• ถ้าคุณพ่อหรือคุณแม่ไม่ปลื้มการรับประทานผัก มื้ออาหารของบ้านก็มักจะไม่มีเมนูที่มีผัก ลูกจึงไม่รับประทานผักไปด้วย ถ้าเป็นด้วยเหตุนี้คุณพ่อคุณแม่ก็ต้องรีบปรับที่ตัวเราเองโดยด่วนค่ะ เพราะตัวอย่างจากเราเป็นตัวช่วยอย่างดีในการสอนลูกกินผัก

• ประสบการณ์รับประทานผักครั้งแรกไม่ดีเท่าไหร่ เช่น ผักที่เตรียมให้เด็กนั้นชิ้นใหญ่เกินไป รับประทานยาก เจอผักที่มีกลิ่นเหม็นเขียว ถ้าเป็นเช่นนี้ควรจัดผักประเภทนิ่มมากๆ ผักโขมที่ต้มเปื่อยและยี ผักกาดขาวต้มเปื่อย แครอต ฟักทอง ถั่วฝักยาว ใส่ในอาหารเสริมให้เด็กตามวัยและให้มีผักในอาหารทุกมื้อ เพื่อฝึกให้ลูกเคยชินกับการรับประทานผัก จะได้ไม่ต่อต้านผักใบเขียวเมื่อโตขึ้น สำหรับผักที่ควรฝึกให้รับประทานหลังสุดคือผักคะน้าค่ะ เพราะทั้งแข็ง มีเสี้ยน และกลิ่นแรง

• นม นมที่ให้ควรเป็นนมรสจืดเท่านั้น เพราะรสอื่นมักมีน้ำตาลผสมอยู่ด้วย ถ้าเด็กติดรสโกโก้ไปแล้วแทนที่จะให้นมรสโกโก้เราอาจเติมผงโกโก้ปริมาณเล็กน้อยในนมได้ค่ะ แต่ถ้ายังไม่ติดก็ไม่ควรฝึกให้ติดนะคะ นอกจากนมแล้วไม่ควรให้เด็กบริโภคเครื่องดื่มชนิดอื่นค่ะ เช่น น้ำอัดลม น้ำผลไม้กล่อง เป็นต้น ไม่ควรให้น้ำผลไม้ แต่ควรให้เป็นผลไม้สดแทนค่ะ อ้อ...ลืมบอกไปนิดหนึ่งค่ะว่า ในน้ำอัดลมมีสารคาเฟอีน ถ้าให้ลูกดื่มมากๆ อาจทำให้ลูกตัวเตี้ย และกระดูกบางได้ค่ะ

• ขนมของว่าง จำพวกเบเกอรี่ไม่ควรจัดให้ลูกรับประทาน คุณพ่อคุณแม่หรือคนในบ้านเองก็ไม่ควรรับประทานให้เด็กเห็นนะคะ ถ้าจะให้บ้างก็ให้ชนิดที่มีหน้าครีมน้อยๆ หรือไม่มีเลยและไม่หวาน ขนมซองหรือขนมถุงก็ไม่ควรจัดให้เด็ก ควรให้เป็นผลไม้แทนค่ะ
  ส่วนขนมหวานของไทยที่หวานมากหรือมีกะทิมาก ไม่เหมาะสำหรับเด็ก (ผู้ใหญ่ด้วยค่ะ) มีบ้างบางชนิดที่เหมาะ ได้แก่ ขนมกล้วย ขนมตาล ถั่วแปบ ถ้าจะให้ถั่วเขียวต้มน้ำตาล ควรทำแบบไม่หวาน หรืออาจให้ฟักทองแกงบวดที่ใช้นมขวดมันเนยแทนกะทิก็ได้ค่ะ และคุณพ่อคุณแม่ควรสอนให้ลูกรักษาความสะอาดของฟันและช่องปากทุกครั้งหลังรับประทานด้วยนะคะ

