วันนี้ผมมีคนไข้รายหนึ่ง มาหาด้วยปัญหามีว่า ตั้งแต่คลอดลูกไปเข้าเดือนที่หกแล้ว
ยังไม่มีรอบเดือนออกมาให้เห็นเลย และที่สำคัญ ซื้อที่ตรวจปัสสาวะมาตรวจแล้วก็ไม่พบว่าจะตั้งครรภ์
แล้วทำไมประจำเดือนถึงยังไม่มาซักที
คุมกำเนิดหรือเปล่าครับ ผมถามง่ายๆ เธอครุ่นคิดอยู่นิดหนึ่งแล้วตอบว่า
ตอนแรกๆ ไม่ได้คุมค่ะ ตอนหลังๆ ก็คุมด้วยถุงยางอนามัย
ตอนแรกๆ ที่ว่านั้น มันหมายถึงแรกแค่ไหน ผมถามเพราะว่าช่วงเวลาของการคุมกำเนิดนั้น
ก็มีความสำคัญอยู่เหมือนกัน
เดือนสองเดือนหลังคลอดค่ะ เธอตอบ
แล้วตรวจว่าตั้งครรภ์หรือไม่นั้นตรวจกันเมื่อไหร่ครับ ผมถาม
เมื่อสองเดือนที่แล้วค่ะ
นั่นก็หมายความว่า ตรวจมานานแล้ว และไม่พบว่ามีการตั้งครรภ์ เอาละ
การที่ไม่มีรอบเดือนมาหลังคลอดนั้น อาจเป็นไปได้หลายสาเหตุ
ผมถือโอกาสบรรยายให้คุณเธอฟัง
ประการแรกก็คือ เป็นเรื่องปกติธรรมชาติที่รังไข่ยังไม่ทำงานหรือทำงานช้า
โดยเฉพาะกับคุณแม่ที่ยังคงให้ลูกกินนมแม่ โดยปกติแล้ว มีตั้ง 60% ที่จะไม่มีรอบเดือนออกมาให้เห็นเลย
แม้ว่าเวลาจะผ่านไปนานหลายเดือนหรือเป็นปี ตราบใดที่ยังมีน้ำนมไหลอยู่ แล้วเลี้ยงลูกด้วยนมแม่หรือเปล่าครับ
เปล่าค่ะ ลูกไปอยู่กับคุณยายที่ต่างจังหวัด เลยไม่ได้ให้นมแม่ และนมแม่ก็หยุดไหลมานานแล้ว
นั่นแสดงว่า สาเหตุที่เกี่ยวเนื่องกับทางสรีระของการสร้างน้ำนมกับการสร้างรอบเดือนคงจะไม่เกี่ยวข้องกัน
ผมเลยบรรยายต่อ
ประการที่สอง ที่เป็นไปได้ก็คือ มีการตั้งครรภ์เกิดขึ้น ผมพูดถึงตรงนี้ คุณเธอตาเหลือกเล็กน้อย
คงจะกลัวการตั้งครรภ์ที่ตามมาติดๆ
ครับ การตั้งครรภ์สามารถเกิดขึ้นได้ทันทีหลังคลอด ถ้าหากมีการทำงานของรังไข่ และมีการตกของไข่เกิดขึ้น
เคยมีรายงานนะครับว่า มีคนตั้งครรภ์หลังคลอดได้เพียง 9 วัน หลังคลอดบุตร นับเป็นสถิติกินเนสบุ๊คกันเลยทีเพียว
ฉะนั้นกรณีของคุณก็อาจจะเป็นเพราะการตั้งครรภ์ก็ได้นะครับที่ทำให้รอบเดือนไม่มาเลยตั้งแต่หลังคลอด ผมสรุป
แต่ดิฉันตรวจแล้วนี่คะว่า ไม่ท้อง
ตรวจเมื่อไหร่หละครับ ถ้าหากตรวจตอนตั้งครรภ์อ่อนๆ อาจจะตรวจผิดพลาดได้
ตรวจไม่พบก็ได้ ผมอธิบาย
ใช่ครับ การตรวจว่าตั้งครรภ์หรือไม่ ด้วยการตรวจปัสสาวะนั้นอาจจะให้ผลผิดพลาดได้
คือความจริงท้องแต่ผลออกมาว่าไม่ท้อง หรือความจริงไม่ได้ท้อง แต่ผลออกมาบอกว่าท้องก็เป็นได้
คือความถูกต้องมันอยู่ที่ประมาณ 70-80%
เอาละ ถึงอย่างไรวันนี้ผมจะตรวจให้ใหม่ว่า ท้องหรือไม่ และถ้าหากไม่ท้องก็จะได้รู้ถึงสาเหตุอื่นๆ
ว่าทำไมจึงไม่มี รอบเดือนมา
คุณหมอจะตรวจด้วยวิธีไหนคะ เธอถาม
ดูด้วยอุลตราซาวนด์ครับ จะบอกอะไรๆ ได้หลายอย่าง ถ้าหากตั้งครรภ์ก็จะเห็นว่า
ตั้งครรภ์และอายุครรภ์ซักเท่าไหร่ก็พอจะรู้ได้ และถ้าหากไม่ตั้งครรภ์ก็จะดูซิว่า
ตอนนี้มีการสร้างเยื่อบุโพรงมดลูกที่จะออกมาเป็นรอบเดือนหรือไม่ ผมอธิบาย
แล้วคุณหมอจะตรวจอย่างไรคะ
ตรวจทางช่องคลอดจะดีกว่าทางหน้าท้องครับ เพราะจะเห็นอะไรของมดลูก
ปีกมดลูกได้ชัดเจนกว่า
คุณเธอตกลงตามนั้น
ผลจากการตรวจหรือครับ ทำให้คุณเธอตะลึงได้เลยทีเดียว ใช่แล้วครับ! คุณเธอตั้งครรภ์อีกแล้ว
และอายุครรภ์อยู่ที่ประมาณ 19 สัปดาห์เลยทีเดียว
เรื่องนี่สอนให้รู้ว่า การวางแผนครอบครัวนั้นมีความสำคัญมาก อย่าได้ไว้ใจตนเองเป็นเด็ดขาดว่า
เพิ่งจะคลอดลูกไปได้ไม่กี่เดือน คงจะไม่ตั้งท้องกันง่ายๆ หรอกนะ แต่อะไรๆ มันก็เกิดขึ้นได้เสมอ
แต่ถ้าสิ่งที่เกิดขึ้นมานั้น เป็นไปตามแผนที่วางไว้ คิดไว้ มันก็ดี แต่ถ้าสิ่งที่เกิดขึ้นมานั้น
มันไม่ตรงกับแผนไม่ตรงกับที่คิดไว้ หรือไม่ได้วางแผนไว้ก่อน ก็ถึงกับตาเหลือกตะลึงอย่างคุณเธอนี่แหละครับ
(update 29 มีนาคม 2005)
[ ที่มา...
นิตยสารบันทึกคุณแม่ ปีที่ 11 ตุลาคม 2547 ]
|
