• ลูกอาจมีประสบการณ์ที่ผ่านมาในเรื่องนี้ไม่ค่อยดีเท่าไร เช่น เมื่อซน ทำผิด หรือทำอะไรเสียหายแล้วโดนดุ โดนต่อว่าอย่างรุนแรง หรือถึงขั้นโดนตี หรือบางครั้งอาจเคยเห็นผลที่เกิดขึ้นกับพี่ๆ คนรอบข้างที่ทำผิดแล้วโดนคุณพ่อคุณแม่ดุหรือแสดงปฏิกรยารุนแรงจนลูกตกใจกลัว ถ้าเป็นอย่างนี้ครั้งต่อไปเขาก็จะไม่กล้ายอมรับในการกระทำของตัวเองสิคะ แต่ถ้าลูกมีประสบการณ์ด้านบวก เขาจะยอมรับโดยง่าย

• ลูกอาจมีแบบอย่างให้เห็นอยู่บ่อยๆ ว่าถ้าทำผิดแล้วไม่ยอมรับจะทำให้ไม่ถูกดุ เช่น เคยแอบเห็นพี่ชายทำแก้วน้ำตกแตกแล้วบอกแม่ว่าแมววิ่งชนทำให้คุณแม่ไม่ดุไม่ว่าพี่ เพราะคิดว่าแมววิ่งชนจริงๆ

• ลูกอาจถูกคาดโทษไว้ว่าถ้าทำอย่างนั้นอีกจะถูกทำโทษ

• เป็นช่วงวัยที่ลุกกำลังมีจินตนาการ คือเด็กช่วงวัย 4 - 5 ปีมักมีจินตนาการในเรื่องต่างๆ เหมือนกับการเล่นบทบาทสมมติ หลายครั้งที่จินตนาการทำให้คุณพ่อคุณแม่รู้สึกเหมือนว่าลูกพูดไม่จริง เช่น ลูกนำผงซักฟอกใส่ลงไปในตู้ปลา…ซึ่งจริงๆ แล้วลูกอาจกำลังจินตนาการว่ามีหิมะสีขาวๆ ตกลงมาในบึงใหญ่ที่มีปลาว่ายอยู่…พอคุณพ่อคุณแม่เห็นก็ตกใจดุลูก ลูกก็ปฏิเสธว่า “หนูไม่ได้ทำ” เพราะจริงๆ แล้วเขาไม่ได้ตั้งใจนำผงซักฟอกไปใส่ตู้ปลาเพื่อให้ปลาตาย เพียงแต่เขากำลังเล่นอย่างมีจินตานการและรู้สึกว่าหิมะกำลังจะตกจริงๆ ซึ่งการเล่นอย่างนี้ล่ะที่เป็นพื้นฐานของความคิดสร้างสรรค์ต่อไปในอาคตของเขา แม้ว่าบางครั้งอาจขัดแย้งกับความรู้สึกของพ่อแม่บ้างก็ตาม คุณพ่อคุณแม่จึงควรบอกลูกว่าการทำอย่างนี้จะทำให้ปลาตาย

1. เข้าไปหยุดพฤติกรรมหรือการกระทำของลูกทันที เช่น หากลูกหยิบข้าวของในบ้านมาขว้างปาคุณพ่อคุณแม่ต้องบอกให้ลูกหยุดการกระทำนั้นทันที หากบอกลูกแล้วลูกไม่ยอมหยุดคุณพ่อคุณแม่ก็เข้าไปจับมือลูกหยุดได้เลย

2. พร้อมกันนั้นคุณพ่อคุณแม่ต้องบอกให้ลูกรู้ด้วยว่า สิ่งที่ลุกทำนั้นไม่เหมาะสม และบอกวิธีที่ควรทำแทน เช่น อาจจะพูดด้วยน้ำเสียงราบเรียบแต่ท่าทีหนักแน่นว่า “หยุดนะลูก ปาไม่ได้คะ” แล้วจับมือลูกหยุด พร้อมกับพยายามนำชิ้นนั้นออกไปจากมือลูกด้วยวิธีที่นุ่มนวล และหาของอื่นซึ่งขว้างปาได้มาให้ลูกเล่นแทน พร้อมบอกลูกว่า “อันนี้ปาได้ค่ะ”

