หัวนมแม่ เรื่องเล็ก แต่ไม่ควรมองข้าม


ถ้าเราเป็นแค่ผู้หญิงธรรมดาคนหนึ่ง หัวนมของเราจะมีลักษณะแบบไหนก็คงไม่ต้องกังวลอะไร ให้วุ่นวาย แต่ถ้าเมื่อไรก็ตามที่เรามีคนตัวเล็กๆ อยู่ในท้องแล้วล่ะก็ เห็นทีว่าหัวนมคงเป็นอีกหนึ่งเรื่อง ที่เราจะต้องใส่ใจและมองข้ามไม่ได้เชียวค่ะ

ก็เพราะว่าหัวนมเป็นอวัยวะส่วนสำคัญสำหรับการให้นมแม่แก่ลูกน้อยนี่คะ หลายคนอาจบอกว่า ไม่จำเป็นเพราะฉันจะไม่เลี้ยงลูกด้วยนมตัวเอง แต่อย่างลืมว่าเด็กบางคนก็แพ้นมวัว และที่สำคัญไปกว่านั้น นมแม่เป็นแหล่งอาหารที่ดีที่สุดที่ลูกควรจะได้รับ ดังนั้นสิ่งสำคัญที่คุณแม่ต้องดูแลเพื่อสามารถให้นมเจ้าตัวเล็ก ได้อย่างมีประสิทธิภาพก็คือ หัวนม ที่เป็นสะพานส่วนผ่านน้ำนมมายังลูกน้อยของเรานี่ล่ะ

ด้วยเหตุนี้ล่ะค่ะเราถึงต้องใส่ใจกับหัวนม เพราะไม่ใช่ว่าทุกคนจะมีหัวนมที่เหมือนกันหมด ต่างคนก็ต่างสรีระกันไป เรื่องนี้ คุณหมอศิริพัฒนา ศิริธนารัตนกุล หัวหน้าแผนกกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์ จะมาบอกเล่าถึงปัญหาของหัวนมที่อาจเกิดขึ้นได้ ให้คุณแม่รู้ตัวกันแต่เนิ่นๆ เพื่อจะได้เตรียมรับมือหรือเตรียมแก้ไขไว้แต่ต้นค่ะ

ช่วงระหว่างการตั้งครรภ์คุณแม่ควรตรวจดูว่าหัวนมทั้งสองข้างปกติดีหรือไม่ โดยทั่วไปความยาวปกติของหัวนมจะยาวประมาณ 1 เซนติเมตร บางคนดูเหมือนสั้นเพราะถูกเสื้อกดทับอยู่ ให้ลองใช้นิ้วชี้และนิ้วหัวแม่มือจับหัวนมคลึงสักพัก หัวนมที่ถูกกระตุ้นจะยืดออกมาได้ค่ะ ถ้าจับยืดออกมาได้ไม่ตึง ลูกมักจะดูดนมแม่ได้โดยไม่มีปัญหาค่ะ เพราะความยืดหยุ่นของหัวนม มีความสำคัญมากกว่าความสั้นยาวของหัวนม ดังนั้นแม้หัวนมของคุณจะสั้นไปหรือแบนไปบ้าง แต่ถ้ายืดหยุ่นได้ดี ลูกก็จะดูดนมแม่ได้ค่ะ


แบบไหน...หัวนมเจ้าปัญหา
  • หัวนมบุ๋ม

สังเกตได้จาก เวลาดึงหัวนมแล้วหัวนมไม่ตั้งขึ้นแต่กลับบุ๋มลงไป เนื่องจากมีพังผืดยึดไว้ ต้องรีบแก้ไขตั้งแต่เนิ่นๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลที่เชี่ยวชาญเรื่องการให้นมแม่ ซึ่งจะแนะนำการใช้อุปกรณ์ดึงหัวนม (nipple puller) ดึงรั้งให้พังผืดที่ยึดใต้หัวนมนั้นฉีกขาด จะได้ไม่ดึงรั้งหัวนมให้บุ๋ม หัวนมจะได้ยื่นออกมาได้ ควรดึงบ่อยๆ วันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 10 นาที

เหตุที่ต้องปรึกษาแพทย์ เพราะการใช้อุปกรณ์ดังกล่าวจะกระตุ้นหัวนม ทำให้มีการหลั่งฮอร์โมนชนิดหนึ่งคือ อ๊อกซิโทซิน ซึ่งมีผลทำให้มดลูกหัดตัวด้วย จึงต้องระมัดระวังในหญิงตั้งครรภ์ที่มีประวัติแท้งหรือคลอดก่อนกำหนดค่ะ


  • หัวนมแบน หัวนมสั้น

หัวนมแบน หัวนมสั้น คือหัวนมที่สั้นกว่า 1 เซนติเมตร
  • กลุ่มที่หัวนมสั้นแต่หัวนมยืดหยุ่นได้ดี คือเวลาดึงหัวนมแล้ว หัวนมกับลานหัวนมยืดตามแรงดึงได้ดี กลุ่มนี้มักจะฝึกให้ลูกดูดนมแม่ได้ไม่ยากนัก

