ไทรอยด์เป็นพิษ


แค่ลำพังมีอาการไทรอยด์เป็นพิษก็คงมีเรื่องให้กังวลใจมากพออยู่แล้ว แต่หากมีอาการเหล่านี้ในช่วงที่ตั้งครรภ์ หลายท่านคงยิ่งกังวลใจเพิ่มขึ้นอีกหลายเท่า แล้วจะต้องดูแลรักษาตัวอย่างไรจึงจะปลอดภัยทั้งแม่และลูก นี่ล่ะคือข้อมูลอันดับต้นๆ ที่แม่อยากรู้
Case 1

คุณบอบบาง อายุ 26 ปี พนักงานขายบริษัทเอกชนแห่งหนึ่ง เมื่อ 4 ปีก่อนเริ่มมีอาการเหนื่อยง่าย ใจสั่น ขี้ร้อน กินเก่ง แต่ผอมลง หลังจากได้ไปตรวจกับคุณหมอที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่ง คุณหมอให้การวินิจฉัยว่าเป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษ ได้ให้ยามารับประทานและนัดไปตรวจเป็นระยะๆ ในช่วงแรกๆ คุณบอบบางก็ไปพบคุณหมอตามนัดเป็นอย่างดี แต่ในระยะหลังไม่ค่อยได้ไป และรับประทานยาก็ไม่ค่อยสม่ำเสมอด้วยเช่นกัน เนื่องจากงานยุ่งแต่ก็ไม่ได้มีปัญหาอะไร

คุณบอบบางเริ่มตั้งครรภ์แรกเมื่อประมาณ 8 เดือนก่อน จึงไปฝากครรภ์ที่โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่ง คุณหมอตรวจแล้วพบว่าคุณบอบบางมีอาการของโรคไทรอยด์เป็นพิษร่วมด้วย เช่น มีอาการมือสั่น ใจสั่นเล็กน้อย ได้แนะนำการปฏิบัติตัว ให้ยาบำรุงเลือด และยารักษาโรคไทรอยด์เป็นพิษมารับประทาน รวมทั้งได้นัดคุณบอบบางมาตรวจติดตามต่อ แต่คุณบอบบางก็ยังคงปฏิบัติเช่นเดิม คือรับประทานยาบ้าง ไม่รับประทานบ้าง และไปฝากครรภ์ก็ไม่ค่อยจะตรงตามนัด ด้วยเหตุผลเดิมๆ

2 วันก่อนมาโรงพยาบาล คุณบอบบางรู้สึกว่าลูกไม่ดิ้นประมาณ 1 วัน ร่วมกับมีอาการปวดศีรษะมากจึงได้มาพบคุณหมอ ซึ่งภายหลังการตรวจด้วยอัลตราซาวนด์ คุณหมอพบว่าลูกในครรภ์เสียชีวิตแล้ว ส่วนการตรวจร่างกายพบว่า คุณบอบบางมีความดันโลหิตสูงกว่าปกติด้วย

จากการตรวจพบดังกล่าว คุณหมอจึงได้รับคุณบอบบางไว้ในโรงพยาบาล และได้ให้ยากระตุ้นให้มีการเจ็บครรภ์ซึ่งภายหลังให้ยาประมาณ 10 ชั่วโมง คุณบอบบางก็คลอดบุตรออกมาเป็นเด็กชาย ซึ่งเสียชีวิตแล้ว น้ำหนักแรกเกิดประมาณ 1,300 กรัม คุณหมอได้ให้การดูแลรักษาคุณบอบบางในโรงพยาบาลต่ออีก 3 วัน ก็สามารถให้คุณบอบบางกลับบ้านได้


Case 2

คุณร่วมใจ อายุ 30 ปี เป็นสมุห์บัญชีธนาคารพาณิชย์แห่งหนึ่ง เป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษมานานประมาณ 3 ปี รับประทานยารักษาโรค และไปรับการตรวจตามที่หมอนัดอย่างสม่ำเสมอ ตลอดเวลาดังกล่าวไม่มีอาการผิดปกติอะไร