3. ฝึกลูกให้รู้จักรับผิดชอบกับการกระทำของเขาอย่างเหมาะสมตามวัย เช่น หากลูกทำแก้วตก ทำของเลอะเทอะ เด็กๆ เองก็มักจะตกใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอยู่แล้ว คุณพ่อคุณแม่ควรจะบอกลูกว่า “ไม่เป็นไรลูก เดี๋ยวหนูไปช่วยหยิบที่ตักผงกับไม้กวาดแล้วมาช่วยแม่เก็บนะ”

4. บอกลูกถึงวิธีปฏิบัติที่ถูกต้อง สิ่งที่ควรปฏิบัติ เช่น “ถ้าหนูหิวน้ำ ครั้งต่อไปหนูใช้แก้วใบนี้ดีกว่านะคะ เพราะแก้วใบนี้ตกแล้วไม่แตกค่ะ”

• จะใช้เมื่อคุณได้ลองทำตามคำแนะนำข้างต้นหลายครั้งหลายคราแล้วลูกยังคงทำอยู่

• ไม่ใช้วิธีรุนแรง ไม่ว่าจะว่ากล่าวตักเตือนหรือจะตีเขา ควรเลือกวิธีที่เหมาะสมกับวัยของลูก เช่น หากลูกเล่นกับคนอื่นแรงๆ ก็อาจแยกเขาออกจากคนอื่นสักพัก หรือถ้าลูกพูดจาไม่เพราะคุณแม่ตักเตือนแล้วยังพูดอีกก็อาจใช้วิธีไม่พูดกับลูกก็ได้ แล้วค่อยพูดกับเขาอีกครั้งเมื่อเขาพูดเพราะๆ แล้วย้ำกับเขาอีกครั้งว่า เพราะหนูพูดเพราะแม่เลยพูดด้วยไงคะ

• อาจมีวิธีลงโทษหลายๆ แบบให้ลูกได้มีโอกาสเลือกด้วยตัวเขาเอง ถ้าเขาทำผิดอีก เช่น รดน้ำต้นไม้ไม่ได้เล่นของเล่นเหมือนพี่น้อง หรือยอมอยู่ในห้องตนเองเงียบๆ เป็นเวลาตามที่กำหนด เป็นต้น

• ไม่ควรตำหนิหรือลงโทษลูกต่อหน้าคนอื่นเพราะลูกจะรู้สึกอายจนไม่อยากยอมรับว่าตัวเองผิด

• อย่านึกถึงความผิดและการลงโทษมาก จนลืมปลอบใจลูก เพราะในบางสถานการณ์ลูกก็ต้องการคนปลอบใจเช่นกัน เช่น เวลาที่ลูกทำแก้วน้ำตกแตก เขาจะตกใจจากเสียงแก้วน้ำที่แตกและรู้สึกผิดอยู่แล้ว พ่อแม่ก็ไม่ควรดุว่าเขาอีก แต่ควรปลอบขวัญและบอกลูกว่า “ไม่เป็นไรลูก แต่หนูต้องระวังจะเหยียบเศษแก้วที่แตกนะคะ” การพูดแบบนี้จะทำให้ลูกรู้สึกว่าคุณพ่อคุณแม่ยังรักและห่วงใยเขาอยู่

• แล้วก็อย่าลืมให้รางวัลแก่ลูกถ้าเขามีพฤติกรรมที่เหมาะสม ทั้งเวลาที่เขายอมรับความผิดหรือการกระทำที่ไม่ถูกต้องของตัวเขาเอง ด้วยการชื่นชม ยิ้มให้ พยักหน้า หรือชมเขาให้คนอื่นฟัง