• EQ คืออะไร

• EQ สำคัญกับเด็กอย่างไร

• เสริม EQ ให้หนูได้ทุกช่วงวัย

ช่วงอายุ 3-4 ปี เด็กเริ่มซุกซน อยากรู้เรื่องโน้นเรื่องนี้มากมายไปหมด ถ้าคุณพ่อคุณแม่อยากให้ลูกมีอารมณ์ดี ก็ควรหากิจกรรมสนุกๆ สร้างความเพลิดเพลินให้ลูกทำ เช่น วาดรูป เล่นทราย ก็ได้ค่ะ ร้องเพลงหรือเล่านิทานให้เขาฟังก็ได้ จะช่วยเสริมจินตนาการให้ลูกได้ค่ะ

ช่วงอายุ 4-5 ปี ตอนนี้เด็กๆ เริ่มแข็งแรงมากขึ้น เริ่มวิ่งแข่งกับคุณพ่อ ต่อบล็อก วาดรูประบายสี เริ่มรู้จักเล่นกับเพื่อนโดยเฉพาะเพื่อนที่เป็นเพศเดียวกัน อาจมีทะเลาะกันบ้างเพราะแย่งของเล่นแต่อีกสักพักเมื่อเขารู้ว่าเล่นคนเดียวไม่สนุกเขาจะกลับมาเล่นกับเพื่อนเองค่ะ

เด็กๆ วัยนี้จะมีคำถามมาให้คุณพ่อคุณแม่ตอบตลอดเวลาเลยค่ะ เช่น ทำไมรุ้งต้องกินน้ำ ทำไมกระต่ายมีสีขาว เป็นต้น คุณพ่อคุณแม่ต้องไม่ลืมที่จะตอบคำถามเขานะคะ เพราะนอกจะช่วยกระตุ้นให้เขาอยากรู้อยากเห็นและกล้าแสดงออกในสิ่งที่ถูกต้องแล้ว ยังถือเป็นการตอบสนองความต้องการของลูกด้วยค่ะ

ช่วงอายุ 5-6 ปี เด็กๆ จะชอบกระโดดโลดเต้นสังเกตสิ่งต่างๆ รอบตัว มองหาของเล่นใหม่ๆ อยากรู้อยากเห็นไปหมด เห็นอะไรมาเด็กๆ จะมาเล่าให้ฟังและสามารถเล่าได้เป็นเรื่องเป็นราวเลยละค่ะ อ้อ…ลืมบอกไป เด็กวัยนี้จะเริ่มเรียนกฎเกณฑ์และยอมปฏิบัติตามขึ้นแล้วค่ะ โดยเฉพาะที่โรงเรียน นั่นเป็นเพราะว่าคุณครูฝึกให้เขาได้ปฏิบัติอยู่บ่อยๆ จนสร้างความเคยชิน และต่อไปเมื่อมีอะไรที่เป็นกฎเกณฑ์เขาก็ยอมปฏิบัติตามแล้วละค่ะ

• เทคนิคเสริม EQ ให้ลูกรัก

1. คุณพ่อคุณแม่ต้องเป็นแบบอย่าง การที่จะพัฒนาอีคิวให้ลูกนั้นก็คือให้ลูกรู้จักตัวเอง เรียนรู้ที่จะเลือกแสดงอารมณ์ออกมาอย่างไร ซึ่งเรื่องต่างๆ เหล่านี้ไม่สามารถเกิดได้จากคำสอนของคุณพ่อคุณแม่เท่านั้น แต่ต้องมากจากการปฏิบัติของคุณพ่อคุณแม่ที่มีต่อลูก และการปฏิบัติต่อกันของคนในบ้านด้วย เช่น ถ้าจะสอนให้ลูกรู้จักอดทนรอต่อแถวเล่น แต่คุณพ่อไม่เคยรออะไรได้เลย แม้แต่ช่วงที่รถติดไฟแดงก็ยังบีบแตรไล่รถคันหน้า อย่างนี้ก็สอนอีคิวเรื่องการอดทนรอคอยให้ลูกได้ยากค่ะ

2. สอนให้เด็กรูจักอารมณ์ตนเอง ควรเริ่มจากการหมั่นสังเกตอารมณ์ของลูกจากเหตุการณ์ต่างๆ ในชีวิตประจำวัน พูดคุยหรือถามถึงอารมณ์ เช่น เมื่อลูกรู้สึกโกรธหรือไม่พอใจที่โดนเพื่อนแย่งของเล่น คุณแม่อาจใช้วิธีพูดคุยกับเขาพยายามให้เขาถ่ายทอดความรู้สึกนั้นออกมาเป็นคำพูดแทน “หนูโกรธใช่มั้ยที่เพื่อนแย่งของเล่นไป” “หนูเสียใจใช่ไหมที่เพื่อนทำหนูเจ็บ” การทำแบบนี้จะช่วยให้ลูกรู้ว่าเขาเองกำลังมีอารมณ์แบบไหน

ขณะเดียวกันก็สอนวิธีการจัดการอารมณ์ตัวเองสอนให้ลูกรู้จักระบายอารมณ์กับคนที่ไว้วางใจ สอนให้พยายามเข้าใจฝ่ายที่ทำให้เราอารมณ์ไม่ดี สอนให้ทำกิจกรรมต่างๆ เพื่อผ่อนคลายอารมณ์ที่เกิดขึ้น เช่น ร้องเพลง ฟังเพลง วาดรูป ปลูกต้นไม้ เป็นต้น

