คุณพ่อคุณแม่ควรเข้าใจว่า การที่พี่อิจฉาน้องนั้น เป็นเรื่องปกติที่พบได้เสมอในพี่คนโต ที่มีอายุ 1-3 ปี เพราะเขาเคยเป็นที่หนึ่งมาตลอด เคยได้รับความสนใจจากคุณพ่อคุณแม่เต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ตลอดเวลาแต่อยู่ๆ เมื่อมีน้องใหม่ คุณพ่อคุณแม่ต้องแบ่งเวลาให้น้องคนเล็ก ทำให้ความสนใจที่เขาเคยได้จากคุณพ่อคุณแม่ลดลง สิ่งที่เขาจะสามารถทำให้ความรักความสนใจของพ่อแม่กลับมาที่เขาเหมือนเดิมนั้นทำให้เขาต้องพยายามทุกวิถีทาง เขาอาจต้องการให้คุณแม่กอด ให้อุ้มมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อคุณแม่กำลังวุ่นกับการดูแลน้องใหม่
ต่อไปนี้เป็นวิธีที่จะช่วยไม่ให้พี่อิจฉาน้อง
1. คุณพ่อคุณแม่สามารถเตรียมตัวลูกคนโตได้ ตั้งแต่คุณแม่เริ่มตั้งท้องลูกคนเล็ก อธิบายให้เขาฟังว่า เขากำลังเป็นพี่ใหญ่ มีน้องเล็กอยู่ในท้องคุณแม่ ให้ลูกได้จับหรือสัมผัสหน้าท้องขณะที่น้องดิ้นสร้างความรู้สึกที่ดีให้พี่มีต่อน้อง พยายามทำให้เขารู้สึกว่ามีส่วนร่วมในการจัดเตรียมของเล่นและของใช้ของน้อง ที่สำคัญต้องทำให้เขารู้สึกว่าน้องที่จะลืมตามาดูโลกใยบนี้เป้นสมาชิกใหม่ของครอบครัวอีกคน
2. อย่าสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เขา เช่น อย่าส่งลูกคนโตไปเนอสเซอรี่ หรือ ร.ร.ในช่วงใกล้คลอด หรือ หลังคลอดใหม่ๆ และเพื่อไม่ให้เขาเข้าใจผิดว่าเป็นเพราะว่ามีน้องมาใหม่ เขาจึงถูกขับไล่ออกไป เช่น การจัดห้องเพื่อรับน้องใหม่ อย่าจัดให้พี่ต้องย้ายออกจากเตียง หรืออกจากห้องที่เราเคยอยู่ เพื่อที่จะได้มีที่ให้แก่น้องคนใหม่ หรือจากที่เดิมที่เขาเคยนอนกับคุณแม่ พอมีน้อง เขาต้องออกไปนอนที่อื่นคนเดียว
3. Say Hello! คุยกับคนโตทุกวัน ขณะที่ลูกคลอดแล้วพักฟื้นที่โรงพยาบาลคุณต้องเล่าให้เขาฟังว่า คุณคิดถึงเขาอย่างไรหรือให้ลูกได้มีโอกาสไปเยี่ยมน้องและคุณแม่ที่ ร.พ. โดยให้คุณพ่อพาไปแวะดูน้องที่ห้องเด็กอ่อน เพื่อให้เขาเห็นว่ามีคุณแม่คนอื่นๆ อีกหลายคนที่มาคลอดน้องที่นี่ และดูว่าเด็กทารกแรกเกิดคนอื่นๆ นั้นเป็นอย่างไร
4. คุณแม่ต้องพูดคุยทักทาย และอยู่กับลูกคนโตสักพักหนึ่งและอาจจะเตรียมของขวัญชิ้นเล็กให้แก่พี่คนโต โดยบอกว่า เป็นของขวัญจากน้อง ให้โอกาสพี่ได้ใกล้ชิด จับต้อง และอุ้มหรือเล่นกับน้องบ้าง โดยมีผู้ใหญ่คอยดูแลตลอดเวลา แต่ต้องไม่ปล่อยพี่คนโตไว้กับน้องตามลำพังเป็นอันขาด เพราะด้วยความตื่นเต้น สนใจ อย่างรู้ อยากเห็น อาจทำให้เกิดอันตรายได้ โดยที่ไม่ได้เจตนา
5. ต้องหลีกเลี่ยงคำพูดบางอย่าง เช่น อย่าจับน้องนะอยู่ห่างๆ น้อง ห้ามเข้าใกล้ ทำไมเราจึงยุ่งนัก อย่างนี้แม่ไม่รักแล้ว อย่างนี้ไม่เก่งเลย สู้น้องก็ไม่ได้ น้องน่ารักกว่าเยอะ ฯลฯ นอกจากคุณพ่อคุณแม่แล้ว คนรอบข้างในที่นี้คือคุณตา-ยาย-ปู่-ย่า, คุณลุง-ป้า, คุณน้า-อา หรือพี่เลี้ยง ต้องระวังการใช้คำพูดที่จะกระทบต่อเด็ก บางครั้งอาจจะพูดในทำนองนี้ โดยไม่ทันได้คิด หรืออาจจะพูดไปเพื่อแหย่พี่คนโตเล่น แต่หลายต่อหลายครั้ง พี่คนโตอาจจะไม่สามารถทำใจได้ เช่น แม่เขาไม่รักแล้ว ไอ้ลูกหมาถูกทิ้งหรือไม่หมาหัวเน่า ทำให้เขาเกิดความไม่ชอบน้องได้เพราะน้องคนเดียวเป็นสาเหตุให้เขาถูกดุได้ขนาดนี้
6. มอบหน้าที่ให้ผู้ช่วยคุณแม่ในการดูแลน้อง เช่น ช่วยหยิบขวดนม หรือช่วยนำผ้าอ้อมไปไว้ที่ถังทิ้งผ้าอ้อมและอย่าลืมกล่าวชมเขาด้วยอย่างจริงใจ ว่าคุณพ่อคุณแม่ดีใจและภูมิใจที่เขาได้เป็นพี่ใหญ่ ช่วยดูแลน้อง โดยพ่อหรือแม่ต้องคอยพูดหรือให้กำลังใจเขาตลอดเวลาว่า เห็นมั้ยครับน้องชอบ น้องยิ้มแล้ว!
