เมื่อคนเรามีความเครียดเกิดขึ้น เคมีในร่างกายจะเกิดการเปลี่ยนแปลงค่ะ ส่งผลให้มีอาการนอนไม่หลับ ปวดท้อง เบื่ออาหาร ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ท้องผูก ฯลฯ นอกจากนี้ยังกระทบถึงอารมณื เช่น เกิดความตื่นเต้น สับสน รวมทั้งความกลัว ซึ่งระดับและการตอบสนองต่อความเครียดที่แสดงออกมาเป็นพฤติกรรมของแต่ละคน อาจจะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับพื้นฐานทางร่างกายและจิตใจของแต่ละคน

นอกจากผลทางกายที่เกิดกับเจ้าของความเครียดแล้ว อานุภาพความเครียด ยังสามารถแผ่ขยายไปสู่ผู้คนที่อยู่รอบๆ ตัวได้ด้วยค่ะ เช่น ถ้าคุณพ่อพกความเครียดจากการงานกลับมาบ้าน แล้วระบายเป็นความหงุดหงิดใส่อารมณ์กับแม่ ผลคือแม่เครียด เมื่อแม่เครียดก็อาจส่งต่อความเครียดนั้นไปยังลูกได้ ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม ความเครียดของพ่อแม่นั้นย่อมส่งผลต่อพัฒนาการ การเจริญเติบโต ภาวะอารมณ์ของลูกได้ และเมื่อเกิดภาวะเหล่านี้กับเจ้าตัวเล็กอันเป็นที่รักแล้ว มีหรือพ่อแม่และใครๆ ในบ้านจะไม่รู้สึกเครียดและเป็นกังวลทบทวีคูณ

เห็นมั้ยคะว่า อานุภาพความเครียดนั้นไม่ใช่เรื่องเล็กๆ เลย ฉะนั้นเมื่อรู้ตัวว่า “เครียด” ต้องหาวิธีคลายเครียดให้เร็วที่สุด เพื่อหยุดวงจร “เครียด” นั้นไว้

เด็กตัวเล็กๆ ที่ยังไม่สามารถบอกได้ว่าตอนนี้หนูกำลังเครียดอยู่ จะรู้ได้ก็ต้องอาศัยการสังเกตของคุณพ่อคุณแม่และผู้ใหญ่ที่อยู่ใกล้ชิดเท่านั้น โดยสังเกตจากนิสัยหรือพฤติกรรมประจำวันที่เปลี่ยนไป เช่น จากที่กินได้ นอนหลับ ขับถ่ายดี ก็เปลี่ยนไปเป็นตรงกันข้าม หรือมีอาการหงอยเหงา เศร้า ซึม เกิดพัฒนาการถดถอย ฉะนั้นถ้าลูกไม่ได้เจ็บป่วยทางร่างกาย ข้อสงสัยขั้นต่อไปก็คือ จิตใจ ซึ่งต้นตอความเครียดของเด็ก อาจเกิดได้จากการที่เด็กไม่ได้รับการดูแลเอาใจใส่เพียงพอ ตกอยู่ในบรรยากาศของครอบครัวที่ร้าวฉาน หรือมีปัญหาการต้องแยกจากพ่อแม่ ถูกทอดทิ้ง พ่อแม่หย่าร้าง การย้ายที่อยู่หรือการที่ให้เด็กมีกิจกรรมมากเกินไป ฯลฯ

ทางแก้นั้นก็ต้องกลับไปดูที่ต้นตอของปัญหา และแก้ให้ตรงจุด ต้องหาทางแก้ด้วยการตอบสนองในสิ่งที่เด็กต้องการ เช่น ลูกหิวก็ต้องให้ลูกได้อาหารและพักผ่อนเพียงพอ เมื่อลูกร้อง การอุ้มก็ช่วยให้ลูกเกิดความมั่นคงทางใจได้ ไม่ต้องกลัวว่าลูกจะติดการอุ้มหรอกนะคะ รวมทั้งการเตรียมตัวลูกให้พร้อมก่อนมีเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงในชีวิต เช่น ย้ายที่อยู่ ไปโรงเรียน หรือเมื่อแม่จะมีน้องใหม่ เป็นต้น

ส่วนใหญ่ความเครียดของผู้ใหญ่มักจะมาจากจิตใจมากกว่าร่างกาย ตั้งแต่ปัญหาเรื่องการงาน การเงิน ความรัก ครอบครัว ฯลฯ การสังเกตอาการที่เกิดจากความเครียดก็เช่น รู้สึกไม่แจ่มใสเหมือนเคย ปวดศีรษะ บางคนก็อาจจะมีอาการท้องเสีย ท้องผูก นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย หายใจไม่สะดวก เหงื่อออกตามมือตามเท้า ถอนหายใจบ่อย ถ้าเป็นสุภาพสตรีก็อาจจะประจำเดือนมาไม่ปกติ (อาการที่แสดงออกถึงความเครียดของแต่ละคนนั้นไม่เหมือนกัน)

เมื่อรู้สึกเครียด ควรหางานอดิเรกที่ชอบ ออกกำลังกายพักผ่อน พูดคุยปรึกษากับผู้ที่จะทำให้เราหายเครียดได้สำหรับการพิชิตความเครียดอยู่ที่ใจค่ะ เพราะถ้าใจไม่เครียดซะอย่างก็ไม่มีอะไรมาทำอันตรายเราได้

วัยสูงอายุการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับร่างกายและจิตใจ ส่วนใหญ่จะเป็นด้านลบ จากความเสื่อมของร่างกายที่ส่งผลมาถึงจิตใจ เช่น เกิดการเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นประสาทสัมผัส ระบบกระดูก กล้ามเนื้อและไขข้อ หรือสิ่งที่ส่งผลต่อจิตใจโดยตรง เช่น การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนหรือคู่ชีวิต รู้สึกว่าตัวเองไม่มีคุณค่า รวมทั้งเรื่องสัมพันธภาพของคนในครอบครัว ที่ครอบครัวปัจจุบันเมื่อแต่งงานหนุ่มสาวมักแยกเรือนออกไปเป็นครอบครัวใหม่ ทำให้ความสัมพันธ์ของผู้สูงอายุกับลูกหลานมีน้อยลง ทำให้เกิดความโดดเดี่ยวและเกิดอาการซึมเศร้าได้ การเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและจิตใจดังกล่าวทำให้ผู้สูงอายุหมดหวังท้อแท้ในชีวิต โดยเฉพาะคนที่รับสภาพการเปลี่ยนแปลงไม่ได้ จะทำให้เกิดความเครียด ถ้าลูกหลานรอบข้างไม่มาดูแล กำลังใจของท่านก็จะหมดไป ก่อให้เกิดปัญหาด้านจิตใจตามมา

ดังนั้นการป้องกันความเครียดที่จะเกิดขึ้นกับผู้สูงอายุคือ การดูแลร่างกายและจิตใจควบคู่กันไป ให้ท่านรับประทานอาหารที่เหมาะสม พักผ่อนให้เพียงพอ ให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมครอบครัว ชุมชนหรือสังคมเมื่อมีโอกาส เป็นการฝึกสมองให้ท่านได้คิดและสนใจสิ่งรอบข้าง ผู้สูงอายุส่วนมากจะหันเข้ายึดหลักธรรมทางศาสนา เพราะจะช่วยให้ท่านมีจิตใจที่เบิกบานได้ แต่ที่สำคัญคือความรัก การดูแลจากคุณและทุกๆ คนในครอบครัว จะเป็นวิธีลดความเครียด เพิ่มความสุขให้กับท่านได้มากที่สุดค่ะ