จากการที่องค์การอนามัยโลก ได้แนะนำให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียวนาน 6 เดือนเต็ม จากเดิม 4 เดือน ทำให้คุณแม่หลายท่านอาจมีข้อกังขาว่า ระยะที่ลูกได้กินนมแม่อย่างเดียวในทั้งสองช่วงเวลามีความแตกต่างกันอย่างไรนั้น พญ.ศิราภรณ์ สวัสดิวร ศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี ได้ให้คำตอบเกี่ยวกับเรื่องนี้มากมายค่ะ
หากย้อนกลับไปดูที่องค์กรอนามัยโลกประกาศ คำแนะนำเกี่ยวกับการให้ลูกได้กินนมแม่ คือ
พ.ศ. 2522 แนะนำให้ลูกได้กินนมแม่ 4-6 เดือน ยังไม่มีการยืนยันระยะเวลาที่แน่นอน แต่คนส่วนใหญ่จะให้เพียง 4 เดือนเท่านั้น รวมทั้งประเทศไทยก็แนะนำให้กินนมแม่อย่างเดียวเพียง 4 เดือนแรก
พ.ศ. 2543 องค์การยูนิเซฟให้คำแนะนำว่า ควรให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียวประมาณ 6 เดือน
พ.ศ. 2544 องค์การอนามัยโลก รวมทั้งสมาคมกุมารแพทย์สหรัฐอเมริกา ได้ให้คำแนะนำทั่วโลกว่า ควรให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียวนานถึง 6 เดือนเต็ม
และกว่าที่องค์การอนามัยโลกจะออกมาประกาศเปลี่ยนคำแนะนำให้ชัดเจน ก็ใช้เวลานานกว่า 20 ปีทีเดียวค่ะ เพราะต้องรวบรวมและทบทวนรายงานการศึกษาจากทั่วโลก และคัดกรองการศึกษาดังกล่าวแล้วจนมั่นใจ จึงให้คำแนะนำดังกล่าวออกมา
สำหรับประเทศไทยเริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2546 ซึ่งตอนที่องค์การอนามัยโลกประกาศมาครั้งแรก หลายคนตกใจและรับไม่ได้ แต่หลังจากศึกษาก็พบว่าดีกับเด็กและแม่จริงๆ ค่ะ
6 เดือนแรก ทำไมต้อง นมแม่ อย่างเดียว
เพราะในช่วง 6 เดือนแรก เป็นระยะสำคัญในการสร้างรากฐานการเจริญเติบโตของสมองลูก และร่างกายของลูกเองก็ยังมีข้อจำกัด คือ
- ความจุของกระเพาะอาหารน้อย
- ระบบภูมิคุ้มกันยังไม่แข็งแรง
- ระบบการย่อยและการดูดซึมยังพัฒนาไม่เต็มที่
- สมรรถภาพตับ ไต ยังไม่แข็งแรงพอในการรับอาหารอื่น
- หากได้รับอาหารอื่น อาหารเหล่านั้นจะไปแย่งพื้นที่ในกระเพาะเล็กๆ ของลูก ทำให้ได้รับนมแม่น้อยลง
- การเคี้ยว กลืนยังพัฒนาไม่เต็มที่ เพราะฟันยังไม่ขึ้น
นอกจากนั้นเมื่อคุณแม่ให้อาหารอื่นแก่ลูกในระยะนี้ จะเหมือนการนำสิ่งของแปลกปลอมผ่านเข้าไปในร่างกายลูก ซึ่งก่อให้เกิดการติดเชื้อ เช่น โรคท้องเสีย และการแพ้ เช่น แพ้โปรตีนนมวัว
6 เดือน ดีกว่า 4 เดือนอย่างไร
หากคุณแม่ให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียวนาน 6 เดือนเต็ม จะมีผลดีกับลูกและแม่มากกว่าให้กินแค่ 4 เดือน ดังนี้
1. ลูกได้อาหารไปเลี้ยงสมองที่เหมาะสมและนานขึ้น เพราะถ้าเทียบระหว่างนมแม่ ข้าว และกล้วย นมแม่จะมีคุณภาพดีกว่า
2. ลูกจะมีอาการท้องเสีย และมีการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจน้อยกว่า มีข้อมูลเด็กที่กินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนมีโอกาสท้องเสียและปอดบวมน้อยกว่าประมาณ 2-3 เท่า เมื่อเทียบกับเด็กที่ไม่ได้นมแม่อย่างเดียว
