เสรีภาพ ที่มีขอบเขต


”อุบัติเหตุหรือครับ” ผมถามเด็กชายคนหนึ่ง อันที่จริงดูภายนอกเขาเป็นหนุ่มแล้ว อายุจริงก็ต้องเกิน 15 ปีแล้ว เพราะตอนนี้เขากำลังนอนซมอยู่บนเตียงผู้ป่วยในวอร์ดอายุรกรรม
”ครับ” เขาตอบสั้นๆ เพราะพยายามกลั้นร้องไห้
”อยากเล่ามั้ย” ผมชวนคุย ในมือเตรียมกระดาษทิชชูพร้อมแล้ว

เขาเรียนชั้นมัธยมปีที่สี่ ช่วงปิดเทอมกลางเดือนตุลาคมเขาพาเพื่อนซ้อนมอเตอร์ไซค์สองคน รวมตัวเขาเป็นสามคนไปเที่ยวกัน ท้ายรถบรรทุกสิบล้อปัดมาถูกเขากระเด็นตกถนนไป

เพื่อนสองคนบาดเจ็บไม่มาก แต่ตัวเขากระดูกสันหลังหักเป็นอัมพาตครึ่งท่อนล่างนับแต่วันนั้น ระหว่างการรักษาก็ยังโชคไม่ดีมีปอดอักเสบแทรกซ้อนอย่างรุนแรงถึงกับต้องเจาะคอช่วยหายใจ หลังจากนั้นชีวิตก็เวียนว่ายเข้าออกโรงพยาบาล

เพื่อนๆ มาเยี่ยมในเดือนแรกๆ จากนั้นก็ทยอยหายไป เหลือแต่พ่อแม่และน้องชายอีกคนที่เทียวรับส่ง และอยู่เป็นเพื่อน... เขาบอกว่าอยากตาย

ผมเพิ่งกลับจากต่างประเทศได้เพียงหนึ่งวันก็ถูกตามมาดูเด็กคนนี้ ชวนให้นึกถึงเหตุการณ์อีกเรื่องหนึ่งที่ผมพบในรถไฟใต้ดินที่ต่างประเทศ

ขณะที่ผมนั่งอยู่กับเพื่อนผู้หญิงคนเอเชียด้วยกันในรถไฟใต้ดิน หญิงสาวผิวดำคนหนึ่งเข็นรถเด็กขึ้นรถไฟ บนรถเป็นเด็กตัวน้อยอายุประมาณเจ็ดแปดเดือน เขาส่งเสียงอ้อแอ้ไม่หยุดปาก มือขวามือซ้ายวางไว้ข้างตัวสังเกตว่าขยับนิ้วไปมา คุณแม่ยืนอยู่ไม่รู้ว่าฮู้ดที่สวมศีรษะของเขา ได้เลื่อนมาปิดตามิดไปหนึ่งข้าง ตอนนั้นเด็กใช้ตาเดียวมองมาที่เพื่อนผู้หญิงซึ่งนั่งข้างๆ ผม เพื่อนก็เล่นหน้าเล่นตากับเขาเป็นที่สนุกสนาน ส่วนผมเอาแต่ดูว่าเมื่อไรเด็กถึงจะยกมือมาจับฮู้ด ที่บังตาข้างหนึ่งนั้นออกเสียที

สองคนเล่นกันนานโดยเด็กน้อยใช้ตาเพียงข้างเดียวอยู่เช่นนั้น จนกระทั่งถึงสถานีที่คุณแม่เข็นรถเข็นเด็กลงจากรถไฟ เด็กน้อยจึงยกมือซ้ายขึ้นบ๊ายบาย เพื่อนของผมอย่างคล่องแคล่ว นั่นแปลว่าเขาใช้มือได้

เพราะอะไรเด็กอายุเจ็ดแปดเดือนจึงไม่ใช้มือเอาฮู้ดที่บังตาออก ผมคิดคำตอบได้จำนวนหนึ่ง ว่าจะเอาไว้ออกข้อสอบนักศึกษา แต่คำตอบเหล่านั้นมิได้เกี่ยวอะไรกับเรื่องที่จะพูดกันวันนี้

ที่ผมเล่าเรื่องนี้ให้ฟังเพื่อเน้นย้ำว่า ณ อายุหนึ่งๆ เด็กคนหนึ่งทำอะไรได้เพียงบางอย่าง และจะไม่มีวันทำอะไรบางอย่าง แม้ว่าจะมีความสามารถทำได้ก็ตาม

