เรื่องเล่า เบาๆ หวานๆ

มีคำถามของญาติผู้เป็นโรคเบาหวานรายหนึ่ง ถามผ่านมาทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ มีเนื้อหาโดยสรุปว่า พี่สาวเป็นโรคเบาหวานตรวจพบน้ำตาลในเลือด 160 มิลลิกรัม/เดซิลิตร จึงเริ่มดูแลควบคุมเรื่องการรับประทานอาหาร หันมาบริโภคข้าวกล้อง เพื่อเพิ่มกากใยอาหาร และงดอาหารหวานทุกชนิด ออกกำลังกายโดยการเล่นแอโรบิกสัปดาห์ละ 5 ครั้ง เป็นผลให้น้ำตาลในเลือดลดลง ล่าสุดตรวจได้ 113 มิลลิกรัม/เดซิลิตร คำถาม คือ ต้องไปพบแพทย์เพื่อรักษาโรคเบาหวาน อีกหรือไม่

ประเมินได้ว่า ผู้เป็นโรคเบาหวานรายนี้ดูแลตนเองด้วยการปรับพฤติกรรมการบริโภคและออกกำลังกาย โดยยังไม่ได้ไปพบแพทย์เพื่อตรวจรักษา ซึ่งการปฏิบัติตนดังกล่าว ถือเป็นเรื่องที่ดีและเป็นพื้นฐานของการดูแลรักษาโรคเบาหวาน อีกทั้งยังเป็นเรื่องที่บุคคลทั่วไปที่อยากมีสุขภาพดีควรปฏิบัติเช่นกัน แต่เรื่องการไม่พบแพทย์นั้น เป็นสิ่งที่ไม่เหมาะสม ทั้งนี้เนื่องจากโรคแทรกซ้อนต่างๆ ที่เกิดขึ้น ค่อยๆ ก่อตัวขึ้นก่อนที่จะมีอาการ และยังพบว่า เกิดก่อนที่จะพบว่าเริ่มมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงนานเป็นสิบปี

ดังนั้น หากตรวจพบว่ามีน้ำตาลในเลือดสูงผิดปกติ จึงควรไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเรื่องโรคเบาหวาน อย่านิ่งนอนใจ รอจนเกิดอาการผิดปกติ แพทย์จะเป็นผู้สืบค้นภาวะแทรกซ้อนต่างๆ และติดตามอย่างต่อเนื่อง ให้คำแนะนำว่าเมื่อใดควรตรวจอะไร

ตัวอย่างเช่น หากเป็นเบาหวานประเภทที่ 2 (ชนิดที่ร่างกายยังสร้างอินซูลินได้บ้าง) ควรตรวจตาอย่างละเอียดในปีแรกที่ตรวจพบโรคเบาหวาน เพื่อค้นหาการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดในจอรับภาพ ซึ่งหากเกิดการเปลี่ยนแปลงจะเป็นผลให้มีอาการตามัวอย่างถาวร การมองเห็นไม่สามารถกลับมาชัดเป็นปกติได้ จึงควรเร่งดูแลตั้งแต่ก่อนเกิดอาการตามัว วิธีตรวจคือ จักษุแพทย์จะหยอดยาขยายม่านตา เพื่อให้จักษุแพทย์สามารถมองเห็นความผิดปกติที่เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจน เป็นต้น

แต่ถ้าเป็นเบาหวานประเภทที่ 1 (ชนิดที่ร่างกายขาดอินซูลินอย่างฉับพลัน มักเป็นในเด็ก) ยังสามารถรอไปได้ถึง 5 ปี ค่อยตรวจตาอย่างละเอียด ทั้งนี้เพราะผู้ที่เป็นเบาหวานประเภทที่ 1 เป็นแบบฉับพลันทันใด รู้แน่ว่าเพิ่งเป็นเบาหวาน จึงมั่นใจได้ว่ายังไม่มีการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือด แต่ถ้าเป็นแบบประเภทที่ 2 ซึ่งเพิ่งตรวจพบว่ามีน้ำตาลในเลือดสูง อาจจะมีความผิดปกติมานานแล้วโดยที่ไม่ได้ตรวจ หรือแม้ตรวจก็มักพบว่าหลอดเลือดเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงไปก่อนที่จะมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งการมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรังเป็นปัจจัยที่ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนกับอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย เช่น ไต ตา เท้า ปลายประสาท สมรรถภาพทางเพศ เป็นต้น

