มีคุณแม่ท่านหนึ่งได้มาพบผมด้วยสีหน้าที่มีความกังวล และบอกว่ามีเรื่องไม่สบายใจ อยากจะขอปรึกษาจะขอเรื่องพฤติกรรมของลูกชายที่ดื้อเหลือเกิน ไม่ว่าจะจัดการแก้ไขด้วยวิธีใดจึงจะเหมาะสม และคิดว่าตัวเล็กๆ ยังดื้อขนาดนี้ โตขึ้นจะเป็นอย่างไรก็ไม่รู้ เกรงว่าจะเป็นปัญหาในอนาคต ผมได้ให้คุณแม่บอกรายละเอียดเกี่ยวกับลูกของเธอ เธอให้ข้อมูลว่า ลูกชายคนนี้ชื่อ “นัท” น้องนัทเป็นลูกคนแรก อายุ 2 ขวบ ในขวบปีแรกเป็นเด็กน่ารัก หน้าตาดี สมบูรณ์ ผิวพรรณดี อารมณ์แจ่มใส และรู้ความเร็วมาก เริ่มออกเสียงเรียกแม่ได้ตั้งแต่อายุ 12 เดือน ขณะนี้พูดได้มาก ดูเป็นเด็กฉลาดเอาการทีเดียว เธอให้ข้อมูลต่อไปว่า ลูกชายคนนี้เป็นหัวแก้วหัวแหวนและเป็นที่รักของทุกๆ คน ทุกคนต่างทุ่มเทความรักและความสนใจให้จนเรียกได้ว่า เป็นไข่แดงในบ้านทีเดียว เธอว่าเธอรักลูกมากและลูกก็ดีทุกอย่าง ยกเว้นเรื่องดื้ออยู่อย่างเดียวที่ทำให้เธอไม่สบายใจ ขวบปีแรกน้องนัทเป็นเด็กเลี้ยงง่าย ดูท่าทางจะเป็นเด็กว่าง่าย จนกระทั่งอายุได้ 1 ขวบเศษๆ คุณแม่เริ่มและเห็นการเปลี่ยนแปลงในตัวของน้องนัทคือ มีพฤติกรรมที่ฝืน ฝืนเกือบจะทุกอย่าง โดยเฉพาะเรื่องของกิจวัตรประจำวัน เช่น การรับประทาน การเข้านอน การอาบน้ำ แปรงฟัน หรือการสวมใส่เสื้อผ้า น้องนัทดูจะฝืนไปเสียเกือบทุกกระบวนท่า คุณแม่น้องนัทได้ทดลองแก้ไขปัญหานี้หลายวิธี ทั้งใช้การพูดจาขอร้องดีๆ ใช้วิธีชักชวนโน้มน้าวด้วยการให้รางวัล ใช้วิธีอธิบายเหตุผล น้องนัทก็ยังดื้อเหมือนเดิม ในที่สุดบางครั้งคุณแม่ก็หมดความอดทนจึงดุและตีเอาบ้าง ทำให้น้องนัทร้องไห้ แต่ก็ได้ผลเพราะน้องนัทจะยอมทำตามที่คุณแม่บอกบ้าง แต่ก็ได้ผลชั่วคราวเพราะพบว่า เมื่อเหตุการณ์นั้นผ่านไป ในวันรุ่งขึ้นน้องนัทก็ดื้ออีกเหมือนเดิม สรุปว่า ไม่ว่าจะใช้วิธีที่พูดกันดีๆ หรือวิธีทำโทษ น้องนัทก็ยังดื้อเหมือนเดิม แต่คุณแม่คิดว่าการลงโทษคงจะไม่ดีเพราะทำให้น้องนัทมีอารมณ์โกรธ หงุดหงิดง่าย และดื้อดึงมากขึ้นกว่าเดิม อีกทั้งยังพบว่า น้องนัทไม่อยากให้คุณแม่เข้ามากอด หรือหอมแก้มหรือเข้าใกล้อีกด้วย หลังจากที่ผมได้ตรวจประเมินพัฒนาการและสังเกตพฤติกรรมการเล่น และพฤติกรรมทั่วไปในมุมเด็กเล่น ผมไม่มีความลังเลใจใดๆ เลยที่จะให้ความเห็นว่า น้องนัทเป็นเด็กปกติทุกประการและยังพบว่าน้องนัทเป็นเด็กที่ฉลาด มีความเป็นตัวของตัวเอง มีอารมณ์แจ่มใส มีพัฒนาการโดยภาพรวมดี