เด็ก ม.4 นั้นขับรถได้แน่นอน แต่ไม่มีวันที่เขาจะมีวุฒิภาวะมากพอที่จะขับรถได้ เพราะฉะนั้นคุณพ่อคุณแม่ที่ยืนกุญแจรถให้เด็กที่ยังไม่มีใบขับขี่ หรืออนุญาตให้เด็กขับรถออกจากบ้าน จึงเท่ากับยื่นโลงศพให้ลูกฉันนั้น

ไม่ว่าจะเป็นรถยนต์หรือจักรยานยนต์ก็ตาม

หัวใจสำคัญของเรื่องนี้คือความรับผิดชอบ ผมยกตัวอย่างกรณีเด็กที่พาเพื่อนซ้อนท้ายไปล้มให้ฟัง แต่เพื่อนไม่เจ็บมากเท่าตนเอง เพราะต้องการชี้ว่าความรับผิดชอบที่เราคาดหวังคือความรับผิดชอบต่อตนเอง พูดให้เฉพาะเจาะจงคือต่อชีวิตของตนเอง

คุณพ่อคุณแม่ที่ยื่นกุญแจให้ลูกนั้นควรรับผิดชอบชีวิตลูกนั้นแน่นอน ลูกของเราพาคนอื่นไปบาดเจ็บควรรับผิดชอบก็เรื่องหนึ่ง ขี่รถมอเตอร์ไซค์ต้องใส่หมวกกันน็อกก็อีกเรื่องหนึ่ง เรื่องเหล่านี้พูดกันมาหลายครั้งแล้ว

แต่ที่สำคัญเหนืออื่นใดคือต้องรู้จักรับผิดชอบชีวิตของตนเอง คนที่ไม่รักตนเองแล้วจะรักคนอื่นได้อย่างไร ไม่รักตนเองก็คือรักคนอื่นไม่เป็น นั่นคือรักคุณพ่อคุณแม่ไม่เป็น

คนที่รักตนเองไม่เป็นนั้อธิบายได้ว่าเพราะยังไม่มี 'ตนเอง' ให้รัก นั่นก็เป็นเพราะจิตใจยังพัฒนาตัวตนไม่สมบูรณ์ เมื่อตัวตนยังไม่ชัดจึงไม่รู้จักรักและรับผิดชอบตนเองมากเท่าที่คนที่มีวุฒิภาวะแล้วเขาเป็นกัน

เวลาเด็กบาดเจ็บ เขาจะไม่มีทางรู้เลยว่าใครที่ 'เจ็บ' กว่า

เหตุผลนั้นชัดเจนมาก เพราะเขายังเป็นผู้ใหญ่ไม่พอนั่นคือยังมีวุฒิภาวะไม่พอ เด็กคนนี้มิเพียงบาดเจ็บแต่จะต้องเป็นอัมพาตตั้งแต่ยังไม่จบมัธยม หัวอกคุณพ่อคุณแม่จะไปเหลืออะไร ก่อนที่เขาจะพาตัวเองไปล้มเขาไม่มีทางรู้เลยว่า ถ้าเขาเจ็บใครที่จะเจ็บกว่า เมื่อเขานอนเจ็บมาได้ห้าเดือนเขาคิดอยากตาย เรียกว่าจนป่านนี้แล้วเขาก็ยังไม่รู้เลยว่า ใครจะเสียใจมากที่สุดหากเขาฆ่าตัวตาย เหตุผลก็คือ เขายังเป็นผู้ใหญ่ไม่พอ นั่นคือยังมีวุฒิภาวะไม่พอ

ในต่างจังหวัดมีเด็กๆ ขับรถมอเตอร์ไซค์กันมาก สาเหตุทางสังคมคือไม่มีขนส่งมวลชนให้เด็กใช้ สาเหตุทางจิตวิทยาคือขับรถได้เท่ากับไปจากพ่อแม่ได้ง่ายขึ้น แต่ละบ้านไม่สามารถห้ามปรามลูก มิให้เอารถออกจากบ้านได้ บางบ้านส่งเสริมให้เด็กขับรถเป็นเร็วๆ จะได้ช่วยส่งของ บางบ้านส่งเสริมให้เด็กขับรถได้เร็วๆ เพราะคิดว่าเด็กจะได้เป็นผู้ใหญ่เร็วๆ ก็มี โดยหารู้ไม่ว่า ความเป็นผู้ใหญ่ที่มีวุฒิภาวะนั้นควรวัดกันที่อื่น มิใช่เรื่องขับรถเป็นหรือไม่เป็น

กุญแจรถเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของเสรีภาพ
เสรีภาพต้องมาพร้อมกับความรับผิดชอบ

...ความรับผิดชอบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือรับผิดชอบชีวิตของตนเองครับ


(update 14 กรกฎาคม 2005)
[ ที่มา.. kids&family ปีที่ 10 ฉบับที่ 109 เมษายน 2548 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600