3. ช่วยทำให้คุณแม่ไม่ขาดธาตุเหล็กเพราะมีระยะปลอดประจำเดือนนานขึ้น แต่ก็มีคุณแม่หลายท่านกังวลว่า ให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนจะทำให้ลูกขาดธาตุเหล็กหรือไม่ จากการศึกษาพบว่าหากคุณแม่มีสุขภาพดี น้ำนมแม่ก็มีธาตุเหล็กที่เพียงพอ โดยร่างกายของลูกจะสามารถดูดซึมธาตุเหล็กจากน้ำนมแม่ได้ถึง 50% แต่ถ้ากินอาหารเสริม เช่น ข้าวและกล้วยด้วย จะทำให้การดูดซึมธาตุเหล็กในนมแม่ลดลงเหลือ 10% เท่านั้น
4. ทำให้คุณแม่มีน้ำหนักลดลงหลังคลอดได้เร็วกว่า
5. ในขณะที่ลูกกินนมแม่จะได้รับอ้อมกอดคุณภาพวันละ 8-10 ครั้ง ลูกน้อยจะได้ยิน ได้กลิ่น ได้รับรู้รส ได้รู้การเคลื่อนไหวช่วยกระตุ้นโครงข่ายเส้นใยประสาท ถ้าไม่มีสัมผัสคุณภาพสมองจะเสียการโยงใยระหว่างเซลล์สมองต่อกัน และฝ่อไป
6. เด็กที่กินแม่ป่วยน้อยกว่าเด็กที่กินนมผสม 2-7 เท่า ทำให้เด็กพัฒนาการและการเติบโตได้ดี โดยพบว่าเด็กที่กินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน มีกราฟการเติบโตเต็มที่และอยู่ในเกณฑ์ปกติ
น้ำนมแม่จะพอให้ลูกกินถึง 6 เดือนหรือไม่
จากการศึกษาเมื่อปี พ.ศ. 2518 พบว่าปริมาณน้ำนมของแม่ไทยน้อยกว่า เมื่อเทียบกับรายงานของแม่ที่ให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนของต่างประเทศ ซึ่งน่าจะเป็นผลมาจากแม่ไทยระยะนั้น ไม่ได้ให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียว คือให้อาหารอื่นร่วมด้วยย่อมมีผลให้การสร้างน้ำนมน้อยลง
ซึ่งจากข้อมูลต่างประเทศพบว่า ในระยะ 6 เดือนแรกถ้าให้นมแม่อย่างถูกต้อง คือ ให้ลูกได้แต่นมแม่อย่างเดียวจริงๆ แม่จะสร้างน้ำนมปริมาณมาก เพียงพอสำหรับลูกถึงอายุ 6 เดือน โดยพบว่าสามารถสร้างได้ถึงประมาณ 800-850 ซีซี ทั้งในประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศที่กำลังพัฒนา
ดังนั้นหากคุณแม่จัดอาหารอื่นให้ลูกกินด้วย เขาก็จะดูดนมน้อยลง ซึ่งจะทำให้น้ำนมของคุณแม่น้อยลงด้วยเช่นกันค่ะ แต่ถ้าคุณแม่ให้ลูกกินนมอย่างเต็มที่และสม่ำเสมอ ระบบการสร้างน้ำนมก็จะยังทำงานอยู่ และคุณแม่ก็จะมีน้ำนมเพียงพอต่อความต้องการของลูกตลอด 6 เดือนแน่นอนค่ะ
ได้ทราบความแตกต่างและข้อดีที่ลูกได้กินนมแม่นาน 6 เดือนไปแล้ว ก็ต้องกลับมาเพิ่มกำลังใจให้ตัวเอง และให้กำลังใจไปยังบรรดาคุณแม่ที่ให้นมลูกอย่างเดียวไปถึง 6 เดือนให้ได้ค่ะ
กินนมแม่ IQ ดี
- เด็กที่กินนมแม่ จะมีสมองที่ไวสามารถเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ได้อย่างรวดเร็ว จะมีพัฒนาการทางสมองดีกว่าทารกที่กินนมผสม แตกต่างกันตั้งแต่ 2-10 จุด
- ผลจากการติดตามเด็กตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 5 ปี จำนวน 3,880 คน พบว่าเด็กที่กินนมแม่นาน 6 เดือน มีระดับพัฒนาการดีกว่าเด็กที่ไม่ได้กินนมแม่เลย 5.8-8.2 จุด
- ผลจากการติดตามพัฒนาการของเด็กน้ำหนักตัวน้อยตั้งแต่แรกเกิด จำนวน 220 คน เด็กที่กินนมแม่นาน 6 เดือน เมื่ออายุ 5 ปี จะมี IQ เบื้องต้นดีกว่าเด็กที่ได้กินนมแม่เพียง 3 เดือนถึง 11 จุด
- ผลจากการติดตามเด็กประมาณ 3,000 คน ที่เกิดเมื่อประมาณ 40 ปีที่แล้ว พบว่ากลุ่มที่มีประวัติกินนมแม่นานกว่า 9 เดือน มีระดับเชาว์ปัญญาเฉลี่ย 104 จุด ถ้ากินนมแม่น้อยกว่า 1 เดือนอยู่ที่ 99.4 จุด
(update 18 สิงหาคม 2006)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 281 มิถุนายน 2549 ]
|
