เวลาช่างผ่านไปรวดเร็วเหลือเกิน อีกไม่กี่เดือนเจ้าตัวเล็กก็จะมีอายุครบ 3 ขวบแล้ว ช่วงเวลาที่ผ่านมาลูกได้เรียนรู้และมีพัฒนาการเพิ่มขึ้นอย่างมากมาย แต่นี่เป็นเพียงส่วนน้อยเท่านั้น ยังมีเรื่องอีกมากมายรอให้เขาไปค้นพบ เรามาดูกันดีกว่าค่ะว่าในช่วงนี้ลูกรักของคุณมีพัฒนาไปถึงไหนแล้ว
ในช่วงวัยนี้เป็นช่วงที่ร่างกายของลูกมีการเจริญอย่างต่อเนื่องทำให้ลูกมีพลังงานอย่างล้นเหลือในการสำรวจโลกกว้าง ฉะนั้นไม่ต้องแปลกใจเลยถ้าเห็นเจ้าตัวดีวิ่งไปโน่นมานี่หากิจกรรมทำได้ทั้งวันไม่มีเหนื่อย การออกกำลังกายเป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่นอกจากจะช่วยเผาผลาญพลังงานส่วนเกินได้เป็นอย่างดีแล้ว ยังช่วยเสริมสร้างทักษะการทรงตัว, ทักษะการทำงานประสานกันของอวัยวะส่วนต่างๆ ของร่างกายและทำให้ลูกเรียนรู้ความสามารของตนเองด้วย
นอกจากนี้การที่ร่างกายได้เคลื่อนไหวอยู่เป็นประยังส่งผลดีต่อระบบประสาทของลูกด้วย เพราะการเจริญเติบโตและการเชื่อมโยงระหว่างเซลล์ประสาทนั้นถูกกำหนดโดยการเคลื่อนไหวร่างกาย, กระบวนการรับรู้ และการทำกิจกรรมต่างๆ ซึ่งสิ่งเหล่านี้สามารถอธิบายจากการที่เมื่อเราเรียนรู้ที่จะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เมื่อเราทำได้แล้วเราจะไม่เคยลืมว่าทำอย่างไร เพราะสมองของเราเกิดการเรียนรู้และจดจำเอาไว้แล้ว เช่น เมื่อลูกเรียนรู้ที่จะขี่จักรยาน เมื่อเขาขี่เป็นแล้วเขาก็จะไม่มีวันว่าจะขี่จักรยาน เมื่อเขาขี่เป็นแล้วเขาก็จะไม่มีวันลืมที่จะขี่มันอย่างไร เป็นต้น ฉะนั้นการที่ลูกได้ทำกิจกรรมที่ช่วยให้ร่างกายเคลื่อนไหว เช่น การวิ่ง การปีนป่าย หรือการถีบจักรยานสามล้อ ก็จะช่วยให้สมองมีการเจริญเติบโตได้ดีตามไปด้วยส่วนเด็กคนไหนที่ชอบนั่งทำกิจกรรมอยู่กับที่ ไม่ค่อยชอบวิ่งเล่นหรือออกกำลังกาย นอกจากร่างกายจะไม่ได้รับการกระตุ้นให้เกิดทักษะการเรียนรุ้ในด้านต่างๆ แล้ว โรคอ้วนยังอาจจะถามหาอีกด้วย เพราะฉะนั้นคุณควรช่วยกระตุ้นให้ลูกลุกขึ้นมาทำกิจกรรมที่ช่วยให้ร่างกายเกิดการเคลื่อนไหว เช่น ชวนลูกออกไปเดินเล่นแทนการนั่งเล่น หรือเวลาที่ออกไปเที่ยวนอกบ้านก็อาจจะหาที่จอดรถที่ห่างออกไปจากจุดหมายสักเล็กน้อย เพื่อจะได้มีโอกาสเดินออกกำลังกายบ้าง เป็นต้น
