ผม
เส้นผมของคนเราเป็นโปรตีนที่เรียกกันว่า เคราติน ส่วนที่เป็นเส้นผมยาวออกมาถือว่าเป็นส่วนไม่มีชีวิต
สร้างขึ้นมาจากเซลล์รากผมที่ฝังตัวอยู่ในผิวหนังชั้นหนังแท้ เซลล์รากผมที่ว่านี้เรียกกันว่า เมทริกซ์
เส้นผมของเราแบ่งออกเป็น 3 ชั้น ชั้นที่อยู่ตรงกลางทำหน้าที่สร้างความแข็งแรงและความยืดหยุ่นให้กับเส้นผม
เส้นผมจะมีขนาดใหญ่หรือว่าบางขึ้นอยู่กับขนาดของรากผม ส่วนจะหยิกหรือจะเหยียดขึ้นอยู่กับลักษณะของรากผม
ส่วนสีผมนั้นเกิดจากเม็ดสีเมลานินที่ทำให้ผมดำ
คนที่มีผมทองนั้นเนื่องจากมีเม็ดสีเมลานินน้อย หากไม่มีเลยผมจะมีสีขาว
สำหรับผมสีแดงจะมีเม็ดสีชนิดที่เรียกว่า ฟีโอเมลานิน ใครที่มีทั้งฟีโอเมลานินและเมลานินผสมกันก็จะมีผมสีน้ำตาลแดง
สีผมของเราจะอ่อนเป็นสีน้ำตาลหรือทองหรือจะเข้มเป็นสีดำ ขึ้นอยู่กับจำนวนของเม็ดสีเมลานินและฟีโอเมลานินนี่แหละ
เส้นผมบนศีรษะของคนเรานั้นมีประมาณแสนเส้น รากผมจะมีอายุประมาณ 2-5 ปี
เมื่อรากแก่เต็มที่แล้วจะหยุดการเติบโต เส้นผมจึงหลุดร่วงออกไปแล้วมีหน่อรากใหม่ขึ้นมาแทนที่
ผมแต่ละเส้นมีวงจรไม่พร้อมกัน ผมส่วนหนึ่งร่วงลงไป อีกส่วนหนึ่งก็งอกขึ้นมา
เราจึงไม่รู้สึกว่าผมบางลงเลยทั้งที่มีผมก็ร่วงอยู่เรื่อยๆ แต่ถ้าแก่ตัวลงหรือมีปัญหาทางพันธุกรรม
รากผมจะฝ่อตัวลง เส้นผมเมื่อร่วงไปแล้วส่วนที่ขึ้นใหม่จะเส้นเล็กลง สุดท้ายก็ไม่งอกขึ้นมาอีก
ในบางสภาวะเกิดผมร่วงมาก แถมยังร่วงพร้อมกันจนผมบางเกือบศีรษะล้าน สาเหตุอาจเกิดจาก
ความเครียดและสุขภาพของร่างกายทรุดโทรม เช่น เป็นโรคเรื้อรัง การอดอาหารเพื่อลดความอ้วน การผ่าตัด
การคลอดบุตร ภาวะเครียดทางอารมณ์ ความวิตกกังวล นอกจากนี้ยังมีโรคบางโรคที่ทำให้ผมร่วงได้
อย่างเช่น โรคเอสแอลอี ซิฟีลิส โลหิตจาง โรคขาดสารอาหาร
ยาบางชนิดทำให้เส้นผมร่วงได้มากเหมือนกัน เช่น ยาโรคมะเร็ง ฮอร์โมนคุมกำเนิด
แต่เส้นผมร่วงเพราะปัญหาเหล่านี้เมื่อเข้าสู่ภาวะปกติแล้วผมจะสร้างขึ้นได้เหมือนเดิม
โดยใช้เวลาประมาณ 3-6 เดือน ผมจะเริ่มงอกขึ้นจนมีจำนวนเท่าเดิม
ต่อมไขมันที่อยู่ใต้ผิวหนังมีหน้าที่สร้างสารที่เป็นน้ำมัน เรียกว่า ซีบัม ซึ่งจะช่วยเคลือบผิวชั้นนอกของเส้นผมไว้
ทั้งช่วยปกป้องมิให้ผิวหนังสูญเสียความชื้นไป หากร่างกายผลิตซีบัมในปริมาณพอเหมาะ เส้นผมจะแลดูเงางาม
นุ่มสลวย แต่ถ้าร่างกายผลิตซีบัมมากเกินไป ก็จะทำให้รู้สึกเหนียวเหนอะ เกาะฝุ่นง่าย แลดูไม่สะอาด
เล็บ
เล็บเป็นอวัยวะปกคุลมร่างกายชนิดหนึ่งที่พบบริเวณปลายนิ้วมือนิ้วเท้า เล็บที่สุขภาพดีควรมีสีขาวใสอมชมพู
ผิวเรียบและเป็นเงา สีชมพูที่ว่านั้นเกิดจากสีของเม็ดโลหิตแดงในหลอดเลือดที่อยู่ใต้เล็บนั่นเอง
เล็บอาจสื่อถึงอาการแสดงของโรคบางโรคได้ อย่างเช่น เล็บที่มีสีซีด และโค้งเป็นรูปช้อนพบในโรคโลหิตจาง
เล็บเหลืองพบในคนสูบบุหรี่ เล็บเขียวพบในโรคหัวใจเนื่องจากมีออกซิเจนไม่เพียงพอในเม็ดเลือด
เล็บมีเส้นตามแนวขวางเป็นสีขาว พบในโรคพิษสารหนู
เล็บเป็นลอนตามขวางเท่ากันทุกเล็บบ่งชี้ว่าเพิ่งหายจากอาการป่วยรุนแรง เนื่องจากขณะป่วย
เล็บจะหยุดโตทำให้เห็นเป็นร่องเว้าลงไป เมื่อหายป่วยเล็บงอกออกมาทำให้เห็นเป็นร่องขวางอยู่กลางเล็บ
หากมีการบาดเจ็บบริเวณโคนเล็บ เช่น ถูกกระแทก มีบาดแผลเล็บที่งอกออกมาจะมีรูปร่างเปลี่ยนไป
มีผิวไม่เรียบกลายเป็นหนาขรุขระและสีเปลี่ยนไป
เล็บเป็นสารโปรตีนแข็งเช่นเดียวกับเส้นผม คือเป็นโปรตีนพวกเคราติน
สร้างขึ้นมาจากเซลล์บริเวณโคนที่เรียกกันว่าเมทริกซ์ หากจะลองพิจารณาการงอกยาวของเล็บจะเห็นว่า
เล็บมือจะยาวเร็วกว่าเล็บเท้าถึง 4 เท่า
คนที่ถนัดมือขวา เล็บของมือขวาจะยาวเร็วกว่ามือซ้าย เล็บจะยาวในเวลากลางวันมากกว่ากลางคืน
ในช่วงฤดูร้อนมากกว่าฤดูอื่น และเล็บของคนหนุ่มสาวจะยาวเร็วกว่าคนสูงอายุ อาการเจ็บป่วย
การขาดอาหาร โรคของระบบหลอดเลือด หรือเส้นประสาท การกินยาบางชนิด การใช้เคมีบำบัด
หรือการติดเชื้อราที่เล็บ ล้วนทำให้เล็บยาวช้าลงได้ทั้งนั้น
(update 4 มีนาคม 2005)
[ ที่มา...
เนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ 13-14 ฉบับที่ 654-660วันที่ 13 - 30 ม.ค. 2548 ]
|
