Uterine fibroids เป็นเนื้องอกของมดลูก มีหลากหลายชื่อเรียก เช่น Leiomyomas, fibromyoma, fibroid, หรือ myoma uteri ก้อนเนื้องอกประกอบด้วยกล้ามเนื้อมดลูกเป็นส่วนใหญ่ และมีเนื้อเยื่ออื่นๆอีกเล็กน้อย ไม่เป็นเนื้อร้าย มีขนาดตั้งแต่เม็ดถั่วเขียวจนถึงขนาดใหญ่ขนาดลูกแตงโม
Uterine fibroids เป็นเนื้องอกในมดลูกที่พบบ่อยในหญิงวัยเจริญพันธุ์ ไม่มีใครรู้สาเหตุที่แท้จริง คนที่มีเนื้องอกนี้ไม่จำเป็นต้องมีอาการอะไรแสดงออก ส่วนมากว่าครึ่งตรวจพบโดยบังเอิญจากากรตรวจภายใน แต่ถ้ามีอาการก็จะมีอาการเลือดออกมากทางช่องคลอดร่วมกับอาการปวดท้อง ถ้าก้อนมีขนาดโต อาจไปเบียดกระเพาะปัสสาวะ ทำให้มีอาการปัสสาวะบ่อยได้
- ถ้ามีอาการจะมีอาการอะไรบ้าง
- มีเลือดออกมาก และมีอาการปวดท้องเมนส์
- อาจมีเลือดออกระหว่างรอบ ของรอบเดือน
- อาจรู้สึกหน่วงๆที่ท้องน้อย
- ปัสสาวะบ่อย
- มีอาการปวดเวลามีเพศสัมพันธ์
- อาจมีอาการปวดหลัง
- อาจมีปัญหาเกี่ยวกับการตั้งครรภ์เช่น แท้งง่าย ท้องยาก
คำตอบคือไม่มีใครรู้สาเหตุที่แน่ชัด แต่มีองค์ประกอบหลายๆอย่างร่วมกันที่ทำให้เกิด เช่น ฮอร์โมน, พันธุกรรม, สิ่งแวดล้อม เป็นต้น
ไม่เป็นครับ ส่วนใหญ่ Uterine fibroids เป็นเนื้อไม่ร้าย (แต่ก็มีน้อยมาก ไม่ถึง 0.1 % ที่จะกลายเป็นเนื้อร้าย) และคนที่เป็น Uterine fibroids ก็ไม่เสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งมดลูกมากกว่าคนที่ไม่เป็น ไม่ต้องกังวลนะครับ
- แล้วจะรู้ตัวได้ไงว่าเป็น Uterine fibroids นะ
ถ้ามีอาการผิดปกติดังที่กล่าวข้างต้น ก็ไปหาหมอ หมอจะเริ่มด้วยการถามอาการและตรวจภายใน ซึ่งหมอจะคลำเจอก้อนที่มดลูก จากนั้นหมอก็จะตรวจยืนยันด้วยการ ultrasound หรือ x-rays หรือ ทำ magnetic resonance imaging (MRI) หรือ cat scan (CT) แล้วแต่ดุลยพินิจของหมอ
ถ้าการตรวจทั้งหมดที่ว่ายังไม่ได้คำตอบ หมอก็อาจพิจารณาตรวจด้วยการส่องกล้องเข้าไปทางช่องท้อง (laparoscopy) หรือส่องเข้าทางช่องคลอดผ่านปากมดลูก (hysteroscopy)
โรคนี้รักษาได้ครับ ไม่มีปัญหา การรักษาหมอจะพิจารณาจากองค์ประกอบดังต่อไปนี้
- มีอาการหนักหนาสาหัสแค่ไหน
- อายุเท่าไร ยังต้องการมีบุตรไหม
- ก้อนมีขนาดโตแค่ไหน
- ก้อนอยู่ตำแหน่งใด
ถ้าไม่มีอาการผิดปกติอะไร ก้อนไม่โตมาก อาจยังไม่ต้องทำอะไร รอดูอาการไป
ก่อนได้ หมออาจนัดมาตรวจเป็นระยะๆ คุณก็ไปหาหมอตามนัด
โดยทั่วไป ถ้าหมอให้รอดูอาการ หมออาจให้ยาบรรเทาอาจปวดไปกิน
มียาเฉพาะไหม
มีครับ ยาในกลุ่ม gonadotropin releasing hormone agonists (GnRHa)
อาจทำให้ก้อนมีขนาดเล็กลง บางครั้งหมออาจให้ยานี้ก่อนผ่าตัด เพื่อให้ขนาดเนื้องอกเล็กลง จะช่วยให้ผ่าตัดง่ายขึ้น แต่ยานี้ก็มีข้อเสีย คือมีอาการข้างเคียง ทำให้ออกร้อนวูบวาบ ซึมเศร้า นอนไม่หลับ ความต้องการทางเพศลดลง หรืออาจทำให้มีอาการปวดข้อได้
ยา mifepristone หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ RU 486 ก็อาจทำให้ก้อนหยุดการเจริญเติบโต หรือโตช้าลงได้
ยาที่กล่าวข้างต้นช่วยฉุดไว้ได้ชั่วคราว ตราบที่ยังใช้ยาอยู่เท่านั้น หยุดใช้ยา ก้อนก็จะไปต่อตามวิถีทางของมัน
- ถึงกับต้องผ่าตัดเลยหรือ ?
