• ตาดวงน้อย...ประตูเปิดโลกกว้าง

ดวงตาของเด็กมีการเจริญเติบโตตามอายุและจะเจริญเต็มที่ขนาดเท่าผู้ใหญ่ การมองเห็นจะมีพัฒนาการตั้งแต่แรกเกิดไปพร้อมๆ กับการพัฒนาของสมอง มีการเชื่อมโยงกันโดยตารับภาพที่มองเห็นหรือมากระตุ้นแล้วส่งสัญญาณภาพไปกระตุ้นสมอง การมองเห็นระยะแรกเด็กจะมองเห็นในระยะไม่เกิน 2 ฟุต และจะพัฒนาขึ้นมาเรื่อยๆ จนสาสามารถมองเห็นเป็นภาพและระยะเดียวกับผู้ใหญ่เมื่ออายุได้ 6-12 เดือน

• บริหารดวงตากันหน่อย

แม้ในระยะแรกภาพที่ลูกมองเห็นจะเลือนรางไม่ชัด แต่ลูกก็สามารถจดจำหน้าพ่อแม่ได้ พ่อแม่สามารถส่งเสริมการมองเห็นของลูกโดยใช้ของเล่นสีสันต่างๆ ในการกระตุ้น เช่น รูปภาพขนาดใหญ่ การชี้ให้ลูกมองสิ่งต่างๆ รอบตัว พร้อมบอกให้ลูกรับรู้ว่าสิ่งนี้คืออะไร หรืออาจแขวนโมบายตัวอักษรตัวโตๆ รูปวงกลม สี่เหลี่ยม รูปสัตว์ต่างๆ หรืออาจใช้รูปขยายของทุกคนในครอบครัว โดยเลือกมาทีละชิ้นให้ลูกมองตาม เพื่อไม่ให้ลูกเกิดความสับสนหรือเหนื่อยล้ากับการมองตามสิ่งนั้นๆ มากไป เลือกฝึกการมองและสังเกตให้ลูกน้อยช่วงหลังตื่นนอนจะดีค่ะ เพราะลูกจะมีความพร้อมและไม่โยเย มีสมาธิในการเล่นมากขึ้น

• ถนอมสายตาของลูกน้อย

การใช้สายตาก็เหมือนการใช้อวัยวะส่วนอื่นๆ ที่ต้องการพักผ่อนบ้าง การเฝ้าระวังโรคและความผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นกับดวงตาของลูกน้อย พ่อแม่ควรเตรียมการป้องกันเหตุต่างๆ ที่อาจส่งผลให้การมองเห็นของลูกลดลง ด้วยการให้ลูกพักผ่อนสายตาเป็นระยะๆ ไม่พยายามให้ลูกจ้องสิ่งใดสิ่งหนึ่งมากไป หมั่นสังเกตอาการผิดปกติของลูก หากลูกขมวดคิ้วนิ่วหน้าอยู่บ่อยๆ เหมือนหน้าบึ้งหน้างอ อาจเป็นเพราะการมองเห็นไม่ชัด แม้ว่าดวงตาน้อยๆ ของลูกจะมีน้ำตา หนังตา เป็นสิ่งป้องกันที่ดี แต่ก็ไม่สามารถจะป้องกันอันตรายต่างๆ ได้ทั้งหมด การที่ตาได้รับฝุ่นละออง ตลอดจนแสงสว่างจ้าหรือความร้อนเป็นระยะเวลานาน เช่น แสงแดดช่วงเที่ยง แสงสะท้อนจากกระจกรถยนต์ กระจกตาที่ถูกแสงแดดนานๆ ส่งผลให้เกิดอาการตาบวมและขุ่น แรงลมทำให้ผิวเยื่อตาแห้งเร็ว และหากมีฝุ่นละอองและเชื้อโรคก็จะทำให้เกิดอาการตาอักเสบได้ การป้องกันที่ดี คือ หลีกเลี่ยงจากสิ่งเหล่านี้ หากไม่สามารถเลี่ยงได้ควรหาอุปกรณ์ช่วยปกป้องดวงตาของลูก เช่น หมวก ร่มหรือผ้าคลุม ไม่ควรพาลูกไปในที่มีแสงจ้า ควรให้ลูกได้มองสีธรรมชาติ สีต้นไม้ใบหญ้าเขียวๆ เพื่อเป็นการพักสายตาและผ่อนคลายอารมณ์ด้วย อีกทั้งต้องคอยระวังไม่ให้ลูกเล่นวัตถุปลายแหลมหรือของมีคมต่างๆ เช่น ไม้เสียบลูกชิ้น มีดหรือส้อมพลาสติก นอกจากนั้นต้องให้ลูกรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยเฉพาะอาหารที่อุดมไปด้วยวิตามินเอ จะช่วยบำรุงสายตา เช่น แครอท มะละกอสุก ฟักทอง ผักบุ้งหรือปลาทะเล ซึ่งการรับประทานอาหารที่ถูกสุขลักษณะ ประเภทเนื้อสัตว์ต่างๆ ไข่ เกลือแร่ และวิตามินนานาชนิด เช่น วิตามินเอ วิตามินบีรวม และวิตามินซี จะช่วยให้ดวงตาแข็งแรง และหากมีแผลหรือการอักเสบเกิดขึ้นจะช่วยให้หายเร็วขึ้น การนอนพักผ่อน การออกกำลังกาย การดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ ควรทำอย่างสม่ำเสมอจนเป็นนิสัย จะช่วยให้สุขภาพของตาดีขึ้นได้เช่นกันค่ะ

