พัฒนาการแขน พัฒนาการขา และพัฒนาการอีกสารพัดที่เรามักพูดถึงกันอย่างสม่ำเสมอ
แต่ฉบับนี้เราจะขอพูดถึงพัฒนาการที่คุณพ่อคุณแม่บางคนนึกไม่ถึง
และยังนึกไม่ออกว่าสำคัญต่อการเจริญเติบโตอย่างไร นั่นก็คือ การนอน ของเจ้าหนูไง
นอน VS สมอง...เกี่ยวกันอย่างไร
ถ้าจะว่าไปแล้ว การนอนถือเป็นพัฒนาการอย่างหนึ่งของเด็กทุกวัยเลยนะคะ
โดยเฉพาะวัยขวบปีแรกที่สัดส่วนการนอนจะมากกว่าวัยอื่นเขาทั้งหมด
ซึ่งการนอนของวัยขวบแรกนี้ได้ถูกกำหนดไว้ในสมองเรียบร้อยแล้ว
อยู่ในบริเวณใต้สมองส่วนที่เรียกว่า Cerebral Cortex จะมีโครงสร้างใหญ่ที่เกี่ยวพันกับการนอนของเจ้าหนูคือ
1. Hippocampus ควบคุมเกี่ยวกับระบบความจำ ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าสมองส่วน Hippocampus
จะมีประมาณ 40% เมื่อเจ้าหนูเกิด และเพิ่มขึ้น 50% ใน 6 อาทิตย์ต่อมา โดยจะครบ 100% เมื่อเจ้าหนูอายุครบ 18 เดือน
2. Hypothalamus จะควบคุมการหลับลึก เป็นการหลับที่ไม่ฝัน ซึ่งจะได้พักผ่อนอย่างแท้จริง
สมองของเจ้าหนูจะได้พักจากความตื่นเต้น ที่ได้สำรวจสิ่งตื่นตาตื่นใจตลอดวัน ซึ่งช่วยฟื้นฟูพัฒนาการได้ด้วย
เพราะระหว่างที่สมองหลับลึก เซลล์สมองจะพักและนิ่งสนิทพร้อมที่จะพัฒนาต่อ เมื่อเจ้าหนูตื่นขึ้นอย่างสดชื่นอีกครั้ง
ประสบการณ์การเรียนรู้ทั้งหลายจะถูกบรรจุในเซลล์สมองแต่ละเซลล์ได้อย่างเต็มเปี่ยม
อ๊ะ...อ๊ะ...อย่าเพิ่งเครียดค่ะ แค่เกริ่นเนื้อหาวิชาการไว้เฉยๆ ว่าการนอนมันเกี่ยวกับพัฒนาการของลูกคุณอย่างไร
เอาล่ะ เข้าสู่เรื่องที่พ่อแม่สามารถมองเห็นและสังเกตได้ง่ายๆ กันดีกว่าค่ะ
Growth Hormone
เป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของร่างกาย ซึ่งฮอร์โมนนี้จะอยู่ในระบบอัตโนมัติที่ถูกสั่งงานจากสมอง
และถูกควบคุมจากปัจจัยอื่นทางอ้อมอีกด้วย เช่น การนอน การออกกำลังกาย อาหาร ฯลฯ
ดังนั้นการนอนจึงมีผลต่อการเจริญเติบโตของลูกอย่างแน่นอนเลยทีเดียวค่ะ !!!