  ผลไม้ ควรจัดผลไม้ไม่หวานที่ให้วิตามินและใยอาหารด้วย เช่น ส้ม (ไม่ใช่น้ำส้ม) ฝรั่ง ชมพู่ แอปเปิล มะละกอ (แต่ไม่ควรให้มาก เพราะอาจทำให้ผิวเหลือง) เป็นต้น ควรให้ผลไม้สดและไม่ควรให้น้ำคั้น ไม่ว่าจะเป็นผักหรือผลไม้ เนื่องจากการคั้นทำให้มีการสูญเสียวิตามินและใยอาหารค่ะ เพราะเด็กวัยนี้ติดขนมหวานง่ายค่ะ จึงไม่ควรให้ลูกเคยชินกับการรับประทานขนมหวาน แต่ต้องค่อยๆ ฝึกให้ลูกชินกับของว่างที่มีคุณภาพที่ไม่หวานหรือมันเกินไปอย่างที่แนะนำข้างต้นแทน และถ้าลูกเห็นคนอื่นรับประทานขนมหวานๆ แล้วอยากรับประทานบ้าง ก็อาจให้ได้เป็นครั้งคราวแต่ต้องในปริมาณน้อยๆ นะคะ

• คุณพ่อคุณแม่ควรเข้าใจว่าเป็นปัญหาธรรมดาสามารถเกิดได้กับเด็กทุกวัย
• พยายามจัดอาหารที่มีคุณค่าและให้พลังงานสูง ตักอาหารในปริมาณที่ลูกจะสามารถรับประทานได้หมด หากไม่พอให้เติมได้ดีกว่าให้มากเกินไปจนทำให้ลูกหมดความอยาก
• จัดอาหารเสริมที่เหมาะสมตามวัยให้ลูก เช่น เริ่มจากอาหารที่นิ่มและยุ่ยก่อน แล้วค่อยๆ เปลี่ยนเป็นอาหารที่เหนียวและแข็งมากขึ้น ไม่ต้องบด ปั่น หรือกรองอาหารเมื่อฟันลูกเริ่มขึ้น
• ปล่อยให้ลูกได้หัดรับประทานเอง ยอมให้หกเลอะเทอะบ้าง เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ในการหัดใช้มือ และหัดการบังคับมือให้ดีขึ้นเรื่อยๆ จนในที่สุดลูกจะรับประทานเองได้ค่ะ
• ขณะรับประทานอาหาร ไม่ควรมีสิ่งใดมาเบี่ยงเบนความสนใจหรือต้องหลอกล่อ เช่น เดินเที่ยว ดูทีวี หรือเอาของเล่นมาล่อ เพราะจะทำให้เด็กเห็นว่าการรับประทานไม่ใช่เรื่องสำคัญค่ะ
• กำหนดเวลาให้อาหารแต่ละมื้อไม่เกิน 30-45 นาที และไม่ควรจ้ำจี้จ้ำไชหรือบังคับลูก ถ้าลูกไม่รับประทานก็เก็บค่ะ
• ควรจัดอาหารให้มีรูปแบบที่หลากหลาย ทั้งสีสัน รสชาติ
• ไม่ควรใช้วิธีบังคับให้ลูกรับประทานเพราะจะเกิดการต่อต้านได้ ให้ช่วงเวลาอาหารมีลักษณะกึ่งเล่นและเรียนรู้
• ให้คำชมเมื่อลูกรับประทานอาหารใหม่ๆ จะทำให้ลูกได้กำลังใจในการเรียนรู้อาหารชนิดใหม่ๆ ได้ต่อไปค่ะ

• 0-4 เดือนแรก เป็นช่วงที่ร่างกายลูกยังไม่สามารถย่อยอาหารอย่างอื่นได้ดีเท่าการย่อยนม ดังนั้นอาหารที่เหมาะสมกับช่วงวัยนี้คือ นม โดยเฉพาะอย่างยิ่งนมแม่ค่ะ หากเราจัดอาหารอื่นให้ก็อาจเป็นสาเหตุให้ทารกท้องอืดและดื่มนมได้น้อยลงค่ะ