  • กลุ่มที่หัวนมสั้นและผิวที่ลานหัวนมตึงด้วย โคนหัวนมหนาใหญ่ ดึงหัวนมแล้วมีแรงต้านมาก กลุ่มนี้อาจแก้ไขโดยใช้อุปกรณ์ปทุมแก้ว (breast shell) ช่วยถ้าหากแม่ต้องการ นอกจากนี้ต้องมีคนให้กำลังใจ และสร้างความมั่นใจให้กับแม่ ในช่วงหลังคลอดวันแรกๆ ด้วยค่ะ
ข้อสำคัญของผู้ที่มีหัวนมแบน สั้น หรือบุ๋ม คือในระยะหลังคลอดต้องมีคนช่วยเหลือคอยจัดท่าอุ้ม และวิธีการดูดนมที่ถูกต้อง ตั้งแต่การดูดนมแม่มื้อแรก และมีคนสนับสนุนให้กำลังใจ ไม่ให้ท้อถอยกับการให้นมลูกด้วย


  • หัวนมใหญ่

แม่ที่เห็นว่าตนมีหัวนมใหญ่มักจะไม่กล้าให้ลูกดูด แต่ความจริงแล้วแม้หัวนมจะใหญ่เท่าขนาดเหรียญ 5 บาท ทารกก็ยังดูดได้ เพียงแต่ต้องมีคนช่วยให้ลูกอมหัวนมและลานหัวนมให้ลึกมากที่สุด โดยดูจังหวะที่ลูกอ้าปากกว้างที่สุดก่อน แล้วจึงเอาลูกเข้างับหัวนม อาจจะต้องหาท่าอุ้มที่เหมาะสม เช่น ท่าอุ้มลูกฟุตบอล ที่แม่ให้มือประคองคอและไหล่ ขาลูกชี้ไปด้านพนักพิง ปากลูกจะอยู่ตรงระดับหัวนมแม่พอดี และหน้าลูกจะแนบกับเต้านมแม่มากที่สุด


  • เต้านมคัดตึง

ในวันแรกๆ ที่น้ำนมมามากขึ้นแล้ว มักจะพบปัญหาว่า เจ้านมคัดตึงเพราะมีน้ำนมจำนวนมาก จะดันให้ลานหัวนมพลอยตึงแข็งไปด้วย จึงเสมือนกับหัวนมถูกดึงให้สั้นลง ลูกจึงดูดนมไม่ค่อยติด ดูดแล้วหลุด ดูดแล้วหลุด จนลูกหงุดหงิดได้

วิธีแก้ไขในกรณีนี้ คือ คุณแม่ต้องอย่าเครียด ทำตัวทำใจให้สบายๆ เอาผ้าชุบน้ำอุ่นจัดๆ ประคบเต้านมประมาณ 10 นาทีก่อนให้ลูกดูด เพื่อช่วยลดอาการคัดตึงและปวด นอกจากนี้ยังช่วยกระตุ้นการหลั่งของน้ำนมด้วย

ก่อนให้ลูกดูด บีบน้ำนมออกสักเล็กน้อยก่อน พอให้ลานหัวนมนุ่มลง ไม่ตึงมาก เมื่อลานหัวนมไม่ตึงมาก ลูกจะงับลานหัวนมได้ติดดีขึ้น ไม่ลื่นหลุดบ่อยๆ อีกต่อไป นอกจากนี้คุณแม่ต้องให้ลูกดูดนมแม่อย่างถูกวิธีและดูดบ่อยๆ ตามความต้องการของลูกด้วยค่ะ


ปทุมแก้ว เป็นพลาสติกแข็งสองชั้น ทำเป็นรูกลมพอดีกับเต้านม มีรูตรงกลาง ใช้ครอบลงบนเต้านม ให้หัวนมอยู่ตรงกลางรูของฐานปทุมแก้วหัวนมจะยื่นขึ้นมา ขอบรูและส่วนปทุมแก้วที่นาบกับลานหัวนมจะช่วยนวดผิวหนังให้นุ่ม ให้ใส่ในเวลากลางวันที่มีการเคลื่อนขยับตัว เพราะขณะขยับตัว ปทุมแก้วจะนวดลานหัวนมไปด้วย เมื่อลานหัวนมยืดหยุ่นดีแล้ว ให้เลิกใช้ได้ ระยะเวลาที่ใช้จะไม่เท่ากัน บางคน 1 สัปดาห์ บางคนต้องนานเป็นเดือน


และสิ่งสำคัญที่สุดไม่ว่าคุณแม่จะมีหัวนมแบบไหน ปัญหาใหญ่หรือเล็กแค่ไหน ถ้าคุณแม่มีความตั้งใจแน่วแน่ที่จะให้นมแก่เจ้าตัวเล็กแล้วล่ะก็ รับรองว่าต่อให้เจอปัญหามากกว่านี้ เจ้าตัวเล็กก็ยังจะสามารถได้รับอาหารดีๆ จากอกอุ่นๆ ของแม่แน่นอนค่ะ


(update 5 กุมภาพันธ์ 2005)
[ ที่มา.. นิตยสารรักลูก ปีที่ 22 ฉบับที่ 256 พฤษภาคม 2547 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600