ในช่วงเวลาที่ผ่านมา เด็กคนไหนที่มีโอกาสใช้มือหยิบจับและทำกิจกรรมที่หลากหลายอยู่เป็นประจำ จะช่วยให้ทักษะการใช้มือมีการพัฒนาอย่างเต็มที่ จนถึงช่วงนี้ลูกสามารถใช้มือหยิบจับและทำกิจกรรมที่ซับซ้อนได้อย่าวงคล่องแคล่ว ลูกสามารถพลิกหน้าหนังสือได้ จับดินสอได้อย่างมั่นคงขึ้น สามารถหมุนเปิดฝากระปุกได้หรือแม้กระทั่งสามารถปลดกระดุมเสื้อตัวเองวได้ด้วย การที่ลูกสามารถทำสิ่งต่างๆ ได้ด้วยตัวเองจะช่วยให้เขาเกิดความภูมิใจมีความนับถือตัวเอง และมั่นใจที่จะทำสิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ
ลูกรักวัยนี้มีความสามารถในการจดจำสิ่งต่างๆ ได้ดี รวมทั้งเรื่องภาษาด้วยคุณจึงควรฉวยโอกาสนี้สอนภาษาให้ลูกคุณไม่จำเป็นต้องนั่งอ่าน ก ข ค หรือ A B C ให้ลูกฟัง แต่สามารถสอบผ่านกิจกรรมที่สนุกสนาน เช่น เล่านิทาน ร้องเพลง หรือแม้แต่การเล่นกับลูกก็สามารถสอนภาษาให้กับเขาได้เช่นกัน การเรียนรู้ที่สนุกสนานบวกกับการพูดคำนั้นซ้ำๆ จะช่วยให้ลูกค่อยๆ ซึมซับและทำความเข้าใจกับความหมายของคำต่างๆ ได้ดีขึ้นเรื่อยๆ ค่ะ
นอกจากความจำในเรื่องภาษาแล้วลูกยังเริ่มจำจดเหตุการณ์ต่างๆ ได้ด้วยและก็เหมือนกับผู้ใหญ่คือลูกจะสามารถจดจำเหตุการณ์พิเศษที่ไม่ได้เกิดขึ้นเป็นประจำ เช่น ถ้าคุณถามลูกว่าเมื่อเช้าทานอะไร เขาอาจจะต้องใช้เวลานึก เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกวันมักจะไม่ค่อยน่าสนใจแต่ถ้าถามว่าเมื่อวานไปเที่ยวที่ไหน ลูกจะตอบได้ทันที การหมั่นถามลูกเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่ผ่านมาเป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นพัฒนาการด้านความจำของลูกได้ค่ะ
เด็กวัยนี้สามารถจดจำและใช้คำศัพท์ได้มากถึง 200-300 คำแล้ว นอกจากนี้ลูกยังเรียนรู้ที่จะใช้คำเชื่อมอย่างเช่นคำว่า และ พร้อมทั้งอธิบายสิ่งที่เขาพยายามจะบอกกับคุณได้ ส่วนเด็กคนไหนที่มีคุณพ่อหรือคุณแม่เป็นชาวต่างชาติ เขาจะเรียนรู้ทั้งสองภาษา และมักจะผสมคำศัพท์ทั้งสองภาษาเข้าด้วยกันเวลาพูด แต่ต่อไปเขาก็จะพูดได้คล่องเหมือนเด็กคนอื่น
แม้ว่าจะรู้คำศัพท์และสามารถสื่อสารได้ดีขึ้น แต่เด็กบางคนก็ยังพูดไม่ชัด ซึ่งอาจเป็นผลมาจากพัฒนาการของกล้ามเนื้อบนใบหน้า หากลูกของคุณออกเสียงไม่ชัดเป็นบางคำ คุณสามารถช่วยได้ด้วยการพูดช้าๆ บ่อยๆ ให้ลูกทำตาม ไม่นานลูกก็จะพูดได้ดีขึ้น แต่สำหรับเด็กคนไหนที่พูดไม่ชัดเลยสักคำเดียว คงต้องปรึกษาคุณหมอแล้วล่ะค่ะ เพื่อจะได้ทำการตรวจเช็คว่าลูกมีปัญหาเกี่ยวกับการได้ยินหรือเปล่าถ้าไม่ใช่จะได้หาสาเหตุที่ทำให้ลูกพูดไม่ชัดแล้วหาวิธีแก้ไขต่อไป
เด็กวัยนี้มีการเรียนรู้มากขึ้น และพูดรู้เรื่องมากขึ้น จึงเป็นที่มาของความเป็นเด็กเจ้าปัญหา ทำให้ในช่วงนี้คุณจะต้องคอยตอบคำถามของลูกอยู่ตลอดเวลา ทำไมต้องอย่างนั้น