ใช่แล้วครับ การรักษาให้หายขาดก็ต้องผ่าตัด จะผ่าแค่ไหน แค่ควักก้อนออก หรือตัดมดลูกทิ้ง หรือขุดออกทั้งยวง ก็ขึ้นกับองค์ประกอบตามที่กล่าวแล้วข้างต้น
Myomectomy คือการผ่าตัด ควักออกเฉพาะก้อนเนื้องอก ตัวมดลูกยังอยู่
Hysterectomy คือการตัดมดลูกทั้งอันออก วิธีนี้แน่ใจได้เลยว่า เอาก้อนเนื้องอกออกหมดจริงๆ
Endometrial ablation เป็นการทำลายเยื่อบุโพรงมดลูก รักษาอาการเลือดออกมากๆได้ชะงัด แต่ก็มีข้อเสียคือ ไม่สามารถมีลูกได้อีก
Myolysis คือวิธีการตัดเสบียงของเนื้องอก โดยการสอดเข็มเข้าไปที่เส้นเลือดที่ไปเลียงเนื้องอก แล้วจัดการทำลายเส้นเลือดนั้น
อยากดูภาพการผ่าตัดเอาเนื้องอกออกไหม (ถ้าไม่กลัวหวาดเสียว ก็คลิกที่ link นี้ได้เลย ภาพผ่าตัด Uterine Fibroids
- มีวิธีที่หวาดเสียวน้อยกว่านี้ไหม ?
มีครับ เรียกว่า Uterine Fibroid Embolization (UFE) ใช้มาตั้งแต่ปี 1995 หลักการก็คือการไปอุดเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงตัวเนื้องอก
ทำให้มันฝ่อไปในที่สุด วิธีนี้อาจใช้ทดแทนการผ่าตัดแบบควักก้อนออกหรือแบบตัดมดลูกได้ ใช้เวลารักษาน้อย ทำแล้วไม่ต้องนอนค้างที่โรงพยาบาล
ไม่เสี่ยงกับการติดเชื้อจากการผ่าตัด แต่ยังไม่มีการศึกษาที่ยาวนานพอว่าหลังจากนี้จะมีเส้นเลือดงอกมาใหม่ ทำให้ก้อนเนื้องอกฟื้นคืนชีพหรือเปล่า ดูภาพประกอบ
ฉีดยาชา แล้วสอดท่อเล็กๆเข้าทางเส้นเลือดดำที่ต้นขา
มองผ่านเอ็กซเรย์ แล้วสอดท่อ(Catheter) เข้าเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงตัวเนื้องอก
ฉีดสารอุดตันเข้าไปเพื่อไม่ให้มีเลือดไปเลี้ยงตัวเนื้องอก
ไม่มีเลือดมาเลี้ยง เนื้องอกก็ฝ่อ
ไม่ได้ทุกรายครับ หมอต้องประเมินเป็นรายๆไปว่าทำไปแล้วจะได้ผลไหม โดยการ ultrasound หรือ MRI ก่อน รายที่น่าทำคือ
- มีก้อนเนื้องอกแล้วมีเลือดออกมาก
- มีอาการปวดหรือ ก้อนมีขนาดโตไปเบียดกระเพาะปัสสาวะหรือกดทับลำไส้ใหญ่
- คนไข้ไม่ต้องการผ่าตัด หรือมีข้อห้ามของการผ่าตัด
- ไม่ต้องการมีบุตรอีก
ทุกอย่างที่มีข้อดี ก็ต้องมีข้อเสีย บางราย เม็ดที่ฉีดเข้าเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงตัวเนื้องอก อาจไปอุดตันเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงรังไข่ด้วย ทำให้รังไข่ไม่ทำงาน หรือเป็นวัยทองก่อนเวลาอันควร อาการข้างเคียงนี้อาจเกิดชั่วคราวหรือเป็นไปแบบถาวรเลยก็ได้
ในโชคร้ายก็อาจมีโชคดีสำหรับคนที่มีบุตรยากจากสาเหตุนี้ เมื่อเนื้องอกฝ่อ ก็ทำให้มีลูกได้ในทันที
thermal ablation เป็นวิธี การใช้ คลื่นเสียงความถี่สูง (ultrasound) ยิงไปที่ตัวก้อน โดยใช้ MRI เป็นตัวช่วยเล็งและกำหนดพื้นที่ของตัวก้อน ตัวมดลูกยังอยู่ แต่อาจมีลูกไม่ได้
คลื่นเสียงความถี่สูงยิงไปที่ตัวก้อน
ทำภายใต้เครื่อง MRI
(update 9 ตุลาคม 2006)
|
