต่ดูของคนอื่นแล้วถูกทำโทษ จะต้องมีอะไรค้างคาใจจนโตแน่ค่ะ เพราะเขาถูกทำโทษโดยไม่เข้าใจสาเหตุ
เรื่องเพศศึกษา เราทุกคนควรได้รับโอกาสเพื่อการเรียนรู้ ตั้งแต่เด็กจนโตเป็นผู้ใหญ่ ความรู้เรื่องเพศศึกษานี้จะเปลี่ยนไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติของสรีระร่างกาย เด็กควรรู้วิธีการดูแลรักษาอย่างถูกวิธีและปฏิบัติตามบทบาททางเพศได้อย่างเหมาะสมค่ะ
รุ่งรวี กนกวิบูลย์ศรี
โรงเรียนอนุบาลสามเสน
(update 9 พฤศจิกายน 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 284 กันยายน 2549 ]
|