7. จัดเวลาให้ลูกคนโตบ้าง เพื่อที่คุณแม่จะได้มีเวลาอยู่กับพี่ตามลำพัง และให้ความสนใจแก่เขาได้อย่างเต็มที่ โดยไม่มีน้องคอยกวน ร่วมกันทำกิจกรรมที่เขาชอบ เช่น เล่านิทาน อ่านหนังสือด้วยกัน ไปเดินเล่น ถ้ามีโอกาส ควรนำรูปของพี่ตอนที่เขายังเล็กๆ หรือตอนที่คุณแม่ให้นมเขามาให้เขาดู เล่าให้เขาฟังว่า ตอนเล็กๆ คุณพ่อคุณแม่ดูแลเขาอย่างที่กำลังดูแลน้องอยู่ พยายามอธิบายให้ลูกเข้าใจว่าในครอบครัวมีสมาชิกเพิ่มขึ้น โดยมีเขาเป็นพี่ใหญ่ที่คอยช่วยดูแลน้องได้ และจะเป็นพี่น้องที่คอยช่วยเหลือกัน เป็นเพื่อเล่นกันได้ เหมือนครอบครัวอื่นๆ ที่เขาเคยเห็น
8. คุณพ่อและปู่-ย่า-ตา-ยาย ช่วยได้ ขณะที่คุณแม่ดูแลน้องเล็กอยู่ คุณพ่อหรือผู้ใหญ่ท่านอื่นสามารถชวนเขาไปเล่นหรือทำกิจกรรมอื่น ถ้ายิ่งมีเด็กโตคนอื่นที่มาเล่นกับเขาได้ด้วย ก็จะยิ่งช่วยให้เขาเพลินและเข้าใจคุณแม่ ยอมให้คุณแม่เลี้ยงน้องได้โดยเขาไม่รู้สึกถูกทอดทิ้งอยู่คนเดียว
เมื่อพี่คนโต อยากเป็นน้องคนเล็ก
ส่วนใหญ่เป็นเพราะเด็กต้องการทำเพื่อเรียกร้องความสนใจจากคุณแม่ โดยลองทำเป็นเป็นเด็กดูบ้าง เพื่อว่าคุณแม่จะได้มาดูแลเขาเหมือนกับที่คุณแม่ดูแลน้อง ส่วนใหญ่แล้วพฤติกรรมเหล่านี้ จะดีขึ้นเองในเวลา 2-3 เดือน ขอให้เข้าใจเด็กและอย่าไปดุว่าเด็ก เพราะจะทำให้เขารู้สึกไม่ชอบน้องมากขึ้น
บางครั้งเขาจะแสดงพฤติกรรมถดถอย กลับไปเป็นเหมือนเด็กเล็กๆ อีก เช่น ฉี่ หรืออึราดโดยไม่ยอมบอก ดูดนิ้วหรือกลับไปดูดขวดนมอีกหลังจากที่เคยเลิกขวดนมได้แล้ว หรืออาจจะก้าวร้าวเพิ่มขึ้น เช่น แกล้งน้อง ชอบจับน้องแรงๆ ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้ถือเป็นเรื่องปกติ และบางอย่างสามารถป้องกันได้ บางพฤติกรรมก็จะดีขึ้นเองใน 2-3 เดือน
จะเห็นได้ว่าการเตรียมตัวมีสมาชิกใหม่ในครอบครัวนั้นเป็นสิ่งที่น่ายินดี และน่าตื่นเต้น แต่ต้องไม่ลืมว่าลูกคนโตจะรู้สึกอย่างไรเมื่อมีคนมาแทนที่ 8 วิธี ช่วยไม่ให้พี่อิจฉาน้อง จะทำให้เด็กสามารถปรับตัวได้อย่างดีค่ะ
(update 27 พฤศจิกายน 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.159 October 2006]
|