สิ่งเหล่านี้เมื่อเขาโตขึ้นผ่านการเรียนรู้ ฝึกฝนพัฒนาตัวเองมาแล้ว เขาจะรู้วิธีจัดการกับอารมณ์เหล่านั้นได้อย่างเหมาะสม ถ้าโดนเพื่อนเล่นแย่งของเล่นอีก ก็จะไม่เลือกวิธีทำร้ายเพื่อน หรือไปยื้อยุดฉุดกระชากเอาของเล่นคืน แต่เขาอาจจะพูดขอของเล่นจากเพื่อนคืน รอผลัดเปลี่ยนกันเล่น หรือเปลี่ยนความสนใจไปเล่นอย่างอื่นแทน

3. คุณพ่อคุณแม่ต้องสอนระเบียบวินัย ระเบียบวินัยก็คือเครื่องมือที่ทำให้เด็กรู้จักควบคุมตัวเองซึ่งสอนได้โดยเริ่มจากให้ลูกเรียนรู้กฎระเบียบของบ้านก่อน สอนให้เขารู้ว่าอะไรผิดอะไรถูก อะไรทำได้ทำไม่ได้ ตกลงกติการ่วมกันกับเขา เช่น ถ้าลูกไม่ทำตามกติกาที่เราตกลงกันแล้ว จะทำอย่างไร ซึ่งสิ่งเหล่านี้คุณแม่ต้องให้เขาปฏิบัติตามอย่างสม่ำเสมอและทุกคนในบ้านก็ต้องปฏิบัติเหมือนกันอย่างสม่ำเสมอเช่นเดียวกันด้วย

เช่น คุณแม่ออกกฎไว้ว่าหลังจากกินข้าวเสร็จต้องเก็บจานทุกครั้ง หรือถ้าหยิบของมาเล่นแล้วต้องเก็บเข้าที่เดิม ถ้าบางครั้งลูกไม่ยอมเก็บคุณแม่ก็ไม่ต้องเก็บเองค่ะ แต่ต้องบอกลูกว่าถ้าคราวหน้าหนูเล่นแล้วไม่เก็บ แม่จะไม่ให้หนูเล่นอีก และครั้งต่อไปคุณก็ต้องทำเช่นนั้นจริงๆ หลายครั้งเข้าเขาก็จะค่อยๆ เรียนรู้และทำตามกติกาที่ตกลงกันไว้ได้ค่ะ

กฎระเบียบของสังคมเบื้องต้น เด็กก็ต้องเรียนรู้ด้วย เช่น ถ้าจะข้ามถนนต้องข้ามตรงทางม้าลายถ้าเข้าห้องน้ำที่มีคนเยอะก็ต้องเข้าคิว หรือแม้แต่การพาลูกไปเที่ยวตามแหล่งเรียนรู้ต่างๆ ก็ควรสอนให้เขาเรียนรู้กฎของสถานที่เหล่านั้น ซึ่งช่วงแรกๆ คุณแม่อาจคอยดูเพื่อให้เขาปฏิบัติตามอย่างถูกต้องแต่เมื่อเขาโตพอที่จะรับรู้ได้เองแล้ว เขาก็สามารถปรับตัวให้เข้ากับสิ่งต่างๆ ได้อย่างง่ายดายค่ะ และสิ่งเหล่านี้จะฝึกให้เด็กสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข

4. สอนให้รู้จักช่วยเหลือตนเอง การสอนสิ่งเหล่านี้จะทำให้เจ้าตัวเล็กมีอิสระ สามารถเรียนรู้สิ่งต่างๆ ได้มากยิ่งขึ้น กล้าคิด กล้าทำ และเมื่ออกไปอยู่สังคมนอกบ้านลูกก็จะสามารถปรับตัวได้ง่ายโดยเริ่มจากการทำกิจวัตรประจำวันด้วยตัวเอง เช่น อาบน้ำ แปรงฟัน แต่งตัว กินข้าว เป็นต้น

เด็กๆ ที่ช่วยเหลือตัวเองมาอย่างสม่ำเสมอจะทำกิจวัตรเหล่านั้นโดยอัตโนมัติจนเกิดเป็นระเบียบวินัยในตัวเองและติดตัวไปจนโต และช่วงระหว่างที่ฝึกนั้นเด็กจะได้รู้จักใช้ความพยายาม ได้คิดทดลองวิธีใหม่ๆ เรียนรู้ที่จะควบคุมตนเองให้ทำแม้ในบางเวลาจะรู้สึกไม่อยากทำ แต่ถูกสอนมาแล้วว่าการช่วยเหลือตัวเองเหล่านี้เป็นสิ่งที่ต้องทำทีนี้เมื่อต้องออกไปเผชิญกับสถานการณ์ข้างนอก เช่น เมื่อต้องเข้าโรงเรียนก็ไม่ใช่เรื่องยากสำหรับการปรับตัวแล้วล่ะ

3 ปีแรกที่ผ่านมาลูกยังทำบ้างไม่ทำบ้าง และคุณแม่เองก็ไม่เข้มงวดนัก มาถึงปีนี้คงต้องจริงจังมากขึ้นแล้วละค่ะ เพราะลูกโตพอที่จะทำอะไรได้หลายอย่าง เข้าใจภาษาได้มากขึ้น และที่สำคัญคุณควรเตรียมพร้อมเขาไว้ก่อนการเข้าโรงเรียนเพื่อไม่ให้เป็นปัญหาในการใช้ชีวิตของลูกที่โรงเรียนควรเลือกกิจกรรมที่เหมาะสมกับพัฒนาการของลูก ทำเป็นตัวอย่าง ให้คำแนะนำ ช่วยเหลือเมื่อจำเป็น พร้อมกับชมเชยเมื่อลูกทำสำเร็จ ที่สำคัญต้องทำอย่างสม่ำเสมอ และอาจเชิญชวนเขาให้ทำด้วยนิทานเรื่องที่สอดคล้องกับสิ่งที่ต้องการสอนค่ะ