ทำไมต้องอย่างนี้
แล้วทำไมไม่เป็นอย่างโน้น
สารพัดคำถาม จนบางครั้งเล่นเอาคุณจนมุมเหมือนกัน และก็มีทีท่าว่าคุณจะต้องคอยตอบคำถามเจ้าจอมยุ่งแบบนี้ไปอีกนานทีเดียว การตอบคำถามอย่างมีเหตุผลและเข้าใจง่ายจะช่วยให้ลูกมีความเข้าใจในสิ่งต่างๆ มากขึ้นเรื่อยๆ แต่ก็มีบางครั้งเหมือนกันที่เจ้าตัวดีถามไปถามมาจนคุณจนมุม ไม่รู้ว่าจะตอบลูกว่ายังไงดี ลองใช้วิธีถามลูกกลับบ้างว่า แล้วลูกคิดว่ายังไงคะ วิธีนี้จะช่วยกระตุ้นให้ลูกใช้ความคิดและแสดงความคิดเห็นโต้ตอบกับคุณ ซึ่งเป็นการปลูกฝังให้ลูกเป็นเด็กกล้าคิดกล้าแสดงออกอย่างมีเหตุผลตั้งแต่เด็กๆ ค่ะ
- พัฒนาการด้านอารมณ์ของวัยซน
เดี๋ยวนี้เจ้าจอมซนของคุณสามารถแสดงอารมณ์ได้หลากหลายมากขึ้น แม้ว่าในช่วงแรกๆ ลูกอาจจะยังสับสนอยู่ ไม่รู้ว่าตัวเองรู้สึกอย่างไร และควรจะแสดงออกอย่างไร คุณสามารถช่วยได้โดยการกระตุ้นให้ลูกแสดงความรู้สึกออกมาเป็นคำพูดก่อนว่าเขารู้สึกอย่างไรต่อสิ่งนั้นๆ หรือคนๆ นั้น ความรู้สึกของลูกเป็นสิ่งสำคัญที่คุณไม่ควรเพิกเฉย เวลาที่ลูกดีใจ มีความสุขคุณก็ควรจะมีความสุขไปกับลูกด้วย เวลาที่ลูกโกรธ หรือเศร้า คุณก็ควรแสดงให้ลูกรู้ว่าคุณรับรู้ความรู้สึกนั้นและกำลังหาทางแก้ไขให้ ในเวลาที่ลูกรู้สึกประหม่าหรือหวาดกลัวคุณก็ไม่ควรเอ็ดว่าลูก ควรถามหาสาเหตุที่ทำให้ลูกกลัว ปลอบโยนและให้กำลังใจ จะทำให้ลูกมีความมั่นใจในการแสดงออกทางอารมณ์ของตัวเองมากยิ่งขึ้น บางทีคุณอาจจะได้เห็นเขาออกอาการตื่นเต้นดีใจเวลาที่ได้เจอเพื่อนเล่นที่คุ้นเคย นอกจากนี้ลูกยังเริ่มมีสังคม เริ่มสนิทสนมถึงขั้นติดแจกับคนอื่นที่ไม่ใช่คุณบ้างแล้ว และเริ่มแสดงความเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น สิ่งเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าลูกมีพัฒนาการด้านอารมณ์เพิ่มขึ้นตามวัย
เมื่อลูกเริ่มมีความเข้าใจในความรู้สึกของตัวเอง พัฒนาการขั้นต่อมาก็คือการเรียนรู้ที่จะเข้าใจความรู้สึกของคนอื่น ซึ่งถ้าคุณใส่ใจกับความรู้สึกของลูก เขาก็จะใส่ใจต่อความรู้สึกของคนอื่นด้วยเช่นกัน
เด็กวัยนี้เริ่มมีความคิดเป็นของตัวเองหลายอย่าง รวมไปถึงความคิดเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของด้วย ลูกเริ่มเรียนรู้คำว่า ของฉัน ซึ่งนั่นหมายถึงว่าเขาเป็นเจ้าของของทุกอย่างที่เขาชอบแต่คุณก็ต้องคอยสอนเรื่องความมีน้ำใจให้ลูกด้วย แม้ว่าลูกจะเป็นเจ้าของ แต่เขาก็สามารถแบ่งปันของเหล่านั้นให้พี่ น้องและเพื่อนๆ ได้ และถ้าเขามีน้ำในต่อคนอื่น คนเหล่านั้นก็จะมีน้ำใจกับเขาเช่นกัน
