”ดิฉันเลิกกับสามีตั้งแต่เค้ายังเล็กค่ะ” คุณแม่คนหนึ่งพูดขึ้น กำลังหมายถึงเจ้าลูกชายวัยสิบสี่ที่ถูกตำรวจจับเพราะใช้ยาบ้า “หมอว่าเป็นเพราะเค้าขาดความอบอุ่นมั้ยคะ” คุณแม่หลายท่านชอบถามผมว่าที่ลูกชายวัยทีน สร้างปัญหาอยู่ทุกวันนี้เป็นเพราะเขาไม่มีพ่อหรือเปล่า ภรรยาหลายท่านชอบถามผมว่า ถ้าหย่ากันแล้วต้องเลี้ยงลูกคนเดียว ลูกจะมีปัญหามั้ย ดูเหมือนทั้งคุณแม่และคุณภรรยาจะไม่มั่นใจในความสามารถของตนเองเอาเสียเลย ไม่เชื่อว่าตนเองเลี้ยงลูกคนเดียวได้ กลับเชื่อว่าลูกที่ไม่มีพ่อต้องเป็นเด็กมีปัญหาแน่นอน จะโทษคุณแม่และคุณภรรยาฝ่ายเดียวก็ไม่เต็มปาก เพราะสังคมเองก็ช่วยตอกย้ำให้ได้ยินเสมอๆ ว่า “มันเป็นลูกไม่มีพ่อ” สำเนียงและน้ำเสียงส่อว่า “มันต้องมีปัญหาแน่นอน” พูดถึงลูกไม่มีพ่อมากกว่าลูกไม่มีแม่ เพราะที่ห้องทำงานของผมมีลูกไม่มีพ่อมากกว่าลูกไม่มีแม่ เท็จจริงในสังคมเป็นอย่างไรไม่ทราบ เอาเป็นว่าส่วนใหญ่ที่ผมพบคือพ่อทิ้งบ้านไปมีบ้านใหม่ อันดับรองลงมาคือทั้งพ่อทั้งแม่ทิ้งลูกแล้วต่างคนไปมีบ้านใหม่ น้อยที่สุดคือ แม่ทิ้งลูกไม่บ้านใหม่ ลูกที่ถูกทิ้งจำเป็นที่ “มันต้องมีปัญหาแน่นอน” หรือเปล่า ไม่จำเป็นครับ แม่เลี้ยงลูกคนเดียว พ่อเลี้ยงลูกคนเดียว หรือคุณย่าคุณยายเลี้ยงหลานคนเดียว (ก็พ่อแม่มันทิ้งหมดแล้ว) สามารถเลี้ยงเด็กให้ดีไม่มีปัญหาได้อย่างแน่นอน แต่ก่อนอื่นต้องเชื่อก่อนว่าเราทำได้ ไม่ลังเลและไม่ต้องขี้สงสัยตนเองมาถามหมอเลยว่า ที่ลูกมีปัญหาทุกวันนี้เพราะมันขาดพ่อหรือเปล่า เหตุผลที่เราทำได้เพราะเด็กไม่ใช่สิ่งมีชีวิตที่โลภมาก พวกเขาต้องการแค่ความรัก เขาต้องการความมั่นใจว่ามีใครคนหนึ่งรักเขา มีคนรักเขา เขาจึงจะรักตนเอง เมื่อเขารักตนเอง เขาย่อมใฝ่ดีโดยธรรมชาติ ง่ายๆ เท่านี้เอง ในทางตรงข้ามหากเขารู้สึกว่าไม่มีใครรักเขา เขาจะไม่รักตนเอง เมื่อเขาไม่รักตนเอง เขาจะรักษาตนเป็นคนดีไปหาสวรรค์วิมานอะไร คุณแม่ที่เลี้ยงลูกคนเดียวจึงควรเชื่อมั่นในตนเองและทุ่มเทความรัก ความใกล้ชิดให้แก่ลูกอย่างเต็มที่ ไม่ลังเล และไม่ต้องสงสัยเลยว่าตนเองจะทำไม่ได้ หากเราลังเลหรือสงสัยความสามารถของตนเองแม้สักนิด ความรักที่ควรเต็มร้อยจะไม่เต็มร้อย แล้วปัญหาก็จะมาถามหาลูกของเราดังที่สังคมคาดหวัง