• เมื่อเจ้าหนูเริ่มกระบวนการเลียนแบบ ให้คุณพ่อคุณแม่นึกดีใจไว้ได้เลยครับว่า ลูกพร้อมแล้วสำหรับกระบวนการเรียนรู้ไปอีกขั้นหนึ่ง เจ้าหนูจะได้เรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะ และเพิ่มศักยภาพของตัวเขาเอง ผ่านการเลียนแบบในการทำกิจวัตรประจำวันต่างๆ ของผู้ใหญ่ อย่างการแปรงฟัน แต่งตัว ปิดไฟ เป็นต้น

• หนูๆ วัยนี้ช่างจดช่างจำ เลียนแบบคำพูดของผู้ใหญ่ รู้ไหมครับว่า มีผลงานวิจัยชิ้นหนึ่งบอกว่า เด็กในวัยเริ่ม 2 ขวบนี่ สามารถจดจำคำศัพท์ใหม่ๆ ได้มากกว่าวันละ 4 คำ นอกจากนี้ยังจดจำท่าทางและน้ำเสียงการพูดของผู้ใหญ่ได้หมด ใครพูดอะไรก็พูดดีๆ แล้วกันครับ ไม่อย่างนั้นหนูๆ จำอะไรไม่ดีไปทำแล้วจะยุ่ง ไม่ใช่ความผิดของเขาเลยนะครับ

• บทบาททางสังคม บางวันหนูอาจจะอยากเล่นเป็นพ่อแม่ หมอกับคนไข้ ตำรวจจราจร คุณครู กระเป๋ารถเมล์ ฯลฯ ซึ่งการจะเล่นบทบาทสมมุติแบบนี้ได้นั้นหนูๆ ต้องผ่านการสังเกตพฤติกรรมของคนตัวโตมาพอสมควร ดังนั้น หนูจะได้เรียนรู้ถึงเรื่องบทบาททางสังคมด้วย ถึงแม้จะยังไม่เข้าใจทั้งหมด แต่ก็ถือเป็นโอกาสที่ดีที่จะแนะนำเขาต่อไปได้ครับ

• งานบ้าน” หนูๆ มักจะรบเร้าขอคุณพ่อคุณแม่ทำบ้าง แต่เขาไม่ได้คิดว่า งานบ้านเป็นงานเหมือนอย่างที่ผู้ใหญ่คิดหรอกนะครับ ควรจะเปิดโอกาสให้ลูกได้ทำ อย่ามองว่า เป็นเรื่องน่ารำคาญ ให้มองว่าเป็นโอกาสที่จะสอนเจ้าตัวน้อยในเรื่องต่างๆ เช่น ถ้าให้หนูช่วยจัดโต๊ะ หนูก็จะได้ทำความรู้จักกับอุปกรณ์ในการจัดโต๊ะไปพร้อมๆ กัน

• เล่นกับลูก หนูๆ ในวัยนี้รู้จักสมมติและเลียนแบบอย่างง่ายๆ แล้ว แต่การเล่นเพียงคนเดียวหรือกับตุ๊กตาเพียงอย่างเดียว หนูก็ชักจะไม่สนุกเสียแล้วล่ะ หนูอยากจะได้เพื่อนร่วมอุดมการณ์ (เล่น) สมมุติครับ แต่เพราะธรรมชาติของหนูๆ วันนี้ยังไม่ค่อยคุ้นกับเพื่อนๆ แปลกหน้า ตรงนี้คุณพ่อคุณแม่อาจสมมุติตัวเองเป็นเพื่อนเล่นกับเขาแทน

• อันตรายจากการเลียนแบบอาจจะเกิดขึ้นกับเจ้าตัวน้อยได้อย่างรู้เท่าไม่ถึงการณ์ อย่างเวลาหนูวัยจิ๋วเห็นคุณแม่หั่นผักอยู่ ก็เกิดอยากทำขึ้นมาบ้าง ก็ต้องระวังของมีคมกันหน่อยล่ะครับ แต่การห้ามไม่ให้หนูได้ทำอะไรก็ดูจะน่าเสียดาย และเป็นการทำร้ายความรู้สึกของหนูไปนิด ลองหาอุปกรณ์อื่นที่ไม่เป็นอันตรายสำหรับเขามาให้ได้เล่นทดแทนสิครับ

• แม้ว่าการเลียนแบบจะมีประโยชน์ในแง่บวกมากมาย แต่ขณะเดียวกันก็เป็นโทษได้ เพราะหนูๆ ก็เหมือนผ้าขาว ถึงจะรู้จักและสามารถเลียนแบบได้ แต่หนูยังไม่มีภูมิคุ้มกันที่จะแยกแยะว่าอะไรควรไม่ควร ดังนั้น เราจึงต้องระวังว่าหนูจะไปเลียนแบบอะไรที่ไม่พึงประสงค์เอาได้

• หนูพูดจาไม่ละเอียด (หยาบจังเลย) ทำให้หนูไม่น่ารัก ก็ต้องดูก่อนว่าหนูไปติดเอาคำพูดแบบนี้มาจากไหน ถ้าอยากให้หนูพูดจาไพเราะ คุณพ่อคุณแม่ก็จะต้องเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับหนูๆ แต่ถ้าหากติดมาจากคนอื่น เช่น พี่เลี้ยง ทีวี หรือคนข้างบ้าน เราก็ต้องมาคิดดูว่าจะจัดการอย่างไรต่อไป

• ฮีโร่ของหนู “ซีเมนต์ทางบุคลิกภาพ” หนูๆ ทั้งหลายล้วนมีตัวการ์ตูนที่ชื่นชอบ เช่น อยากมีกระเป๋าวิเศษอย่างโดราเอมอน เด็กผู้ชายอยากเก่งเหมือนขบวนการเรนเจอร์ เด็กผู้หญิงอยากเก่งอย่างเซเลอร์มูนหรือพาวเวอร์พัฟเกิร์ล พฤติกรรมของฮีโร่เหล่านี้อาจจะส่งผลถึง เรื่องค่านิยม จิตใจ ลักษณะนิสัย และจินตนาการของเด็กๆ ได้คุณพ่อคุณแม่จึงควรพิจารณาดูให้ดีครับ ว่าการ์ตูนนั้นเหมาะกับหนูๆ หรือเปล่า การ์ตูนที่เต็มไปด้วยความรุนแรงก็อาจจะเลี่ยงไม่ให้หนูๆ ดูมากครับ

• หนูไม่ได้ดูรายการเด็กอย่างเดียว เนื่องจากประเทศไทยยังมีรายการทีวีสำหรับเด็กอยู่อย่างจำกัด จึงหลีกเลี่ยงยากที่จะไม่ให้หนูชมรายการอื่นของผู้ใหญ่อย่าง ละครหรือเกมโชว์ ซึ่งเจ้าหนูวัยนี้ยังไม่มีวุฒิภาวะมากพอในการพิจารณาว่าอะไรเหมาะสมหรือไม่เหมาะสม จึงอาจจดจำมาทำได้ง่ายๆ เรื่องนี้สำคัญมากพอที่คุณพ่อคุณแม่ควรจะเสียสละเวลานั่งดูด้วยเพื่อแนะนำ ได้แลกเปลี่ยนและได้สั่งสอนอบรมหรือสอดแทรกแง่มุมที่เป็นแนวคิดต่างๆ ได้

(update 10 กุมภาพันธ์ 2005)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 9 ฉบับที่ 103 พฤษภาคม 2547 ]