คุณแม่ถามผมว่า แล้วที่น้องนัทมีพฤติกรรมดื้อดึงอย่างมากนั้น ผมยังจะว่าเป็นปกติอยู่หรือ ผมตอบว่า ใช่ และยืนยันว่า น้องนัทมีพฤติกรรมที่เป็นปกติตามวัยทุกอย่าง ผมอธิบายให้คุณแม่ทราบเพิ่มเติมว่า เด็กวัยหัดเดิน คือวัยตั้งแต่ 1-1 1/2 ปีนั้น มีลักษณะที่สำคัญคือ เด็กมักจะมีพฤติกรรมตรงกันข้าม ผมใช้คำว่า “ตรงกันข้าม” ไม่ใช้คำว่า “ดื้อดึง” เพราะไม่ใช่พฤติกรรมดื้อดึงเหมือนอย่างในเด็กโตๆ คำอธิบายสำหรับพฤติกรรมตรงกันข้ามที่เกิดขึ้นในเด็กวัยหัดเดินมีดังนี้ ตามปกติแล้วในขวบปีแรกเป็นวัยที่เด็กต้องพึ่งพาพ่อแม่ และต้องได้รับการช่วยเหลือทุกอย่าง เพราะวัยขวบปีแรกนั้นยังไม่สามารถทำอะไรๆ ตามใจตนเองได้ คือยังเดินไม่ได้ ยังไม่สามารถบอกความต้องการของตนเองได้ ถือว่าต้องอาศัยการดูแลจากพ่อแม่ทุกประการ แต่พอพ้นขวบปีแรกไป เด็กจะมีพัฒนาการของระบบกล้ามเนื้ออย่างรวดเร็ว สมองพัฒนาขึ้นมาก จะเห็นว่าเด็กเริ่มหัดเดิน และไม่นานก็เดินได้ ปีนป่ายได้ อยากได้อะไรก็เดินไปเอาเองได้ นอกจากนี้ยังพบว่า มีความเข้าใจภาษาได้มากขึ้น พูดได้มากขึ้น การที่เด็กเปลี่ยนภาวะจากที่ทำอะไรไม่ค่อยได้มาก มีศักยภาพมากขึ้น มีความเป็นตัวเองมากขึ้น ความรู้สึกเหล่านี้เป็นจุดเหนี่ยวนำให้เด็กเป็นตัวของตัวเอง อยากทำอะไรได้เองและทดลองฝืนไม่ทำตาม นอกจากนี้พฤติกรรมตรงกันข้ามและดูดื้อ ผู้ฝืนไม่ยอมทำตามผู้ปกครอง ในเด็กวัยหัดเดินนั้นจึงถือว่าเป็นพฤติกรรมตามปกติ ถ้าเราเข้าใจวิธีปรับพฤติกรรมสักเล็กน้อย ทุกอย่างก็จะผ่านพ้นไปได้อย่างไม่มีปัญหา หรือแม้แต่ถ้าท่านไม่ต้องทำอะไร ดูแลลูกไปตามปกติ พฤติกรรมตรงกันข้ามนี้ก็จะค่อยๆ ดีขึ้นไปได้เองตามธรรมชาติของพัฒนาการ เกี่ยวกับพัฒนาการของระบบการเคลื่อนไหวและกล้ามเนื้อที่พัฒนาขึ้นเร็วและมากนั้น มีระบบกล้ามเนื้อที่พัฒนาขึ้นมากและเป็นประเด็นที่สำคัญอีกประการหนึ่งสำหรับเด็กวัยนี้คือ กล้ามเนื้อหูรูดบริเวณทวารหนัก วัยนี้กล้ามเนื้อหูรูดบริเวณทวารหนักมีพัฒนาการมากขึ้น จนเด็กสามารถหัดกลั้น หัดคลายตัวได้ดีขึ้นมาก จึงเป็นวัยที่นอกจากเราจะกระตุ้นให้เด็ก มีการเคลื่อนไหวและใช้กล้ามเนื้อต่างๆ ให้ดีขึ้นแล้ว ยังเป็นระยะที่เหมาะสมที่สุด ที่จะฝึกการขับถ่ายให้เป็นที่เป็นทางและเป็นเวลาให้กับเด็กด้วย (update 21 กรกฎาคม 2005) [ ที่มา.. นิตยสารบันทึกคุณแม่ กุมภาพันธ์ 2548]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600