คุณร่วมใจคุมกำเนิดด้วยยาเม็ดคุมกำเนิดมาตลอด เพิ่งจะปล่อยให้ตั้งครรภ์ในปีนี้ ภายหลังหยุดยาคุมกำเนิดไม่นานก็ตั้งครรภ์และได้ไปฝากครรภ์ที่โรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่ง คุณหมอที่ดูแลได้ให้คำแนะนำในการปฏิบัติตัว รวมทั้งให้ยารักษาโรคไทรอยด์เป็นพิษไปรับประทานอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งได้นัดคุณร่วมใจมารับการเจาะเลือดตรวจระดับฮอร์โมนของต่อมไทรอยด์เป็นระยะๆ เพื่อประเมินว่าโรคมีความรุนแรงมากน้อยเพียงใดและต้องปรับยาในการควบคุมโรคหรือไม่ คุณร่วมใจได้ให้ความร่วมมือในการฝากครรภ์กับคุณหมอเป็นอย่างดี รับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ และผลการตรวจเลือดทุกครั้งพบว่าอยู่ในเกณฑ์ดีมาโดยตลอด

คุณร่วมใจคลอดบุตรปกติและครบกำหนดขณะตั้งครรภ์ได้ประมาณ 38 สัปดาห์ ได้ลูกชายน้ำหนักแรกเกิด 2,900 กรัม แข็งแรงดี คุณร่วมใจและลูกสามารถกลับบ้านได้หลังคลอด ประมาณ 3 วัน

ผู้ป่วยทั้งสองรายข้างต้นมีผลของการคลอดแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ขณะที่คนหนึ่งได้ลูกมาชื่นชม แต่อีกคนกลับสูญเสียลูกไปอย่างน่าเสียดาย ทำไมถึงเป็นเช่นนั้นทั้งที่ก็เป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษตอนตั้งครรภ์เหมือนๆ กัน ลองติดตามดูนะครับ


ทำความรู้จักต่อมไทรอยด์

ต่อมไทรอยด์เป็นอวัยวะหนึ่งของร่างกายซึ่งอยู่บริเวณด้านหน้าและบนลูกกระเดือก โดยปกติจะคลำไม่พบยกเว้นแต่จะมีความผิดปกติหรือเกิดโรคขึ้น ต่อมนี้มีหน้าที่สร้างสารเคมี หรือฮอร์โมนที่เราเรียกชื่อว่า ไทร็อกซิน ซึ่งการที่ต่อมไทรอยด์จะสร้างสารไทร็อกซินที่ว่านี้มากน้อยเพียงใด จะถูกกำกับการสร้างหรือบังคับบัญชาโดยต่อมอีกต่อมหนึ่งซึ่งเรียกว่า ต่อมใต้สมอง (เนื่องจากมันมีตำแหน่งอยู่บริเวณใต้สมอง) เจ้าต่อมใต้สมองนี้ก็เช่นกันไม่ใช่นึกจะสั่งให้ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนไทร็อกซินมากน้อยเพียงใดก็สั่งได้ตามอำเภอใจ แต่จะสร้างในปริมาณที่เหมาะสมตามที่ร่างกายต้องการเท่านั้น


หน้าที่ของฮอร์โมนไทร็อกซิน ?

ฮอร์โมนไทร็อกซินที่สร้างจากต่อมไทรอยด์จะไหลเวียนไปในกระแสเลือดแล้วจะไปควบคุม และกระตุ้นการทำงานของอวัยวะต่างๆ หลายอย่าง เช่น ควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย อัตราการเต้นของหัวใจ นอกจากนี้ยังช่วยการเจริญเติบโตของร่างกายโดยเฉพาะของลูกในท้อง จะเห็นได้ว่าหน้าที่ของฮอร์โมนนี้เกี่ยวข้องกับการทำงานหลายอย่างเลยทีเดียว


ลักษณะของไทรอยด์เป็นพิษ

คนที่เป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษก็คือคนที่ต่อมไทรอยด์ของผู้นั้นมีการสร้างฮอร์โมนไทร็อกซินมากกว่าปกติ ซึ่งก่อให้เกิดความผิดปกติหลายอย่าง เช่น รับประทานอาหารเก่ง แต่กลับผอมลง มือสั่น ใจสั่น ขี้ร้อน ประจำเดือนมาน้อยเหมือนรายของคุณบอบบางที่ยกมาเป็นตัวอย่าง

ถ้าเปรียบเทียบร่างกายของคนเรากับรถยนต์ คนที่เป็นโรคนี้ก็เหมือนกับรถที่ติดเครื่องอยู่ตลอดเวลา โดยไม่มีเวลาดับเครื่อง จึงเกิดการสูญเสียพลังงานไปโดยเปล่าประโยชน์ ดังจะเห็นได้จากการกินจุแต่ผอมลง เครื่องยนต์ที่ทำงานตลอดเวลาก็เหมือนกับอาการมือสั่น ใจสั่น หรือขี้ร้อนที่ผู้ป่วยมีอาการนั่นเอง

ถ้าผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้ไม่ได้รับการรักษาที่ดีพออาจเกิดอาการรุนแรงจนช็อกได้เหมือนกับรถยนต์ ที่ไม่ดับเครื่องแล้วเครื่องร้อนจนระเบิด


รักษาอย่างไร ?