เรื่องนอน...น่ารู้
- นอนสงบนิ่ง (หลับสนิท) : อย่างที่บอกไปว่าการนอนหลับสนิท จะช่วยให้พัฒนาการของลูกสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
การหลับสนิทจะช่วยให้ลูกอารมณ์ดี ไม่งอแง พร้อมเรียนรู้อย่างสมวัย เมื่อเทียบกับเด็กที่ตื่นบ่อย
นอนหลับไม่สนิท คุณพ่อคุณแม่ควรหาสาเหตุที่ทำให้ลูกตื่น ไม่ว่าจะเป็นอุณหภูมิ เสียง แสงสว่าง ฯลฯ
ในจุดที่ลูกนอนแล้วรีบแก้ไข เจ้าหนูจะได้ไม่ตื่นและอารมณ์เสียได้ง่ายค่ะ
- นอนหลับ (ไม่สนิท) : REM Sleep เป็นช่วยที่นอนหลับ แต่ยังไม่ได้เข้าสู่ภาวะหลับสนิท
คล้ายเวลาเราล้มตัวลงนอนกำลังจะเคลิ้มๆ หลับเรียกว่านอนแบบมีการเคลื่อนไหว
เช่น กะพริบตาบ่อย ขยับตัวนิดหน่อยถือเป็นเรื่องปกติค่ะ
- นอนละเมอ : เรามีความเชื่อว่าถ้าเด็กๆ วัยขวบปีแรกมีการเคลื่อนไหวหรือเล่นมากกว่าปกติในวันนั้น
จะละเมอโดยไม่รู้ตัว บางคนก็ปลุกยาก คุณพ่อคุณแม่ส่วนใหญ่มักตกใจ ไม่รู้ว่าลูกเป็นอะไร
นี่ไม่ใช่โรคและไม่ได้เกี่ยวข้องกับพัฒนาการลูกแต่อย่างใด สบายใจได้ค่ะ
- หลับตาไม่สนิท ตากระต่าย : เป็นเรื่องธรรมชาติของร่างกายเด็กเองค่ะ เพราะเด็กที่นอนหลับโดยปิดตาไม่สนิท
อาจจะหลับลึกแล้วตื่นขึ้นมาสดชื่นได้ การนอนแบบนี้ไม่เกี่ยวกับพัฒนาการหรือถือว่าเป็นอาการผิดปรกติแต่อย่างใดค่ะ
- นอนกรน...บ่นอะไรนะ : มักจะเป็นกับเด็กวัยพ้นขวบไปแล้ว คือมีสิ่งอุดกั้นที่ท่อลม
อาจจะเป็นเพราะกล้ามเนื้อหย่อน ต่อมทอนซิลโต ฯลฯ ถ้ากรนมาก มีการอุดกั้นมากคล้ายกับขาดออกซิเจน
เด็กจะมีพัฒนาการช้าลง สมาธิสั้นลง อาจเพราะนอนไม่เต็มอิ่ม อันนี้ควรปรึกษาแพทย์เพื่อแก้ไขค่ะ
- นอนผวาหาที่กอด : ในเด็กเล็กที่คุณพ่อคุณแม่มักเห็นเจ้าหนูนอนผวา จนคิดว่าเป็นปัญหาอะไรหรือเปล่า
จริงๆ แล้วนี่แหละคือพัฒนาการที่ถูกต้องแล้วของเด็กวัยแรกเกิดจนถึง 2-3 เดือนแรก
เพราะอาการผวาเกิดจากระบบประสาทอัตโนมัติ ที่เรียกว่า Moro reflex หากมีอะไรมากระตุ้นเจ้าหนูเพียงเล็กน้อย
เช่น เสียงดัง แสงจ้า ลูกก็จะผวาขึ้นมาได้ทันที ถ้าลูกใครผวามากต้องพยายามลดสิ่งเร้า
และในทางการแพทย์ถือว่าไม่เป็นอันตรายต่อพัฒนาการค่ะ
แยกห้องนอนดีไหม ?
การเลี้ยงดูมีส่วนเกี่ยวข้องกับพัฒนาการแน่นอน ความพอดีจึงเป็นสิ่งสำคัญ ด้านฝรั่งแถบอเมริกามีความเชื่อว่า
เมื่อลูกถูกแยกให้เป็นอิสระ ก็จะมีความเป็นตัวของตัวเอง จึงมักแยกห้องนอนลูกตอนอายุประมาณ 6 เดือน
และเข้าไปดูเป็นระยะแทน
แต่สำหรับความเชื่อของคนเอเชียหรือแม้แต่ยุโรปเอง กลับนิยมนอนห้องเดียวกันแต่แยกเตียงนอน
คนละเตียงมากกว่าจะแยกห้องนอนไปเลย เพราะยังมีความห่วงหากันอยู่มากและก็เชื่อว่าพ่อแม่ลูก (อ่อน)
ไม่ควรนอนที่นอนเดียวกัน เนื่องจากการนอนจะไม่ราบรื่นมักมีการกระทบกระทั่งนิดๆ หน่อยๆ
คนหนึ่งพลิกตัวอีกคนหนึ่งอาจจะตื่นได้ ทำให้นอนหลับไม่สนิทได้ค่ะ
(update 26 กรกฎาคม 2005)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 10 ฉบับที่ 111 มกราคม 2548 ]
|