แม้ว่าในระยะที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงไม่มากนัก แพทย์จะรักษาด้วยการแนะนำให้ควบคุมอาหาร และออกกำลังกาย โดยไม่ต้องใช้ยาแต่อย่างใด ก็ใช่ว่าไม่ต้องพบแพทย์ เพราะนอกจากการค้นหาภาวะแทรกซ้อนดังตัวอย่างข้างต้นแล้ว ทีมงานดูแลผู้เป็นโรคเบาหวาน เช่น นักกำหนดอาหาร พยาบาล ผู้เชี่ยวชาญเรื่องโรคเบาหวาน ตลอดจนทีมผู้ให้ความรู้เรื่องโรคเบาหวานท่านอื่นๆ ยังล้วนมีความสำคัญในการแนะนำความเหมาะสมของอาหารที่บริโภค บางรายคุมมากไปกลายเป็นขาดสารอาหาร บางรายเข้าใจคลาดเคลื่อน เช่น จำกัดข้าวแต่กินวุ้นเส้นไม่อั้น ซึ่งที่จริงก็เป็นกลุ่มคาร์โบไฮเดรตเหมือนกัน หรืองดของหวานแต่กินมะม่วงน้ำดอกไม้สุกคราวละหลายผล สิ่งต่างๆ เหล่านี้เรียนไม่มีหมด ต้องหมั่นศึกษา ซักถาม และนำไปปรับใช้

อีกเรื่องที่มักพาให้ผู้เป็นโรคเบาหวานชะล่าใจ คือ ผลการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดตอนเช้าก่อนรับประทานอาหาร หลายท่านตรวจแล้วได้ผลดีใกล้เคียงคนทั่วไป ก็กระหยิ่มยิ้มย่องคิดว่าคุมเบาหวานได้ดี หารู้ไม่ว่า หลังจากฉลองชัยที่ได้ผลดี น้ำตาลหลังอาหารพุ่งกระฉูดอย่างไม่คาดคิด เรื่องนี้คงต้องรณรงค์กันอีกนาน เพราะกว่า 15 ปีที่ผู้เขียนทำงานคลุกคลีกับการให้คำแนะนำผู้เป็นโรคเบาหวาน ตลอดจนเป็นวิทยากรบรรยายให้แก่บุคลากรทางการแพทย์ ยังไม่สามารถลบล้างความเข้าใจตรงนี้ได้ ส่วนใหญ่เข้าใจว่าผู้เป็นโรคเบาหวานจะตรวจเลือดเพื่อดูค่าน้ำตาลในเลือด ต้องตรวจตอนเช้าก่อนรับประทานอาหารเท่านั้น เมื่อแนะนำให้ตรวจหลังอาหารดูบ้าง คำถามยอดฮิตคือ จะใช้ได้หรือ จะแม่นยำหรือ ในเมื่อรับประทานอาหารแล้ว

ทีมงานในการดูแลผู้เป็นโรคเบาหวาน จึงเป็นกลุ่มบุคคลสำคัญที่ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไป เพื่อสร้างความเข้าใจ และช่วยให้ผู้เป็นโรคเบาหวานดูแลสุขภาพของตนให้แข็งแรง ตลอดจนทำให้ผู้ยังไม่เป็นโรคเบาหวานลดความเสี่ยงของการเป็นโรคเบาหวาน เพื่อประเทศชาติของเราจะได้เจริญพัฒนาต่อไป

สุนทรี นาคะเสถียร
วิทยากรเบาหวาน
สงสัยเรื่องเบาหวาน ศูนย์ให้คำปรึกษาโรคเบาหวาน โทร.0-2671-7777


(update 6 พฤษภาคม 2005)
[ ที่มา... กรุงเทพวันอาทิตย์ ปีที่ 16 ฉบับที่ 6150 วันอาทิตย์ที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2548 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600