แม้กระทั่งปัจจุบันเราก็ยังไม่ทราบว่าโรคนี้เกิดขึ้นมาไดอย่างไร ดังนั้น การรักษาที่ต้นเหตุจึงยังทำไม่ได้ วิธีการรักษาที่ทำกันก็คือ หายาหรือสารที่เมื่อผู้ป่วยได้รับเข้าไปแล้วสามารถไปออกฤทธิ์ต้านไม่ให้ฮอร์โมนไทร็อกซินทำงานมากเกินไป ยาที่มีใช้ในประเทศไทยในปัจจุบันมี 2 ชนิดคือ ยาที่ชื่อว่า พีทียู (ย่อมาจากคำว่า Propylthiouracil) และเมทิมาโซล (Methimazole) ซึ่งพบว่าส่วนมากได้ผลดี ผู้ป่วยสามารถกลับมาเป็นปกติได้ แต่ปัญหาที่มีก็คือ ยังสรุปไม่ได้ว่าผู้ป่วยจะต้องได้รับยาไปนานเท่าไร จึงจะเลิกใช้ยาได้ บางคนภายหลังการรักษาไม่นานก็หายขาดเลย บางคนรักษาหายแล้วก็กลับมาเป็นใหม่ ในขณะที่บางคนต้องกินยาไปเรื่อยๆ


การตั้งครรภ์กับไทรอยด์เป็นพิษ

เมื่อตั้งครรภ์คุณแม่จะต้องการสารอาหารมากขึ้นเพื่อใช้สร้างพลังงานในการเลี้ยงตัวเองและลูกในท้อง แต่ถ้ามีโรคไทรอยด์เป็นพิษร่วมด้วย พลังงานที่ได้จากอาหารส่วนหนึ่งจะถูกนำไปเผาผลาญทิ้งเล่น ทำให้ทั้งแม่และลูกมีโอกาสเกิดปัญหาได้ สำหรับแม่ก็มักจะมีอาการผิดปกติเหมือนกับคนที่ไม่ท้อง เช่น เหนื่อยง่าย มือสั่น ใจสั่น แต่สำหรับลูกแล้วอาจจะมีปัญหาได้มากมายแล้วแต่ความรุนแรงของโรค เช่น อาจจะแท้งลูกตัวเล็ก คลอดก่อนกำหนด หรือรุนแรงถึงขนาดลูกตายในครรภ์ เช่น เดียวกับรายของคุณบอบบาง

ดังนั้นเมื่อตั้งครรภ์คุณแม่ที่เป็นโรคนี้จึงมักจะต้องได้รับการดูแลจากคุณหมอเป็นอย่างดี เพื่อที่จะให้ยาควบคุมระดับฮอร์โมนไทร็อกซินไม่ให้มากเกินไปจนเกิดปัญหาต่างๆ ดังกล่าว

จากตัวอย่างผู้ป่วยทั้ง 2 ราย จะเห็นได้ว่าคุณบอบบางได้รับการดูแลรักษาไม่ดีเลย ซึ่งผลดังกล่าวทำให้ต้องเสียลูกไปอย่างที่ไม่ควรจะเสีย ส่วนคุณร่วมใจซึ่งให้ความร่วมมือในการดูแลรักษาอย่างดี ผลลัพธ์ที่ได้ก็คือลูกน้อยที่สมบูรณ์แข็งแรงตามที่ปรารถนา


อย่าลืมว่า...
  • โรคไทรอยด์เป็นพิษยังไม่สามารถรักษาให้หายได้แน่นอน แต่สามารถควบคุมให้เป็นปกติได้
  • คุณแม่ตั้งครรภ์ที่เป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษ อาจทำให้ลูกในครรภ์มีปัญหาได้หลายประการ เช่น แท้งบุตร ลูกตัวเล็ก คลอดก่อนกำหนด และตายในท้องได้
  • การฝากครรภ์และรับประทานยาควบคุมโรคที่ดีสามารถแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่จะเกิดจากโรคนี้ได้
ขอให้คุณแม่ทุกคนที่เป็นโรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษจงโชคดี ปราศจากสารพัดปัญหาเวลาตั้งท้องนะครับ


(update 28 ตุลาคม 2005)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 10 ฉบับที่ 116 มิถุนายน 2548]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600