นอกจากนี้ลูกยังเริ่มมีความเข้าใจเกี่ยวกับตนเอง สามารถแยกแยะเพศได้ รู้ว่าตัวเองเป็นผู้หญิงหรือผู้ชาย รู้ว่าคุณแม่เป็นผู้หญิงและคุณแม่เป็นผู้ชาย ต่อไปลูกก็จะมีคำถามเกี่ยวกับเรื่องนี้ตามมาอีกเป็นพรวน เตรียมหาคำตอบรอไว้เลยค่ะ
เด็กวัยนี้เรียกได้ว่าเป็น วัยอยากรู้อยากเห็น เห็นอะไรก็อยากเข้าไปมีส่วนร่วมไปเสียทุกอย่าง คุณจึงต้องคอยระมัดระวังในเรื่องของอันตรายบ้างส่วนอะไรที่ดีมีประโยชน์ คุณก็ควรจะให้การสนับสนุน ลูกจะได้มีโอกาสในการพัฒนาต่างๆ อย่างเต็มที่ แล้วอย่าลืมใส่ใจเรื่องอาหารของลูกด้วยนะคะ เพราะลูกจะเรียนรู้ได้ดี ต้องมีสุขภาพแข็งแรงก่อนค่ะ
จิ๊กซอว์รูปภาพชิ้นใหญ่ : เรื่องจิ๊กซอว์ที่ทำจากไม้คุณภาพดี ไม่มีเสี้ยน รูปภาพสีสันสดใส อาจจะมี 6-9 ชิ้นในหนึ่งภาพมาให้ลูกต่อเล่น ช่วยฝึกพัฒนาการของกล้ามเนื้อมือในการหยิบชิ้นจ๊กซอว์ที่สามารถต่อกันได้ เมื่อลูกสามารถต่อได้คล่อง ก็หาซื้อแบบที่วับซ้อนมาอีกหน่อยมาให้ลูกเล่น ช่วยเพิ่มทักษะทางความคิดและการเรียนรู้ของลูกได้เป็นอย่างดี
ชุดน้ำชาหรือชุดทำครัวของเล่น : การเล่นสมมติเป็นการกระตุ้นจินตนาการของเด็กได้เป็นอย่างดี ลองหาซื้อชุดน้ำชา ชุดทำครัวที่มีขายตามห้างสรรพสินค้ามาให้ลูกเล่น เลือกที่มีคุณภาพดี พลาสติกไม่มีกลิ่นเหม็น หรือจะหาจานชาม แก้วน้ำ ที่มีอยู่ในครัวมาเป็นของเล่นให้ลูกก็ได้ ที่สำคัญอย่าปล่อยให้ลูกนั่งเล่นคนเดียว คุณควรจะนั่งเล่นกับลูกด้วย
ตุ๊กตาและเสื้อผ้า : การอาบน้ำ แต่งตัว เป็นกิจวัตรประจำวันของลูก ซึ่งเขาต้องเรียนรู้ที่จะทำเอง ตุ๊กตาจึงเป็นของเล่นอีกชิ้นหนึ่งที่ช่วยได้ในเรื่องนี้เจ้าตัวเล็กจะสนุกกับการพาตุ๊กตาไปอาบน้ำแต่งตัว หวีผม เหมือนกับที่คุณเคยทำให้ เขาจะได้เรียนรู้การใส่เสื้อ ติดกระดุมเสื้อ พับแขนเสื้อ รูดซิปกางเกง พับขากางเกง ใส่รองเท้า ต่อไปเขาก็เรียนรู้ที่จะทำแบบเดียวกันนี้ให้กับตัวเองซึ่งจะทำให้ลบูกรู้สึกภูมิใจที่สามารถทำเองได้
บล็อกพลาสติกและบล็อกไม้ : บล็อกสีสันสดใส หลากหลายรูปทรง สามารถสร้างจินตนาการให้ลูกได้ไม่รู้จบ ลูกจะสนุกกับการต่อบล็อกเป็นรูปต่างๆ อีกทั้งยังช่วยเสริมสร้างการทำงานประสานกันระหว่างมือและตา การเรียนรู้เรื่องรูปทรง และสีด้วย.
(update 14 พฤศจิกายน 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.158 September 2006]
|