ครอบครัวที่มีสมาชิกไม่ครบมักไม่ได้รับการเชิดชูว่า เป็นครอบครัวตัวอย่าง ครอบครัวตัวอย่างมักมีสมาชิกครบ พ่อแม่ลูกชายและลูกสาว ผมสมัครใจที่จะเรียกครอบครัวไม่ครบเช่นนี้ว่า ครอบครัวชายขอบ ซึ่งมิได้หมายถึงครอบครัวคนจน ครอบครัวในสลัม หรือครอบครัวชนกลุ่มน้อยแต่อย่างใด แต่หมายถึงครอบครัวที่สังคมมักมองข้าม หลงลืม หรือแม้มองไปก็ไม่ค่อยเห็น ครอบครัวที่พ่อหรือแม่ตายไปยังอาจจะได้รับเกียรติเป็นครอบครัวตัวอย่าง คุณพ่อหรือคุณแม่ที่เหลืออยู่ท่านเดียวยังดูดีสามารถเป็นพ่อตัวอย่างหรือแม่ตัวอย่าง แต่ถ้าคู่สมรสจากไปเพราะการหย่าร้าง คล้ายๆ ภาพลักษณ์ของทั้งครอบครัวจะเสียหายไปตั้งแต่ต้นและกู้คืนได้ยาก คำว่าชายขอบมาจากภาษาอังกฤษว่า margin ครอบครัวชายขอบคือ marginalized family ผมบัญญัติเอาเองไม่ต้องไปหาเอกสารอ้างอิงที่ไหน เวลาเราพูดถึงชายขอบ มันมีนัยยะว่าตัวเราเองอยู่ที่จุดศูนย์กลางอยู่แล้ว เมื่อมองไปสุดขอบฟ้าก็จะเห็นขอบฟ้า แต่ก็ไม่มั่นใจว่านั่นใช่ชายขอบจริงๆ หรือยัง สรุปแล้วอะไรที่อยู่ตรงชายขอบมักจะถูกหลงลืมเพราะมองไปก็เห็นไม่ชัด สังคมคงจะมองครอบครัวชายขอบได้ไม่ชัด เมื่อไม่ชัดก็โมเมเอาเองว่าพ่อหรือแม่ที่ถูกทิ้งขว้าง ร้าง หรือหย่า น่าจะมีอะไรบกพร่องสักอย่าง เมื่อมีอะไรบกพร่องแล้วมิหนำซ้ำยังเหลือคนเดียว จะมีปัญญาอะไรไปเลี้ยงลูก เพราะฉะนั้นลูก “มันต้องมีปัญหาแน่นอน” ในความเป็นจริงแล้ว คุณแม่ที่ถูกคุณพ่อทิ้งจำนวนมากมิได้มีอะไรบกพร่อง ที่เขาทิ้งเพราะเขาไปมีสาวคนใหม่เท่านั้นเอง ซึ่งไม่ได้แปลว่าคุณแม่บกพร่อง สาเหตุมีหลายเรื่องซับซ้อนมากกว่าสาเหตุใดๆ คือคุณแม่บกพร่อง อย่าให้คอลัมน์นี้ต้องฟื้นฝอยหาตะเข็บเลย เดี๋ยวจะยาว (อ้าว) แปลกแต่จริงว่าคุณแม่ส่วนมากกลับหลงเชื่อว่าที่สามีทิ้งไปเพราะตนเองบกพร่องในความเป็นเมีย เท่านี้ยังไม่พอยังหลงเชื่อคำสังคมที่ว่าลูกมีปัญหาเพราะตนเองบกพร่องความเป็นแม่ ไม่จริงหรอกครับ คุณแม่คนเดียวสามารถเป็นคุณแม่ที่ดีได้ เพราะลูกๆ เขาไม่ได้โลภมาก เขาต้องการแค่ความรักเท่านั้น อย่ายอมไปอยู่ชายขอบ เราสามารถอยู่ตรงกลางได้เท่าๆ กับครอบครัวอื่นๆ ครับ (update 31 สิงหาคม 2005) [ ที่มา.. kids & family ปีที่ 10 ฉบับที่ 113 สิงหาคม 2548 ]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600