ห้องสมุด E-LIB : Health Library for Thai : มิตรแท้ มิตรเทียม

วันมาฆบูชาเวียนมาบรรจบครบรอบอีกวาระหนึ่งของปีนี้ตรงกับ วันพุธ ที่ 23 กุมภาพันธ์ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3

ความสำคัญของวันนี้ เพราะมีปรากฏการณ์อันน่าอัศจรรย์เกิดขึ้นโดยที่ไม่มีใครคาดคิดมาก่อน เป็นวันที่ถึงพร้อมด้วยองค์สี่ ที่เรียกว่า “จาตุรงคสันนิบาต” คือ

1. ตรงกับวันเพ็ญ เดือน 3 พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์
2. พระภิกษุ 1,250 รูป มาเข้าเฝ้าพระบรมศาสดาพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย
3. พระภิกษุทั้ง 1,250 รูป เป็นพระอรหันต์
4. พระอรหันต์เป็น “เอหิภิกขุ” เพราะได้รับการอุปสมบทจากพระพุทธเจ้า

ในวันนี้เองที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ประกาศหลักปฏิบัติ รากฐานสำคัญของพุทธศาสนา เพื่อให้พระอรหันต์นำไปเผยแผ่ ได้แก่ “โอวาทปาฏิโมกข์” ซึ่งมีหลายเรื่องที่ถือได้ว่า เป็นเรื่องสำคัญของการประพฤติปฏิบัติของบุคคลทั่วไป ที่เราได้ยินอยู่บ่อย ๆ คือ 1. ละเว้นความชั่ว 2. ประกอบแต่ความดี 3. ทำจิตใจให้บริสุทธิ์

แต่คำสอนในทางพุทธศาสนาไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องหลัก ๆ เท่านั้น พระพุทธองค์ยังทรงมีพระธรรมคำสอนมากมายที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันของเรา

วันมาฆบูชาปีนี้จึงขอฝากให้ทุก ๆ ชีวิตในบ้านเราเอาคำสอนเกี่ยวกับเรื่อง “มิตร” ไปขบคิดพิจารณา เพื่อหาทางเสริมสร้างความสุขในชีวิตด้วยการมีมิตรดี ๆ ไว้คบหาสมาคมอย่างใกล้ชิดสนิทสนม ย่อมทำให้ชีวิตรื่นรมย์แน่นอน

ในทางพุทธศาสนาจำแนกแยกแยะมิตรออกเป็น มิตรแท้กับมิตรเทียม โดยมีรายละเอียดของมิตรแท้มิตรเทียมไว้อย่างน่าสนใจ

ศาสนาพุทธแบ่ง มิตรแท้ ออกเป็น 4 คุณลักษณะ คือ

1. มิตรมีอุปการะ
คนเราเมื่อได้ชื่อว่าเป็นมิตรกัน ต้องรู้จักแบ่งปันให้กันและกันบ้าง
การแบ่งปันให้กันนี้ไม่ใช่แค่ให้สิ่งของสนองน้ำใจกันเล็ก ๆ น้อย ๆ คนที่กล้าพูดได้ว่า เป็นมิตรกันต้องพร้อมจะอุปการะมิตรเมื่อความจำเป็นในชีวิตเกิดขึ้น เช่น มิตรแท้ของเราคนหนึ่ง อาจมีความจำเป็นต้องไปทำงานไกลในต่างแดน แถมแฟนก็หนีหายไป อาจจะฝากให้เราช่วยอุปการะเลี้ยงดูบุตรให้ ถ้าเราคิดว่าพอมีกำลังจะทำได้ก็ควรทำ เพื่อตอกย้ำถึงความเป็นมิตรแท้ที่มีต่อกัน เป็นต้น

2. มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุข
เมื่อเป็นมิตรแท้กัน ต้องพร้อมที่ช่วยเหลือเกื้อกูลเห็นใจกันในยามทุกข์ ไม่ใช่พอมีทุกข์ก็ทิ้ง พอมีสุขก็วิ่งเข้าหา แบบนี้ไม่เรียกว่าเป็นมิตรแท้ต่อกัน

3. มิตรแนะนำประโยชน์
ประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นในชีวิตของคนเรามีอยู่มากมายในหลายรูปแบบ
ประโยชน์หลายอย่างก็แอบซ่อนอยู่โดยที่เราอาจไม่รู้ แต่ผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็นมิตรแท้ต่อกัน ควรช่วยแนะนำสิ่งดี ๆ มีประโยชน์ให้กันและกัน เพื่อรังสรรค์สิ่งดี ๆ ให้มีขึ้นกับคนที่เรารักในฐานะมิตรแท้ ย่อมเพิ่มพูนความเป็นมิตรแท้ให้แน่นอนยิ่งขึ้น