• 4-6 เดือน สามารถให้อาหารอื่นนอกเหนือจากนมได้นะคะ แต่ควรเริ่มจากอาหารที่มีลักษณะกึ่งแข็งกึ่งเหลว เช่น ข้าวบด กล้วยครูด เป็นต้น เริ่มครั้งละครึ่งถึงหนึ่งช้อนก็พอค่ะ เมื่อลูกยอมรับประทานอาหารชนิดหนึ่งแล้วก็ค่อยๆ เปลี่ยนและเพิ่มอาหารชนิดอื่นทีละอย่าง เพื่อสังเกตดูความชอบ และอาการผิดปกติ เช่น แพ้อาหาร เป็นต้น ช่วงปลายของระยะนี้เด็กเริ่มมีพัฒนาการในการเคี้ยวและกลืนอาหารที่มีความแข็งได้บ้างแล้วค่ะ
  เมื่อให้อาหารประเภทแป้งได้แล้ว ให้เพิ่มไข่แดงไปด้วยค่ะ (ยังไม่ให้ไข่ขาวจนกระทั่งอายุ 7 เดือนหรือมากกว่า) รวมทั้งตับบดซึ่งเป็นอาหารที่มีโปรตีน วิตามิน และเกลือแร่สูง โดยเฉพาะธาตุเหล็ก เริ่มให้เนื้อปลาได้เมื่ออายุประมาณ 5 เดือน เพื่อให้ลูกรู้จักบดเคี้ยวมากขึ้น การให้ผักต้มเปื่อยด้วยจะทำให้ลูกเริ่มคุ้นเคยกับกลิ่นและสีเขียวของผัก และเป็นการฝึกให้รู้จักรับประทานอาหารที่มีกากใยเพิ่มขึ้นด้วยค่ะ

  6-12 เดือน หรือที่เรียกกันว่า ระยะหย่านมนั้น เป็นช่างที่สามารถปรับอาหารให้มีความแข็งและเหนียวเพิ่มขึ้นค่ะ แต่ต้องผสมกันให้ได้ตามสัดส่วนนะคะ เมื่อลูกอายุ 6 เดือน ให้อาหารเสริมแทนได้ 1 มื้อค่ะ (ปริมาณประมาณ 1 ถ้วย)

  พออายุ 7 เดือน ฟันลูกเริ่มขึ้นแล้วค่ะ สามารถจัดอาหารประเภท เนื้อสัตว์บด เพื่อกระตุ้นการเจริญเติบโตของฟันและกราม นอกจากเนื้อสัตว์แล้ว อาหารอื่นก็ต้องปรับเปลี่ยนด้วยค่ะ เช่น เปลี่ยนข้าวบดเป็นข้าวต้มเปื่อยจนเป็นข้าวสวย เป็นต้น และเมื่อลูกอายุ 8-9 เดือน สามารถจัดอาหารเสริมแทนนมได้วันละ 2 มื้อ อายุ 10-12 เดือน จัดอาหารเสริมแทนนมได้ 3 มื้อค่ะ

  1-3 ปี เด็กจะมีอัตราการเพิ่มขึ้นของน้ำหนักและส่วนสูงช้ากว่าในช่วงขวบปีแรก ซึ่งเป็นภาวะปกติค่ะ เด็กวัยนี้มักห่วงเล่น รับประทานน้อย ดังนั้นอาหารในแต่ละมื้อไม่ต้องมีปริมาณมากนะคะ แต่ควรเป็นอาหารที่ให้พลังงานสูง ครบ 5 หมู่ เพื่อให้ได้สารอาหารครบถ้วน เช่น ข้าวผัด ไข่ หมู เนื้อ ไก่ทอด กับผัดผักใบเขียวหรือต้มจืดตำลึง และมีผลไม้สดหลังอาหาร เป็นต้น ควรจัดอาหารให้เป็นมื้อๆ กำหนดเวลาในการรับประทานไม่เกิน 30-45 นาที เพื่อสอนลูกให้มีวินัยและรู้จักรักษาเวลาไปด้วยค่ะ