”สิ่งหนึ่งที่คนไข้เรียกร้องจากหมอได้คือ ขอให้รับฟังคนไข้ หมอบางคนฟังสองคำให้ยาเลย อย่างนี้เราสามารถเรียกร้องให้เขาฟัง และหมอก็ต้องตอบด้วยว่า เราเป็นอะไร และยาที่ให้ไปใช้รักษา หรือแก้โรคอะไร

”หมอต้องพูดจาสุภาพเรียบร้อย เมื่อก่อนบทบาทหมอคือคนไข้เข้ามาขอการรักษา แต่เดี๋ยวนี้ไม่ใช่แล้ว หมอจะต้องเป็นทั้งผู้รู้บวกกับคนให้บริการ เพราะฉะนั้นเวลาจะพูดจาก็ต้องพูดแบบผู้ให้บริการ และต้องดูแลคนไข้เหมือนเป็นญาติของเรา

”ผมสอนหมอของเราว่าการเป็นหมอไม่ใช่แค่รักษาโรคอย่างเดียว แต่เราต้องเป็นกำลังใจให้คนไข้ด้วย นี่คือ ความเป็นหมอระดับปฐมภูมิ เราจะต้องรู้เลยว่า ส่วนหนึ่งของการรักษาคนไข้ก็คือตัวหมอเอง ที่มีหน้าที่ต้องคอยดูแลจิตใจคนไข้ แล้วถ้าเราทำดีกับเขามาเรื่อยๆ แค่เดินไปคุยกับเขาเท่านั้นเอง ก็อาจทำให้อาการดีขึ้น อย่างคนไข้ที่มีอาการทางจิตล้วนๆ เช่น ซึมเศร้า ไม่มีทางอื่นรักษา นอกจากหมอเดินเข้าไปคุยด้วยแล้วเขาจะอาการดีขึ้น

”ทุกวันนี้หมอเปลี่ยนแปลงไป เราจะหาหมออายุรกรรมแบบทั่วไปไม่มีแล้ว มีแต่อายุรกรรมเฉพาะทาง หมอเชี่ยวชาญเฉพาะทาง ซึ่งก็น่าเป็นห่วง เพราะการเรียนแบบลงลึกมากๆ ชักไม่ใช่หมอ แต่จะกลายเป็นเทคนิเชียนไปแล้ว อย่างคนเรียนมาเป็นหมอหัวใจก็ดูแต่หัวใจ หมอทางเดินอาหารก็ดูแต่ทางเดินอาหาร แต่ลืมมองว่าตัวคนไข้ไม่ได้แยกส่วน เวลาจิตใจเขาไม่สบาย ก็อาจจะมีอาการทางเดินอาหาร บางคนปวดท้อง ท้องเสีย ลมขึ้น ถ้าเราดูแค่เฉพาะเรื่องก็จะแก้ไม่หาย นอกจากแก้ไม่หายแล้วคนไข้ยิ่งแย่ลง อย่างเขาท้องแน่นอืดก็พาไปส่องกล้อง เขาก็จะยิ่งเครียดนึกว่าเป็นโรคร้ายแรง แต่ถ้าเขาได้เจอหมอที่เป็นกันเองคอยปลอบว่าทำใจให้สบาย รู้จักละวางซะบ้าง หรือว่าเจอหมอคุยถูกใจเข้าเขาก็จะอาการดีขึ้นเอง

”ถ้าหมอรู้จักซักถามมากกว่าเรื่องโรค เช่น ถามถึงตัวเขาว่านอนหลับมั้ย การงานเป็นยังไง ลูกหลานเป็นยังไงก็จะดี เพราะคนไข้อาจเครียดเพราะลูกหลาน ถ้าได้คุยกันแบบเพื่อนที่คอยรับฟัง และการรับฟังเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะนอกจากจะทำให้คนไข้ได้ระบายแล้ว ยังทำให้หมอได้รู้แบ็กกราวนด์คนไข้ว่าอะไรที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดอาการต่างๆ” และนี่เป็นพื้นฐานให้สามารถวินิจฉัยโรคได้แบบไม่สุ่มเสี่ยงให้คนไข้ต้องเสียความรู้สึก และเสียค่าใช้จ่ายแพงๆ โดยไม่จำเป็น