4. มิตรอนุเคราะห์
เป็นมิตรแท้ต่อกันถ้าไม่อนุเคราะห์เกื้อกูลกันบ้าง คงจะอ้างว่าเป็นมิตรแท้ของกันและกันไม่ได้
การอนุเคราะห์ไม่จำเป็นต้องรอให้มิตรเกิดเคราะห์แล้วจึงอนุเคราะห์ เราควรจะอนุเคราะห์เมื่อเราอยู่ในสถานะที่จะอนุเคราะห์ได้ ในสิ่งที่มิตรยังขาดหรืออาจไม่ต้องรอให้มิตรร้องขอ
เพราะการอนุเคราะห์ สิ่งที่ขาดโดยไม่ได้ขอจะก่อเกิดความรักความผูกพันกันเพิ่มหลายเท่าพันทวี
นี่คือสิ่งที่มิตรแท้ควรมีต่อกันในเรื่องการอนุเคราะห์

คราวนี้เรามาเจาะถึงคุณลักษณะของมิตรเทียมดูบ้าง พุทธศาสนาวางไว้ 4 คุณลักษณะเช่นกัน คือ

1. มิตรปอกลอก
คนประเภทนี้มักมีวิธีพูดจาหว่านล้อมให้เราหลงเชื่อว่า จะได้ประโยชน์แบบนี้แบบนั้น ที่แท้มีวาระซ่อนเร้นอยู่ในใจหวังได้ประโยชน์จากเรามากกว่า กว่าจะรู้ความจริงเราอาจหมดเนื้อหมดตัวไปแล้วก็ได้

2. มิตรดีแต่พูด
ถ้าสังเกตดูให้ดีจะมีเพื่อนมิตรอยู่ประเภทหนึ่งที่ดีแต่พูด มีทั้งพูดสรรเสริญเยินยอเราเกินจริง พอ ๆ กับพูดติฉินนินทาเราลับหลังจนคนฟังเข้าใจผิดคิดว่าเราเป็นเช่นนั้นจริง ๆ
มิตรประเภทนี้ค่อนข้างอันตรายเพราะมักจะอยู่ข้างกาย เขาจะไม่พูดถึงขั้นทำลาย แต่ก็นับเป็นตัวอันตรายที่ควรห่างไกลไว้หน่อยก็ดี

3. มิตรหัวประจบ
มิตรประเภทนี้จะทำดีกับเราทุกสิ่งทุกอย่าง แต่เป็นการทำดีที่เรียกว่า “เวอร์” ถ้าเราเซ่อซ่าบ้าจี้เห็นดีเห็นงาม ไปกับความกล้าประจบประแจงแสร้งทำของคนประเภทนี้ ก็อาจจะถูกชี้นำให้เราถลำทำอะไรไปผิด ๆ โดยคิดว่าทำถูกเพราะมีลูกยุจากคนที่เป็นมิตรเทียม ควรเตรียมตัว เตรียมใจอยู่ห่างไว้หน่อยก็ดี

4. มิตรชวนไปในทางเสียหาย
ความหมายของมิตรที่มีคุณลักษณะแบบนี้ แทบไม่ต้องมีคำอธิบายอะไรมาก ยกเว้นเสียแต่ว่าคุณไม่รู้ว่าทางเสียหายคืออะไร ก็อาจจะหลงเดินตามไป แต่ถ้ารู้แล้วยังเดินตาม ก็เตรียมรับกรรมกันไปก็แล้วกัน

เรื่องของ มิตรแท้มิตรเทียม นี้เป็นสิ่งที่เราเจอะเจออยู่แล้วในชีวิตประจำวัน เพียงแต่เราไม่ทันคิดให้ละเอียดกันเท่านั้น

เนื่องในวันสำคัญทางพุทธศาสนาที่กำลังจะมาถึงอีกไม่อีกวันนี้ จึงขอให้ทุก ๆ คน ในทุก ๆ บ้านที่ต้องมีมิตร คิดให้รอบคอบ ก่อนจะมอบ ความไว้วางใจ ให้ใครเข้ามาในชีวิตในฐานะ มิตร ของเรา

เลือกเอาเองให้ดีๆ จะมีมิตรแท้หรือมิตรเทียม!

(update 19 มีนาคม 2005)
[ ที่มา... กรุงเทพวันอาทิตย์ ปีที่ 16 ฉบับที่ 6086 วันอาทิตย์ที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 ]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600