• เสียงของหนูกับ 2 หูน้อยๆ

หูน้อยๆ ของลูกมีความสำคัญมากต่อการควบคุมการทรงตัว ควบคุมกล้ามเนื้อในการฟัง และ กล้ามเนื้อในการมองของดวงตา เพราะหูจะส่งข้อมูลเข้าสู่สมองของลูก อีกทั้งยังวิเคราะห์แยกแยะเสียงที่แตกต่างเชื่อมต่อกับการทำงานสมอง ส่งผ่านข้อมูลการมองเห็น และเสียงที่ได้ยินทำให้ร่างกายตอบสนองด้วยการเคลื่อนไหว ให้ความสนใจ จัดการความคิดและการเรียนรู้

คุณพ่อคุณแม่ทราบไหมคะว่า การฟังแตกต่างจากการได้ยิน การได้ยินนั้นเป็นวิธีการที่ไม่มีการโต้ตอบ แต่การฟังจะมีการโต้ตอบ มีเด็กหลายคนที่มีการได้ยินที่ดี แต่ไม่สามารถสื่อสารหรือโต้ตอบได้ดี ไม่สามารถรับเอาข้อมูลและกลั่นกรองเอาข้อมูลที่ไม่สำคัญได้ เด็กบางคนมีความถนัดของหูไม่เหมือนกัน บางคนถนัดหูซ้าย บางคนอาจถนัดหูขวา พ่อแม่จำเป็นต้องสังเกตพฤติกรรมของลูกว่ามักหันตามเสียงไปข้างใดบ่อยๆ และสร้างความสม่ำเสมอในการได้ยินเสียงของหูทั้งสองข้างให้ลูก สอนให้ลูกเรียนรู้การใช้หูทั้งสองข้าง เพื่อไม่ให้ลูกได้ยินเสียงพูดเพี้ยนไปด้วย และจดจำไปสู่การพูดเพี้ยนตามในอนาคต

การฝึกให้ลูกฟังเสียงต่างๆ ประจำจนกระทั่งครบขวบปีแรก เป็นการกระตุ้นการได้ยินและการตอบสนองต่อเสียงต่างๆ ได้ดี อีกทั้งลูกยังสามารถฟังและแยกแยะเสียงต่างๆ ได้เร็ว การได้ยินเสียงของลูกน้อยจะเป็นตัวกระตุ้นที่สำคัญต่อพัฒนาการทางสมอง รวมถึงพฤติกรรมทุกๆ อย่างที่จะพัฒนาตามมา เช่น การนั่ง การเดิน การกินอาหาร รวมทั้งอารมณ์และความเฉลียวฉลาด การพูดของเด็กก็จะพัฒนาได้ดีและรวดเร็ว หากลูกได้ยินเสียงพูดเป็นตัวอย่าง สามารถติดต่อสื่อความหมายกับคนอื่นได้อย่างชัดเจน พ่อแม่ควรให้ความสำคัญเรื่องการตรวจการได้ยินของลูกตั้งแต่แรกเกิด ว่ามีความพิการทางการได้ยินหรือไม่ ถ้ามีจะได้เริ่มให้การช่วยเหลือตามขั้นตอนได้ทันท่วงที หากพบว่าทุกอย่างปกติ พ่อแม่จะได้สบายใจ และเริ่มการสอนทักษะต่างๆ ให้ลูกน้อยได้ทันที

• อ่อนโยนกับหูหนูหน่อย

การส่งเสริมการรับรู้และได้ยินเสียงต่างๆ ให้ลูกในช่วงขวบปีแรก โดยเริ่มจากเสียงดนตรีหรือเสียงเพลง ต่อจากนั้นเปลี่ยนเป็นเสียงคนรอบข้าง เสียงสัตว์เลี้ยงรอบตัว เสียงของเล่นที่ให้เสียงแตกต่างกัน เมื่อลูกโตพอจะเลียนเสียงต่างๆ ได้แล้ว คุณพ่อคุณแม่อย่าลืมดูแล และทะนุถนอมใบหูน้อยๆ ของลูกให้ใช้ได้นานๆ ด้วยนะคะ โดยการทำความสะอาดใบหูลูกน้อยอย่างสม่ำเสมอ นำลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจสภาพหูเป็นประจำทุกปี การเลี่ยงเสียงดังหรือสิ่งต่างๆ ที่กระทบกระเทือนใบหู ไม่ควรให้ลูกอยู่ใกล้สถานที่ที่มีเสียงดังมากๆ เช่น ลำโพง ทีวีหรือวิทยุ หากเลี่ยงไม่ได้ควรหาที่ครอบหูนิ่มๆ ครอบให้ลูก เพื่อลดความดังของเสียง การเล่นเป่าลมหูที่พ่อแม่หลายคนนิยมกันมากก็มีส่วนทำให้หูลูกเกิดความผิดปกติได้ เนื่องจากเยื่อแก้วหูของลูกบางมากง่ายต่อการฉีกขาด พ่อแม่ไม่ควรจัดการอย่างนี้